လက္ခဏာကိုသာ ကုသသည့်လုပ်ငန်းမဖြစ်စေခြင်း
လက္ခဏာကိုသာ ကုသသည့်လုပ်ငန်းမဖြစ်စေခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ အကြောင်းနဲ့အကျိုးကို မြင်တတ်တဲ့ လုပ်ငန်းရှင်အကြောင်း နာခဲ့ကြတယ်။ နေ့လယ်မှာတော့ ပြဿနာပေါ်လာရင် ပေါ်ပေါ်လက္ခဏာမှာ မရပ်ဘဲ အမြစ်အကြောင်းကို ဆင်းရှာဖို့ ပြောခဲ့ကြတယ်။
ဒီညတော့ အဲဒီနှစ်ပုဒ်ကိုပေါင်းပြီး အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု မေးကြမယ်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းက ပြဿနာကို တကယ်ကုနေတာလား၊ လက္ခဏာပေါ်လာတိုင်း ခဏခဏဖုံးနေတာလား။
ဒီမေးခွန်းက လွယ်သလိုထင်ရပေမယ့် တကယ်တမ်း အဖွဲ့အစည်းကြီးလာတာနဲ့အမျှ ပိုအရေးကြီးလာတယ်။
လုပ်ငန်းအသေးလေးစတုန်းက ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် လိုက်ဖြေရှင်းတယ်။ ဖောက်သည်စိတ်ဆိုးလာရင် ကိုယ်တိုင်ဖုန်းဆက်တယ်။ ပစ္စည်းနောက်ကျရင် ကိုယ်တိုင်ကားနဲ့ပို့တယ်။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်မလာရင် ကိုယ်တိုင်ဝင်လုပ်တယ်။ ငွေမလည်ရင် ကိုယ်ပိုင်ငွေထပ်ထည့်တယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ လူတွေက—
“ဆရာက အရမ်းတော်တာပဲ၊ ပြဿနာဖြစ်တိုင်း ဝင်ကယ်နိုင်တယ်”
လို့ ချီးကျူးကြတယ်။
ပိုင်ရှင်လည်း ဝမ်းသာတယ်။
“ငါမရှိရင် ဒီလုပ်ငန်းမဖြစ်ဘူး”
ဆိုတဲ့စိတ် တဖြည်းဖြည်းလာတတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒကာ ဒကာမတို့…
ပြဿနာဖြစ်တိုင်း ပိုင်ရှင်ဝင်ကယ်ရတဲ့လုပ်ငန်းက အားကောင်းတဲ့လုပ်ငန်းလား?
ဒါမှမဟုတ်—
ပြဿနာဖြစ်စေတဲ့အကြောင်းကို မပြင်နိုင်သေးတဲ့လုပ်ငန်းလား?
ဒီကွာခြားချက်ကို ဒီည ကြည့်ကြမယ်။
ဥပမာ ရိုးရိုးလေးယူ။
အိမ်ထဲမှာ ရေပိုက်ပေါက်တယ်။
ကြမ်းပြင်ရေစိုတယ်။
ကိုယ်က အဝတ်နဲ့သုတ်တယ်။
ခြောက်သွားတယ်။
ခဏကြာတော့ ပြန်စိုတယ်။
ထပ်သုတ်တယ်။
ပြန်စိုတယ်။
တစ်နာရီလုံး အရမ်းအလုပ်များတယ်။
မေးရမယ်—
အလုပ်များနေတာနဲ့ ပြဿနာဖြေရှင်းနေတာ တူသလား?
မတူဘူး။
ကြမ်းပြင်သုတ်တာ လိုအပ်နိုင်တယ်။ မသုတ်ရင် လူလဲနိုင်တယ်၊ ပစ္စည်းပျက်နိုင်တယ်။ အဲဒါ လက်ငင်းထိခိုက်မှုကို ထိန်းတာ။
ဒါပေမယ့် ရေပိုက်ကို မပြင်ဘူးဆိုရင်?
ရေက ဆက်ယိုနေမယ်။
ဒီဥပမာကို စက်မှုအင်ဂျင်နီယာသဘောတရားက ဓမ္မကို သက်သေပြတယ်လို့ မယူပါနဲ့။ ဦးဇင်းတို့ နားလည်လွယ်အောင် နှိုင်းယှဉ်ချက်တစ်ခုအဖြစ်ပဲ သုံးတာ။
လုပ်ငန်းမှာလည်း အတူတူ။
ဝန်ထမ်းတွေ အချိန်ပိုလုပ်နေရတယ်။
“ကဲ… အပိုကြေးပေးလိုက်”
ဒါ လက်ငင်းကူညီမှု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဘာကြောင့် အမြဲအချိန်ပိုလုပ်နေရတာလဲ?
ဝန်ထမ်းမလုံလောက်တာလား?
အစီအစဉ်မကောင်းတာလား?
ဖောက်သည်ကို ပေးတဲ့ကတိတွေ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် တင်းနေတာလား?
ပိုင်ရှင်က အလုပ်အားလုံးကို နောက်ဆုံးမိနစ်မှ ပြောင်းနေတာလား?
အဲဒါမပြင်ရင် အပိုကြေးပေးတာဟာ လက္ခဏာကို ကူညီတာပဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ငွေမလည်ဘူး။
ချေးတယ်။
အသက်ရှူလွတ်သွားတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်လနှစ်လနောက် ပြန်ချေးရတယ်။
ဘာကြောင့်?
အမြတ်နှုန်းမလုံလောက်ဘူးလား?
အကြွေးရောင်းရက်ရှည်နေလား?
ပစ္စည်းလက်ကျန်ထဲမှာ ငွေကပ်နေလား?
ပိုင်ရှင်ကိုယ်ပိုင်အသုံးနဲ့ လုပ်ငန်းငွေ မခွဲထားဘူးလား?
အဲဒါတွေမပြင်ရင် ချေးငွေဟာ အသက်ရှူခဏရအောင်လုပ်ပေးတာ။
အမြစ်မပြင်သေးဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်ကို ဓမ္မနဲ့ နက်နက်ချိတ်ဖို့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ က အလွန်အရေးကြီးတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အဝိဇ္ဇာဟာ အကြောင်းမဲ့၊ အစာမဲ့ဖြစ်နေတာမဟုတ်ဘူးလို့ ဟောထားတယ်။ အဝိဇ္ဇာကို အားပေးပြည့်စေတဲ့ အခြေအနေရှိတယ်။ နီဝရဏငါးပါးက အဝိဇ္ဇာအတွက် အစာဖြစ်တယ်။ အဲဒီနီဝရဏငါးပါးကိုလည်း မကောင်းသောအကျင့်အကြံတွေက အားဖြည့်တယ်။ မကောင်းသောအကျင့်အကြံတွေကို ဣန္ဒြေမစောင့်ထိန်းမှုက အားဖြည့်တယ်။ အဲဒီလို တစ်ဆင့်ချင်း ဆက်သွားပြီး မသင့်လျော်စွာအာရုံပြုခြင်း၊ တရားမှန်မနာယူခြင်း၊ သူတော်ကောင်းတို့နှင့် မပေါင်းသင်းခြင်း စတဲ့ အခြေအနေဆက်ကို ဟောထားတယ်။ အပြန်ဘက်မှာလည်း ပညာနဲ့လွတ်မြောက်မှုဟာ အစာမဲ့မဟုတ်ဘဲ ဗောဇ္ဈင်တရားများ၊ သတိပဋ္ဌာန်၊ ကောင်းသောအကျင့်၊ သတိသမ္ပဇဉ်၊ သင့်လျော်စွာအာရုံပြုမှု၊ တရားနာယူမှု၊ သူတော်ကောင်းတို့နဲ့ ပေါင်းသင်းမှုစတဲ့ ကောင်းသောအခြေအနေဆက်ကို အားကိုးတိုးတက်ကြောင်း ဟောထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီသုတ်ကို လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲရေးသုတ်လို့ မပြောရဘူး။
ဒီဟာ အဝိဇ္ဇာနဲ့ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖြစ်ပေါ်ရာ ဓမ္မအခြေအနေတွေကို ဟောတာ။
ဒါပေမယ့် ဒီသုတ်က ဦးဇင်းတို့ကို အလွန်အားကောင်းတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု သင်ပေးတယ်။
“ပြဿနာကို ဘာက ကျွေးနေသလဲ?”
ဒီမေးခွန်း။
ဒေါသအမြဲဖြစ်တယ်။
“ဒေါသမထွက်နဲ့”
ဆိုတာ လက္ခဏာကိုပြောတာ။
ဒါပေမယ့် ဒေါသကို ဘာက ကျွေးနေလဲ?
အမြဲတမ်း မကြိုက်တာကို ပြန်စဉ်းစားနေတာလား?
တစ်ဖက်လူအပြစ်ကို နေ့တိုင်းပြန်ပြောနေတာလား?
မိမိပင်ပန်းမှု၊ အိပ်ရေးမဝမှုကြောင့် စိတ်ခံနိုင်ရည်ကျနေတာလား?
မာနထိတာကို ထပ်ထပ်ဖက်နေတာလား?
အဲဒီအစာတွေကို မကြည့်ဘဲ—
“ဒေါသကို ထိန်းရမယ်”
တစ်ကြောင်းနဲ့ နေ့တိုင်းတိုက်နေရင် ခက်မယ်။
လုပ်ငန်းမှာလည်း အတူတူ။
ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှုများတယ်။
တိုင်ကြားမှုတစ်ခုလာတိုင်း ပစ္စည်းအစားထိုးပေးတယ်။
ကောင်းတယ်။
လိုအပ်တယ်။
ဒါပေမယ့် တိုင်ကြားမှုကို ဘာက ကျွေးနေလဲ?
အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုနည်းတာလား?
ရောင်းတဲ့အချိန်မှာ အမှန်ထက်ပိုကတိပေးတာလား?
ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချဖို့ ပစ္စည်းအရည်အသွေးဖြတ်တာလား?
မှားနေတဲ့အချက်ကို ဝန်ထမ်းတွေသိပေမယ့် ပိုင်ရှင်ကို မပြောရဲတာလား?
တိုင်ကြားမှုစာရင်းကို အဖွဲ့ချင်း မမျှဝေတာလား?
ဒီအစာတွေကို မဖြတ်ဘဲ တိုင်ကြားမှုလာတိုင်း refund ပေးနေရင်—
ပြဿနာကို ကုနေတာလား?
ဒါမှမဟုတ် ပြဿနာဖြစ်ပြီးသားကို ပြန်လျော်နေတာလား?
ကွာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ မှာ နောက်ထပ် အလွန်ထင်ရှားတဲ့ သဘောတစ်ခုရှိတယ်။
နီဝရဏငါးပါးအတွက် “အစာ” ရှိသလို “အစာမဖြစ်စေသောအရာ” လည်းရှိတယ်။ ဥပမာ ကာမစ္ဆန္ဒ၊ ဗျာပါဒ၊ ထိနမိဒ္ဓ၊ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ၊ ဝိစိကိစ္ဆာတို့ တိုးပွားစေတဲ့ အာရုံပြုပုံတွေ ရှိတယ်။ အပြန်ဘက်မှာ သူတို့ကို အားမပေးဘဲ လျော့နည်းစေမယ့် သင့်လျော်တဲ့ အာရုံပြုပုံတွေကိုလည်း သုတ်က ဖော်ပြတယ်။ ဗောဇ္ဈင်တရားတွေတိုးဖို့လည်း သူ့အစာသူ့အခြေအနေရှိတယ်လို့ ဟောထားတယ်။
ဒီမှာ တရားနဲ့လုပ်ငန်းကို မရောဘဲ သင်ခန်းစာတစ်ခုယူ။
မကောင်းတဲ့အရာကို တိုက်နေရုံနဲ့မပြီးဘူး။
မကောင်းတဲ့အရာကို ဘာက ကျွေးနေလဲ ဖြတ်ရတယ်။
ကောင်းတဲ့အရာကို “ဖြစ်ပါစေ” လို့ ဆုတောင်းရုံနဲ့မပြီးဘူး။
ကောင်းတဲ့အရာကို ဘာက အားပေးသလဲ တည်ဆောက်ရတယ်။
လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်က—
“ဝန်ထမ်းတွေ ရိုးသားကြပါစေ”
ဆိုတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် ရိုးသားမှုကို ဘာက ကျွေးနေသလဲ?
အမှားပြောလာရင် အရှက်ခွဲသလား?
မဟုတ်ရင်—
အမှားပြောလို့ရတဲ့ ယုံကြည်မှုရှိသလား?
အမှန်ပြောတဲ့သူကို သာမန်ထက်ပိုပြဿနာတက်စေသလား?
နံပါတ်မလှရင် မန်နေဂျာကို ဆူတာကြောင့် လူတွေ report လှအောင်လုပ်ကြသလား?
ဒါဆို ကုမ္ပဏီက အမှန်ကိုလိုချင်တယ်လို့ ပါးစပ်ကပြောပေမယ့်—
စနစ်က ဖုံးကွယ်မှုကို အစာကျွေးနေတယ်။
ဖောက်သည်ကို ဦးစားပေးမယ်လို့ နံရံပေါ်ရေးထားတယ်။
ဒါပေမယ့် အပိုဆုကို ရောင်းအားတစ်ခုတည်းနဲ့တွက်တယ်။
တိုင်ကြားမှု၊ ပြန်အပ်မှု၊ မသင့်တော်တဲ့ရောင်းချမှုကို မတွက်ဘူး။
ဝန်ထမ်းက ဘာလိုက်မလဲ?
နံရံပေါ်ကစာလား?
အပိုဆုလား?
ဒီမှာ ကုမ္ပဏီက “ဖောက်သည်အကျိုး” ပြောပေမယ့် စနစ်က “ဘယ်လိုနည်းနဲ့ဖြစ်ဖြစ် ရောင်း” ဆိုတဲ့အကျင့်ကို အစာကျွေးနေတတ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီညတရားရဲ့ အဓိကမှတ်သားစရာစကားက—
“လက္ခဏာကို ဘာလုပ်မလဲ” ထက်
“လက္ခဏာကို ဘာက အစာကျွေးနေသလဲ” ကို မေး။
ဒီလိုပြောင်းလိုက်ရင် အမြင်တစ်ခုလုံးပြောင်းသွားတယ်။
ဝန်ထမ်းနောက်ကျတယ်။
အရင်—
“နောက်တစ်ခါနောက်ကျရင် အရေးယူမယ်”
ဒါ လိုအပ်တဲ့အခြေအနေရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဆက်မေး။
လူတိုင်းနောက်ကျနေတာလား?
တစ်ယောက်တည်းလား?
Shift အချိန်က မဖြစ်နိုင်တဲ့သွားလာချိန်နဲ့ တိုက်နေလား?
Roster ကို ညနေပိုင်းမှာမှ ပြောင်းသလား?
လူတွေ အချိန်မီလာပေမယ့် attendance system မမှန်တာလား?
တစ်ယောက်က တမင်နောက်ကျတာလား?
အကြောင်းမတူရင် ဖြေရှင်းပုံ မတူဘူး။
“နောက်ကျ = အရေးယူ”
တစ်မျိုးတည်းနဲ့ အားလုံးကို သွားရင် လက္ခဏာအဆင့်မှာပဲ ရှိနေနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါပေမယ့် ဒီမှာ သတိထားရမယ့်အချက်ရှိတယ်။
လက္ခဏာကို ချက်ချင်းထိန်းခြင်းဟာ အမြဲမကောင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
မီးလောင်နေတယ်။
“Root cause မသိသေးလို့ မီးမငြှိမ်းသေးဘူး”
မလုပ်ရဘူး။
အရင် မီးငြှိမ်း။
လူတွေကို လုံခြုံအောင်လုပ်။
ပြီးမှ မီးဘယ်ကစတယ် စစ်။
လုပ်ငန်းမှာ အချက်အလက်ပေါက်ကြားနေတယ်ဆိုရင်—
အရင် ထိခိုက်မှုကို ကန့်သတ်။
ပြီးမှ အကြောင်းရှာ။
ဖောက်သည်ထိခိုက်နေတဲ့ပစ္စည်းရှိရင်—
အရင် ထိခိုက်မှုရပ်။
ပြီးမှ ဘာကြောင့်ဖြစ်လဲ စစ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ လက္ခဏာကုခြင်းကို လုံးဝမပယ်ဘူး။
မှားတာက—
လက္ခဏာကို ထိန်းပြီး “ပြဿနာပြီးပြီ” လို့ ထင်တာ။
အရေးပေါ်ကာကွယ်မှုက ပထမအဆင့်ဖြစ်နိုင်တယ်။
အမြစ်အကြောင်းပြင်မှုက နောက်အဆင့်။
ကောင်းတဲ့အခြေအနေတည်ဆောက်မှုက ရေရှည်အဆင့်။
ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းပြဿနာကို သုံးအဆင့်စိတ်နဲ့ ကြည့်လို့ရတယ်—
အခုဖြစ်နေတဲ့ ထိခိုက်မှုကို ရပ်စေခြင်း။
ပြန်ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းနဲ့ အစာကို ဖြတ်ခြင်း။
ပြန်မဖြစ်အောင် ကောင်းတဲ့စနစ်နဲ့ ကောင်းတဲ့အကျင့်ကို အစားထိုးတည်ဆောက်ခြင်း။
ဒီသုံးဆင့်ဟာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအသုံးချမှုဖြစ်တယ်။ ပိဋကတ်တော်က လုပ်ငန်းစီမံနည်းသုံးဆင့်အဖြစ် ဟောထားတာမဟုတ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဓမ္မထဲမှာလည်း စိတ်ပေါ်လာတဲ့ မကောင်းသောအတွေးကို လက်ငင်းတားဆီးဖို့ နည်းမျိုးစုံ ဟောထားတာ ရှိတယ်။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၀ မှာ ကာမ၊ ဒေါသ၊ မောဟနဲ့ဆိုင်တဲ့ မကောင်းသောအတွေးတွေ ပေါ်လာတဲ့အခါ အခြားကောင်းသောအာရုံဆီ ပြောင်းခြင်း၊ အဲဒီအတွေးရဲ့ အပြစ်ကိုဆင်ခြင်ခြင်း၊ အာရုံမပေးဘဲထားခြင်း၊ အတွေးဖြစ်စဉ်ကို ဖြေလျှော့ခြင်း စတဲ့ နည်းလမ်းမျိုးစုံကို ဟောထားတယ်။ ဒီသုတ်ရဲ့ မူရင်းရည်ရွယ်ချက်ဟာ စိတ်လေ့ကျင့်မှုဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းပြဿနာဖြေရှင်းရေး မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် တစ်ခုသိစေတယ်—ဖြစ်လာပြီးသား ပြဿနာအခြေအနေကို လက်ငင်းထိန်းရတဲ့ အလုပ်လည်း ရှိတယ် ဆိုတာ။
ဒါပေမယ့် စိတ်လေ့ကျင့်မှုကိုပဲ ပြန်ကြည့်ကြည့်။
ဒေါသပေါ်လာတယ်။
နည်းတစ်ခုနဲ့ ချငြိမ်းလိုက်တယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် နောက်နေ့ ဒေါသကို အားပေးတဲ့အကျင့်တွေအားလုံး ဆက်ထားရင်?
အမြဲတမ်း မနာလိုစိတ်တိုးစေတဲ့ပုံစံနဲ့ စဉ်းစား။
မကြိုက်သူရဲ့အပြစ်ကိုနေ့တိုင်းပြန်ပြော။
မိမိကိုယ်ကို ချီးကျူးသူတွေနဲ့ပဲ ပေါင်း။
မတူတဲ့အမြင်ကို မနားထောင်။
ဒါဆို ဒေါသကို ပြန်ပြန်ကုရမှာပဲ။
ဒီမှာ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ ရဲ့ “ဘာကကျွေးတယ်၊ ဘာကအစာဖြတ်တယ်” ဆိုတဲ့အမြင် အရေးကြီးလာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာလည်း “ပြဿနာငြှိမ်းသတ်သမား” ဖြစ်နေတဲ့လူတွေ အရမ်းဂုဏ်ရတတ်တယ်။
စနစ်ပျက်တယ်။
တစ်ယောက်က ညသန်းခေါင်ထိနေပြီး ကယ်တင်တယ်။
လူအားလုံး—
“သူမရှိရင်မရဘူး”
ဆိုတယ်။
နောက်တစ်ပတ် ထပ်ပျက်။
သူထပ်ကယ်။
ဂုဏ်ထပ်ရ။
နောက်လထပ်ပျက်။
သူထပ်ကယ်။
ဒီနေရာမှာ မေးရမယ်—
စနစ်မပျက်အောင် အေးအေးဆေးဆေး ကြိုပြင်ထားသူကို ဘယ်သူချီးကျူးသလဲ?
သူက dramatic မဖြစ်ဘူး။
ညသန်းခေါင်မနေရဘူး။
မီးမလောင်တော့ မီးသတ်သမားလို ထင်ရှားမနေဘူး။
ဒါပေမယ့် သူ့အလုပ်က organization အတွက် ပိုတန်ဖိုးရှိနိုင်တယ်။
ဒီတော့ ကုမ္ပဏီတချို့မှာ ထူးဆန်းတဲ့ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်တတ်တယ်။
ပြဿနာမဖြစ်အောင်လုပ်သူထက် ပြဿနာဖြစ်ပြီးနောက် ကယ်တင်သူက ပိုဂုဏ်ရတယ်။
ဒီယဉ်ကျေးမှုက ဘာကို အစာကျွေးမလဲ?
ကြိုတင်ကာကွယ်မှုကိုလား?
မီးလောင်ပြီးမှ သူရဲကောင်းဖြစ်မှုကိုလား?
စဉ်းစားကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သင်ကြားရေးအတွက် ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ လုပ်ငန်းအခြေအနေတစ်ခု ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ တကယ်ရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ သမိုင်းမဟုတ်ဘဲ ပေါင်းစပ်သင်ကြားရေးဥပမာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆော့ဖ်ဝဲဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။
ဖောက်သည်အတွက် စနစ်တည်ဆောက်ပေးတယ်။
အဖွဲ့က အရမ်းကြိုးစားတယ်။
ဒါပေမယ့် Project တိုင်း နောက်ဆုံးနှစ်ပတ်လောက်ကျရင် အမြဲပူပန်ရတယ်။
ညမအိပ်။
စနေတနင်္ဂနွေပါလုပ်။
နောက်ဆုံးမိနစ်မှာ error တွေထွက်။
ဖောက်သည်က စိတ်ဆိုး။
မန်နေဂျာက Team ကို pizza ဝယ်ကျွေးတယ်။
အပိုကြေးပေးတယ်။
ပြီးသွားတော့ အားလုံးလက်ခုပ်တီးတယ်။
“အဖွဲ့က တကယ်ကြံ့ခိုင်တယ်။ ဒီလိုပဲ ခက်ခက်ခဲခဲကျော်ရတယ်”
ဆိုကြတယ်။
နောက် Project လည်း အတူတူ။
နောက်တစ်ခုလည်း အတူတူ။
လူတချို့ထွက်တယ်။
အသစ်ခန့်တယ်။
အသစ်တွေ လာတယ်။
နောက်တစ်ခါ အချိန်ပိုလုပ်ရပြန်တယ်။
ကုမ္ပဏီက ဒီပြဿနာကို ဘာလုပ်နေလဲ?
Pizza။
အပိုကြေး။
အပိုဝန်ထမ်း။
Motivation speech။
ဒီဟာတွေ တချို့အချိန် လိုအပ်တယ်။
ပင်ပန်းနေတဲ့လူကို မကူညီဘဲ မထားရဘူး။
ဒါပေမယ့် အမြစ်က ဘာလဲ?
စစ်ကြည့်တော့—
အရောင်းအဖွဲ့က စာချုပ်ရဖို့ delivery date ကို technical team မမေးဘဲ ကတိပေးတယ်။
အရောင်းအပိုဆုက contract လက်မှတ်ထိုးတာနဲ့ ရတယ်။
နောက်မှ delivery မနိုင်တာကို အရောင်းအပိုဆုနဲ့ မချိတ်ဘူး။
ဖောက်သည်က project စပြီးမှ feature အသစ်တောင်းလည်း “မရဘူး” မပြောရဲဘူး။
Scope ပြောင်းတာကို အချိန်နဲ့ငွေ ပြန်တွက်မယ့်စနစ်မရှိဘူး။
Project manager က အခြေအနေမကောင်းတာ စောစောတင်ရင်—
“ဘာလို့အစက မစီမံနိုင်တာလဲ”
ဆိုပြီး အပြစ်ခံရတယ်။
ဒါကြောင့် အခြေအနေဆိုးလာတဲ့အထိ လူတွေ မပြောရဲဘူး။
ကဲ…
ဒီ Company ရဲ့ symptom က ဘာလဲ?
Overtime။
ဒါပေမယ့် overtime ကို အစာကျွေးနေတာ?
မဖြစ်နိုင်လောက်တဲ့ကတိ။
အပိုဆုစနစ်မညီမှု။
အပြောင်းအလဲမထိန်းမှု။
သတင်းဆိုးပြောရင် ကြောက်ရတဲ့ယဉ်ကျေးမှု။
ဒီအရာတွေ။
အခု Company က overtime ကြေးတိုးပေးတယ်ဆိုရင် ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် ပြဿနာအမြစ်ကို ပြင်ပြီလား?
မပြင်သေးဘူး။
လူအသစ်ခန့်တယ်။
ဒါလည်း လိုနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အစာကျွေးနေတဲ့စနစ်ကို မပြင်ရင် လူအသစ်လည်း ပင်ပန်းသွားမယ်။
ဒါကို ဦးဇင်းတို့ “လက္ခဏာကိုကုပြီး အမြစ်ကို ဆက်ကျွေးနေခြင်း” လို့ သင်ကြားရေးအနေနဲ့ ခေါ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ မှာ အဝိဇ္ဇာအတွက် အစာရှိတယ်ဆိုတဲ့သဘောနဲ့အတူ အပြန်ဘက်မှာ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိအတွက်လည်း အစာရှိတယ်လို့ ဟောထားတာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။ မကောင်းတာကိုဖြတ်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ ကောင်းတာကို အားပေးတည်ဆောက်ရတယ်။
Company မှာ မမှန်တဲ့ကတိပေးတာကို ပိတ်လိုက်တယ်။
ကောင်းတယ်။
ပြီးရင် ဘာတည်ဆောက်မလဲ?
အရောင်းနဲ့ အကောင်အထည်ဖော်ရေးအဖွဲ့ ကြိုတိုင်ပင်တဲ့စနစ်။
Scope ပြောင်းရင် အချိန်ပြန်တွက်တဲ့စနစ်။
အခြေအနေမကောင်းတာကို စောစောပြောသူ အပြစ်မခံရတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု။
ဖောက်သည်ကို အမှန်ပြောနိုင်တဲ့ စည်း။
ဒါ ကောင်းတဲ့အခြေအနေတည်ဆောက်တာ။
မကောင်းတာကို မလုပ်နဲ့ တစ်ခုတည်းနဲ့ Organization မတည်ဘူး။
ကောင်းတာ လုပ်ရလွယ်အောင် စနစ်တည်ဆောက် ရတယ်။
ဒီဟာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူ့အကျင့်လည်း အတူတူပဲ။
“မလိမ်နဲ့”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် အမှန်ပြောရင် အပြစ်ပေးတယ်။
လူက လိမ်ဖို့ပိုလွယ်လာတယ်။
“အမှားပြောပါ”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် အမှားတင်တဲ့သူကို ရာထူးမတိုးပေးဘူး။
လူက ဖုံးဖို့ပိုလွယ်လာတယ်။
“ဖောက်သည်ကို ဦးစားပေး”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် တိုင်ကြားချက်ကိုဖြေရှင်းတဲ့ဝန်ထမ်းအချိန်ကို performance အဖြစ်မတွက်ဘူး။
ရောင်းအားပဲတွက်တယ်။
လူက ဘာလုပ်မလဲ?
အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘယ်အရာကို ဆုချသလဲ၊ ဘယ်အရာကို အပြစ်ပေးသလဲ၊ ဘယ်အရာကို မျက်စိမှိတ်ထားသလဲ ဆိုတာက နံရံပေါ်ကတန်ဖိုးထားမှုထက် အပြုအမူကို ပိုအားပေးတတ်တယ်။
ဒါ modern management observation ဖြစ်တယ်။
ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ ရဲ့ “တရားတစ်ခု တိုးဖို့ အစာရှိတယ်၊ လျော့ဖို့ အစာမပေးရဘူး” ဆိုတဲ့သဘောကို နားလည်ရာမှာ အလွန်ကောင်းတဲ့ လောကီနှိုင်းယှဉ်ချက်ဖြစ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခုထပ်သတိထား။
ပြဿနာကို အစာကျွေးနေတယ်ဆိုတာ လူတစ်ယောက်တည်း အပြစ်ရှိတယ် လို့ မဆိုလိုဘူး။
တစ်ခါတလေ အားလုံးက စနစ်ထဲမှာ အနည်းနည်းစီပါနေတယ်။
ပိုင်ရှင်က မဖြစ်နိုင်တဲ့ Target ထား။
မန်နေဂျာက အောက်ကို ဖိ။
ဝန်ထမ်းက quality အဆင့်ကျော်။
အရောင်းသမားက customer ကို ကတိပိုပေး။
Customer service က မဖြေရှင်းနိုင်လို့ refund ပေး။
Finance က cost တက်လို့ ဖြတ်။
နောက်ဆုံး complaint တက်။
ဘယ်သူအပြစ်?
တစ်ယောက်တည်း အပြစ်ဆိုရင် မပြည့်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် အမြစ်အကြောင်းရှာရာမှာ—
“အပြစ်ရှိသူ” နဲ့ “ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့အခြေအနေ” ကို ခွဲ။
တာဝန်ရှိတဲ့လူ တာဝန်ယူရမယ်။
ဒါပေမယ့် တာဝန်ယူစေပြီး စနစ်မပြင်ရင် နောက်လူလည်း ထပ်မှားနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၅၁ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က စူးစမ်းဆင်ခြင်တဲ့ရဟန်းတစ်ပါး ဘယ်လောက်ထိ စူးစမ်းသင့်သလဲဆိုတာ ဟောတဲ့အခါ “ဒုက္ခဟာ ဘာကဖြစ်သလဲ၊ ဘာကနေပေါက်ဖွားသလဲ၊ ဘာရှိရင် ဖြစ်သလဲ၊ ဘာမရှိရင် မဖြစ်သလဲ” ဆိုပြီး အကြောင်းဆီ ဆက်ဆင်းတော်မူတယ်။ အသက်အိုသေခြင်းကနေ ဇာတိ၊ ဘဝ၊ ဥပါဒါန်၊ တဏှာ စသည်ဖြင့် အကြောင်းဆက်ကို စူးစမ်းပြီး၊ အကြောင်းကိုသိရုံတင်မဟုတ်ဘဲ ချုပ်ငြိမ်းမှုနဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာဆီသွားတဲ့လမ်းကိုပါ သိပြီးကျင့်ဖို့ ဟောထားတယ်။
ဒီသုတ်ကို လုပ်ငန်းခွင် အမြစ်အကြောင်းရှာနည်းအဖြစ် မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် တရားစူးစမ်းပုံက ဦးဇင်းတို့ကို အချက်တစ်ခု သေချာသင်ပေးတယ်—
“ဖြစ်နေတယ်” ကိုသိရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
“ဘာကြောင့်ဖြစ်” ကိုသိ။
“ဘာချုပ်ရင် ချုပ်” ကိုသိ။
“ချုပ်အောင် ဘယ်လိုကျင့်” ကိုသိ။
ဒီမှာ လက္ခဏာကုသမှုနဲ့ အမြစ်ကုသမှု အကြား ကွာခြားချက်ကို နက်နက်မြင်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းတချို့ရဲ့ပြဿနာက “ပြဿနာဖြေရှင်းမတတ်” တာတောင် မဟုတ်ဘူး။
ပြဿနာပြန်ဖြစ်တာကို ပုံမှန်လို့ လက်ခံထားတာ။
လတိုင်းအကြွေးရက်နောက်ကျတယ်။
“ဒီလုပ်ငန်းမှာ ဒီလိုပဲ”
လို့ပြောတယ်။
ဝန်ထမ်းနှစ်နှစ်မပြည့်ဘဲ ထွက်တယ်။
“ဒီခေတ်လူတွေ မတည်ဘူး”
လို့ပြောတယ်။
Customer တိုင်ကြားမှုအတူတူ ပြန်တက်တယ်။
“Customer က ခက်တာပဲ”
လို့ပြောတယ်။
ပစ္စည်းပျောက်တယ်။
“Stock ကတော့ ပျောက်မှာပဲ”
လို့ပြောတယ်။
Owner အမြဲပင်ပန်းတယ်။
“စီးပွားရေးလုပ်ရင် ဒီလိုပဲ”
လို့ပြောတယ်။
ဟုတ်ရဲ့လား ဒကာ ဒကာမတို့?
တချို့အခက်အခဲတွေက လုပ်ငန်းသဘာဝနဲ့ ပါနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ပြန်ပြန်ဖြစ်နေတဲ့အရာတိုင်းကို သဘာဝလို့ခေါ်လိုက်ရင် အမြစ်ရှာဖို့ပျောက်သွားမယ်။
“ဒီလိုပဲ”
ဆိုတဲ့စကားက တစ်ခါတလေ ပညာမဟုတ်ဘူး။
စစ်ဖို့ပင်ပန်းလို့ ပြဿနာနဲ့နေကျသွားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီကို ဦးဇင်းတို့ သတိထားရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုနားထောင်ကြည့်။
ပြဿနာလက္ခဏာကို ဖြေရှင်းတာနဲ့ ပြဿနာကို ပျောက်အောင်ဖုံးတာ မတူဘူး။
Customer complaint များတယ်။
တိုင်ကြားချက်ကို နည်းနည်းပဲ တင်ပြခိုင်းလိုက်တယ်။
Complaint number ကျသွားတယ်။
ပြဿနာလျော့လား?
မသေချာဘူး။
Report လျော့တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
Employee turnover များတယ်။
ထွက်သွားသူတွေကို exit interview မလုပ်တော့ဘူး။
“Negative ဖြစ်တယ်”
ဆိုပြီး။
တစ်နှစ်နောက် Data နည်းသွားတယ်။
Problem လျော့လား?
မသေချာဘူး။
Quality defect များတယ်။
Inspection sampling လျှော့လိုက်တယ်။
Defect တွေ record နည်းသွားတယ်။
Quality တက်လား?
မဟုတ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်ဟာ စိတ်ဘဝမှာတောင် ကြီးတယ်။
ဒေါသရှိတယ်။
မပြောတော့ဘူး။
မျက်နှာချိုထားတယ်။
ဒါက ဒေါသချုပ်ပြီလား?
မသေချာဘူး။
အတွင်းမှာ ဆက်ဖက်ထားနိုင်တယ်။
မနာလိုမှုရှိတယ်။
ပါးစပ်က—
“ဝမ်းသာပါတယ်”
ပြောတယ်။
အတွင်းမှာ ပူနေတယ်။
လက္ခဏာပေါ်ကိုဖုံးထားတာနဲ့ ကိလေသာအမြစ်ချုပ်သွားတာ မတူဘူး။
ဒါကြောင့် ဓမ္မကျင့်ခြင်းမှာ “ပေါ်မလာအောင်လုပ်” တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ပေါ်လာရာအကြောင်းကို သိရတယ်။
အစာဖြတ်ရတယ်။
ကောင်းတဲ့တရားကို အားပေးရတယ်။
ဒီသဘောကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ နဲ့ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ က အလွန်ရှင်းစွာ အားပေးထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု လူ့စွမ်းအားစီမံခန့်ခွဲမှုဘက် ကြည့်။
ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်းများတယ်။
ဘာလုပ်မလဲ?
Recruitment အဖွဲ့ကို Target တိုး။
လူပိုခန့်။
ဒီဟာ လိုတယ်။
အလုပ်က လည်ရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
ထွက်နေတဲ့အကြောင်း မစစ်ဘူးဆိုရင်?
တံခါးတစ်ဖက်က လူသွင်းပြီး တစ်ဖက်က လူထွက်နေတာ။
ပြဿနာအစာက ဘာလဲ?
မန်နေဂျာအပြုအမူ?
လစာမညီမှု?
တာဝန်မရှင်း?
အချိန်ပိုများ?
တိုးတက်လမ်းမမြင်?
အလုပ်နဲ့လူမကိုက်?
လူတစ်ယောက်ချင်းစီ အကြောင်းမတူနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် “လူမတည်” လို့ မခေါ်ခင် စစ်။
တစ်ခုတွေ့လာရင်—
Recruitment တင်မကဘူး၊ retention ကိုလည်း ပြင်။
Manager training လိုရင် training။
Pay structure လိုရင်စစ်။
Role လိုရင်ရှင်း။
ဒါ symptom မှ root ဆီဆင်းတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေကြေးဘက်မှာ—
Cash မလုံလောက်။
လစဉ် Owner က ကိုယ့်ငွေထည့်တယ်။
တစ်ချို့ Owner က—
“ကျွန်တော်က ကုမ္ပဏီအတွက် အမြဲစွန့်လွှတ်ရတာ”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘာကြောင့် လတိုင်းငွေထည့်ရတာလဲ?
ရောင်းအားက အမြတ်မရှိဘူးလား?
အကြွေးပြန်မဝင်ဘူးလား?
ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် အလွန်ထုတ်သုံးသလား?
ပစ္စည်းလက်ကျန် အလွန်များလား?
အရောင်းကြီးပေမယ့် margin နည်းလား?
ကုန်ကျစရိတ်မတွက်ဘဲ ဈေးထားလား?
ဒီအကြောင်းကိုမကြည့်ဘဲ ငွေထည့်တာနဲ့ ဖြေရှင်းနေရင်—
လက္ခဏာကိုကုနေတယ်။
တစ်နေ့မှာ Owner ထည့်မယ့်ငွေ မရှိတော့ရင်?
အမြစ်ပေါ်လာမယ်။
ဒါကြောင့် အမြစ်ကို နာကျင်ရင်တောင် စောစောကြည့်တာ ပိုကောင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Marketing ဘက်မှာ—
လူဝယ်နည်းလာတယ်။
Advertisement ငွေတိုး။
ကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Product ကို ပြန်မဝယ်တာလား?
Customer trust ကျနေတာလား?
ဖောက်သည်လိုအပ်ချက်ပြောင်းနေတာလား?
ကိုယ့်တန်ဖိုးကမထူးတော့တာလား?
ကြော်ငြာနဲ့ အရောင်းတက်သွားလို့ symptom ပျောက်သလို ထင်ပေမယ့်—
ပစ္စည်းရဲ့တန်ဖိုးမကောင်းရင် နောက်တစ်ခါ ငွေပိုကုန်မယ်။
တစ်ချို့ Company က product problem ကို advertising နဲ့ဖုံးတယ်။
တစ်ချို့ Company က trust problem ကို promotion နဲ့ဖုံးတယ်။
တစ်ချို့က customer service problem ကို discount နဲ့ဖုံးတယ်။
ဒါတွေက တစ်ခါတလေ လိုအပ်တဲ့ tactical action ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
လူကို ပိုခေါ်လာတာနဲ့ သူတို့မကျေနပ်ရတဲ့အကြောင်း ပျောက်မသွားဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Operations ဘက်မှာ—
နောက်ကျတယ်။
Overtime ထည့်။
Error များတယ်။
Inspection တိုး။
စက်မကြာခဏပျက်တယ်။
ပြင်ဆရာခေါ်။
ဒါလည်း လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် မေး—
Maintenance schedule ရှိလား?
လုပ်ငန်းစဉ်ရိုးရှင်းလား?
အလုပ်အဆင့်တွေ အလွန်များလား?
လူနှစ်ယောက်လုပ်သင့်တာ တစ်ယောက်ထဲလုပ်နေလား?
System ကို လူက အမြဲကျော်ဖြတ်ပြီးလုပ်ရလား?
Data နှစ်ခါရေးနေလား?
Quality problem ထွက်အောင် process က အားပေးနေလား?
အဲဒီအကြောင်းကို မပြင်ဘဲ inspection တိုးတာက—
အမှားမဖြစ်အောင် တားတာထက် ဖြစ်ပြီးတဲ့အမှားကို ပိုမြန်မြန်ရှာနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
နှစ်ခုမတူဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Leadership ဘက်မှာ ပိုနက်တယ်။
အဖွဲ့မှာ လွဲတာဖြစ်တိုင်း Owner ကိုယ်တိုင်ဝင်ပြင်။
အခြားလူတွေ သင်ယူခွင့်ရှိလား?
တစ်ချို့ Founder က ပြဿနာတွေကို သူကောင်းကောင်းဖြေရှင်းလို့ Company လည်နေတယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့ရဲ့ဖြေရှင်းမှုက နောက်ထပ်ပြဿနာကို အစာကျွေးနေလား?
ဘာလဲ?
အရာအားလုံး Owner ဆီပဲလာရမယ်ဆိုတဲ့ အလေ့အကျင့်။
Staff က—
“ဘာမှမဆုံးဖြတ်နဲ့။ Boss ကိုမေး”
ဖြစ်လာတယ်။
Boss က—
“ဒီလူတွေ တာဝန်မယူဘူး”
ဆိုတယ်။
ဟုတ်ရဲ့လား?
တာဝန်မယူတာကို system က အစာကျွေးထားလား?
အောက်လူ ဆုံးဖြတ်ရင် ဆူတယ်။
မဆုံးဖြတ်ရင်—
“initiative မရှိဘူး”
ဆိုတယ်။
ဒီလိုဆို Staff ဘာလုပ်ရမလဲ?
ဒါကြောင့် လက္ခဏာ—
“ဝန်ထမ်းတာဝန်မယူ”
အမြစ်—
“ဆုံးဖြတ်ခွင့်မပေးတဲ့ခေါင်းဆောင်မှု”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
အမြဲမဟုတ်ဘူး။
စစ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုလည်း ထည့်စစ်နိုင်တဲ့ Leader ဖြစ်ရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ အချက်တစ်ခုရှိတယ်။
ဘုရားမဖြစ်မီ ဘောဓိသတ္တအဖြစ်ရှိစဉ် အတွေးတွေကို နှစ်မျိုးခွဲပြီး ကြည့်တော်မူတယ်။ ကာမဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ ထိခိုက်လိုမှုရှိတဲ့ အတွေးတွေက မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ပညာကို တားဆီးတဲ့ဘက်ရှိကြောင်း ဆင်ခြင်တယ်။ နောက်ပြီး လူတစ်ယောက် ဘာကို မကြာခဏစဉ်းစား၊ ဆင်ခြင်နေသလဲဆိုရင် စိတ်ဟာ အဲဒီဘက်ကို ယိမ်းလာတတ်ကြောင်း ဟောထားတယ်။
ဒီသုတ်ကို Organization culture သုတ်လို့ မပြောရဘူး။
စိတ်လေ့ကျင့်မှုအကြောင်း။
ဒါပေမယ့် လောကီအဖွဲ့အစည်းအတွက် နှိုင်းယှဉ်သင်ခန်းစာတစ်ခု ရတယ်။
ထပ်ခါတလဲလဲ လုပ်တာက အကျင့်ဖြစ်တတ်တယ်။
အဖွဲ့မှာ ပြဿနာဖြစ်တိုင်း အပြစ်ရှာတယ်။
ပြဿနာအသစ်လာရင် လူတွေ ဘာလုပ်မလဲ?
အချက်အလက်ဖုံး။
ကိုယ့်ကိုကာကွယ်။
အဖွဲ့မှာ ပြဿနာဖြစ်တိုင်း—
“ဘာဖြစ်? ဘာကြောင့်? ဘာပြင်?”
အေးအေးဆေးဆေးစစ်တယ်။
လူတွေ အမှန်ပြောလို့ရတယ်။
တဖြည်းဖြည်း အဲဒီလိုသင်ယူတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကို canonical claim မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းအလေ့အကျင့်အနေနဲ့ ပြောနေတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါကြောင့် Company culture ဆိုတာ ပိုစတာပေါ်ကစကားမဟုတ်ဘူး။
ပြဿနာဖြစ်တဲ့အချိန် အမြဲဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲ ဆိုတာလည်း Culture။
မကောင်းတဲ့သတင်းလာရင် Boss ဘယ်လိုမျက်နှာထားသလဲ?
အမှားဝန်ခံရင် ဘာဖြစ်သလဲ?
Customer complaint တက်ရင် နားထောင်လား၊ အပြစ်တင်လား?
Revenue ကျရင် quality ဖြတ်လား?
Target မမီရင် လိမ်ဖို့ဖိအားရှိလား?
ဒီအရာတွေ အမြဲပြန်လုပ်ရင်း—
အဖွဲ့စိတ်ကို တစ်ဘက်ဆီ အစာကျွေးနေတယ်။
တစ်နေ့မှာ Leader က—
“ဘာလို့ဘယ်သူမှ အမှန်မပြောတာလဲ?”
မေးတယ်။
အဖြေက—
လူတွေမကောင်းလို့ပဲ ဖြစ်ချင်မှဖြစ်မယ်။
အမှန်ပြောဖို့ မလုံခြုံတဲ့အကြောင်းကို နှစ်နှစ်သုံးနှစ်ကျွေးထားလို့လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ ရဲ့ “တစ်ခုတစ်ခုမှာ အစာရှိတယ်” ဆိုတဲ့အမြင်ကို စိတ်ထဲမှာ သတိရ။
ဒီ culture ကို ဘာကကျွေးနေလဲ?
မေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီသဘောက မိသားစုမှာလည်းတူတယ်။
ကလေးက လိမ်တယ်။
မိဘက—
“မလိမ်နဲ့”
ဆူတယ်။
လက္ခဏာ။
ဒါပေမယ့် ကလေးအမှန်ပြောရင် အပြစ်အလွန်ကြီးသလား?
အမှန်ပြောလာတာကို အရင်နားထောင်လား?
သေးသေးလေးအမှားကို ဝန်ခံလို့ အရှက်ခွဲခံရသလား?
ဒါဆို လိမ်ချင်စိတ်ကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ?
ဒီလိုမေးရမယ်။
ဒါပေမယ့် “အကြောင်းရှိလို့ လိမ်တာမှန်တယ်” မဟုတ်ဘူး။
အမှားက အမှားပဲ။
သီလက သီလပဲ။
အကြောင်းကို သိတာဟာ အမှားကိုမှန်အောင်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
ပြန်မဖြစ်အောင် ထိရောက်စွာပြင်နိုင်ဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းမှာ အလွန်များတဲ့ symptom treatment တစ်ခုက—
Training ပေးလိုက်။
Error ဖြစ်တယ်။
Training။
Complaint တက်တယ်။
Training။
Safety issue ဖြစ်တယ်။
Training။
စကားပြောမကောင်း။
Training။
တစ်ခါတလေ Training တကယ်လိုတယ်။
လူမသိလို့မှားရင် သင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် လူက သိပြီးသားကို System က မလုပ်နိုင်အောင်လုပ်ထားရင်?
Training ထပ်ပေးလည်း မရဘူး။
ဥပမာ—
Form ကိုဖြည့်ဖို့ အဆင့်ဆယ်ဆင့်။
လူတိုင်း step ကျော်တယ်။
Training ထပ်ပေးတယ်။
လူတွေ step ဆယ်ခုမှတ်တယ်။
နှစ်လနောက် ပြန်ကျော်။
မေး—
Form ကို ဒီလောက်ရှုပ်ဖို့လိုသလား?
ဒီမေးခွန်းက အမြစ်ဆီသွားတာ။
တစ်ချို့ Owner က—
“လူကိုပြင်ရတာ လွယ်တယ်။ System ပြင်ရတာ ပိုခက်တယ်”
ဖြစ်လို့ training ကို ထပ်ထပ်လုပ်တတ်တယ်။
ဒီမှာလည်း သတိထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက် symptom treatment တစ်ခု—
လူပြောင်းလိုက်။
Manager မကောင်း။
ဖြုတ်။
အသစ်ခန့်။
နှစ်နှစ်နောက် အတူတူ။
ဒါဆို လူတစ်ယောက်တည်းအကြောင်းလား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
Manager ကို မဖြစ်နိုင်တဲ့ Target ပေးထားသလား?
အာဏာမပေးဘဲ responsibility အများကြီးပေးထားသလား?
Promotion ကို လူဖွံ့ဖြိုးမှုနဲ့မတွက်ဘဲ revenue နဲ့ပဲတွက်သလား?
ဒါဆို manager အသစ်လာလည်း အကျင့်အဟောင်း ဆက်ဖြစ်နိုင်တယ်။
တချို့အခါ လူကို တကယ်ပြောင်းရမယ်။
အဲဒါကို မငြင်းဘူး။
ဒါပေမယ့်—
လူပြောင်းပြီး System အတူတူဆို ပြဿနာပြန်လာမလာ စစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ခု—
ငွေထည့်လိုက်။
ပြဿနာရှိ?
Budget တိုး။
ဒါလည်း အမြဲမကောင်းတာမဟုတ်ဘူး။
လူမလုံလောက်ရင် ငွေလိုတယ်။
နည်းပညာဟောင်းရင် investment လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် process မကောင်းတာကို ပိုက်ဆံနဲ့ဖုံးရင်?
အရင်းများသလောက် waste ပိုကြီးနိုင်တယ်။
Marketing မရှင်းဘဲ advertising budget တိုး။
Operations မတည်ဘဲ branch တိုး။
Leadership မတည်ဘဲ staff တိုး။
ဒီအရာတွေ အမြစ်ကိုဖြေရှင်းတာ မဟုတ်နိုင်ဘူး။
အရင်းအနှီးဟာ ပညာအစားထိုးမဖြစ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ Right Livelihood အပိုင်းကို သေချာဆင်းမယ်။
တစ်ချို့လုပ်ငန်းမှာ လက္ခဏာကို ဖုံးထားခြင်းဟာ စီမံခန့်ခွဲမှုအမှားတင် မဟုတ်ဘူး။
သီလပြဿနာ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
ဥပမာ—
Product မှာ လူသိသင့်တဲ့ အားနည်းချက်တစ်ခုရှိတယ်။
Complaint တက်တယ်။
Company က defect ကိုပြင်မယ့်အစား compensation သေးသေးပေးပြီး မပြောခိုင်းဘူး။
ဒီမှာ symptom treatment က ethical problem ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
Subscription တစ်ခုမှာ customer အလွယ်တကူ cancel မလုပ်နိုင်ဘူး။
Complaint များတယ်။
Company က call center လူတိုးတယ်။
ဒါပေမယ့် cancel process ကို တမင်ရှုပ်ထားတာ မပြင်ဘူး။
အမြတ်ရဲ့အကြောင်းက customer confusion ဖြစ်လာရင်—
သမ္မာအာဇီဝစစ်ရမယ်။
ဝန်ထမ်း burnout တက်တယ်။
Company က wellness talk လုပ်တယ်။
ဒါပေမယ့် မဖြစ်နိုင်တဲ့ workload မပြင်ဘူး။
ဒီမှာ—
ကောင်းမွန်စွာပြောတဲ့ wellness စကားက အမြစ်ကို ဖုံးရာဖြစ်မဖြစ် စစ်ရမယ်။
ဦးဇင်းတို့ ဒါကို လူတိုင်းအပေါ် blanket accusation မလုပ်ဘူး။
အခြေအနေစစ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် Buddhist entrepreneur က မေးရမယ်—
“ငါတို့ လက္ခဏာကို ငွေနဲ့ဖုံးပြီး လူ့ထိခိုက်မှုအမြစ်ကို ဆက်ထားသလား?”
ဒီမေးခွန်း မေးရဲရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Right Livelihood ဆိုတာ—
ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစားတစ်ခုတည်းကို စစ်တာ မဟုတ်ဘူး။
နေ့စဉ်ဘယ်လို ရောင်းလဲ။
ဘယ်လိုကတိပေးလဲ။
ဘယ်လိုလူကိုဖိအားပေးလဲ။
ဘယ်လို ပြဿနာကို ဖုံးလဲ။
လူ့နာကျင်မှုကို ကိုယ့်အမြတ်အတွက် ဆက်တည်ထားသလား။
ဒီလုပ်ပုံတွေကိုလည်း စစ်ရမယ်။
Company မှာ—
“အကုန်အဆင်ပြေတယ်”
ဆိုတဲ့ပုံစံလိုချင်လို့ complaint data ကို ဖုံးရင်—
လောကီအနေနဲ့လည်း အန္တရာယ်ရှိတယ်။
သီလဘက်ကလည်း အမှန်တရားနဲ့ဝေးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
အမှန်ဆိုးကို မြင်ရဲခြင်းဟာ သမ္မာအာဇီဝအတွက် အရေးကြီးတဲ့အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကိုယ့်စိတ်အကြောင်း ပြန်ဝင်မယ်။
တစ်ချို့လူ တရားနာတာကို symptom treatment လုပ်တတ်တယ်လို့ အရင်ပြောခဲ့တယ်။
စိတ်ပူတယ်။
YouTube တရားနာ။
စိတ်အေး။
နောက်နေ့ ပြန်ပူ။
တရားက အားနည်းလို့လား?
မဟုတ်ဘူး။
တရားကို ဘယ်လိုနားထောင်လဲ မေးရမယ်။
စိတ်အေးသွားဖို့အသုံးချတာက အပြစ်မဟုတ်ဘူး။
တရားနာပြီး စိတ်တည်တာ ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
တရားက ဦးဇင်းတို့ကို အမြစ်ဆီ ဆင်းစေဖို့လည်း ဖြစ်ရမယ်။
“ဘာကို ဖက်ထားလို့ ပူ?”
“ဘာလိုချင်လို့ ပူ?”
“ဘယ်အမြင်မှားလို့ ပူ?”
“ဒီဒေါသကို ဘာက အစာကျွေး?”
“ဒီမနာလိုမှုကို ဘာက အစာကျွေး?”
“ဒီမာနကို ဘာက အစာကျွေး?”
ဒီကို ဆင်းရမယ်။
တရားနာပြီး—
“ကောင်းလိုက်တာ”
ပဲဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်အကျင့် တစ်ခုမှမပြောင်းဘူးဆိုရင်—
ဓမ္မကို soothing sound အဖြစ်ပဲ သုံးမိနိုင်တယ်။
ဒါ မလုံလောက်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ မှာ မသိမှုအဆင့်ဆင့် အစာရလာသလို ဝိဇ္ဇာနဲ့လွတ်မြောက်မှုဘက်လည်း သူတော်ကောင်းတို့နဲ့ပေါင်းသင်းခြင်း၊ တရားမှန်နာခြင်း၊ ယုံကြည်မှု၊ သင့်လျော်စွာအာရုံပြုခြင်း၊ သတိသမ္ပဇဉ်၊ ကောင်းသောအကျင့်၊ သတိပဋ္ဌာန်၊ ဗောဇ္ဈင်တရားများစတဲ့ ကောင်းသောအကြောင်းတွေ အဆင့်ဆင့်ဖြည့်ပေးတယ်။
ဒီတရား အရမ်းလှတယ်။
ဦးဇင်းတို့ အများအားဖြင့်—
“ဒီကိလေသာကို ဘယ်လိုဖြုတ်မလဲ?”
ပဲမေးတယ်။
တစ်ခါတလေ မေးခွန်းပြောင်းလိုက်—
“ပညာတိုးဖို့ ဘာကိုနေ့တိုင်းကျွေးမလဲ?”
မိတ်ဆွေကောင်း။
တရားနာ။
စဉ်းစားမှန်။
သတိ။
ကောင်းသောအကျင့်။
ဒီလို။
Company မှာလည်း—
“Complaint မတက်အောင် ဘယ်လိုပိတ်မလဲ?”
တစ်ခုတည်းမမေးနဲ့။
“Quality ကောင်းလာအောင် ဘာကိုနေ့တိုင်းကျွေးမလဲ?”
အမှန်ပြောနိုင်တဲ့ culture။
Training။
Clear standard။
Feedback။
Customer voice။
အချိန်မီ data။
Management attention။
ဒီလို။
ကောင်းတဲ့အရာကလည်း အစာမပေးဘဲ မကြီးဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Company က—
“innovation လိုတယ်”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် idea မှားရင် အရှက်ခွဲတယ်။
Innovation ကို အစာပေးနေသလား?
“အမှန်ပြောတာလိုတယ်”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် bad news ပေးသူ အပြစ်ရတယ်။
အမှန်ကို အစာပေးနေသလား?
“အဖွဲ့က တာဝန်ယူရမယ်”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘာဆုံးဖြတ်ခွင့်မှ မပေးဘူး။
တာဝန်ယူမှုကို အစာပေးနေသလား?
“Customer first”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် customer problem ဖြေရှင်းချိန်ကို KPI ထဲမတွက်ဘူး။
အဲဒီတန်ဖိုးကို အစာပေးနေသလား?
ဒီလို မေး။
Organization value ဆိုတာ ဘာကို အစာကျွေးသလဲနဲ့ စစ်လို့ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီတရားက “အမြဲတမ်း root cause တစ်ခုထဲရှိတယ်” လို့ မပြောဘူး။
ခေတ်သစ် အမြစ်အကြောင်းစစ်ဆေးမှုလမ်းညွှန်တွေကလည်း ရှုပ်ထွေးတဲ့ပြဿနာမှာ အောက်ခံအကြောင်းတစ်ခုထက်ပိုနိုင်ပြီး၊ အကြောင်းကို သက်သေနဲ့အတည်ပြုဖို့၊ ပြန်မဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်မှုဆီ ဆက်သွားဖို့ လိုတယ်လို့ ရှင်းထားတယ်။
ဒီအချက်က အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
လက္ခဏာကုသူက အဖြေမြန်ချင်တယ်။
“Root cause က ဒါ”
ဆိုပြီး တစ်ခုရွေးချင်တယ်။
ပညာရှိသူက မသေချာရင်—
“အဓိကအကြောင်းတစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်၊ အတည်ပြုရဦးမယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
ဒါ weakness မဟုတ်ဘူး။
အမှန်နဲ့နီးတဲ့စကား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ အမြစ်အကြောင်းကို ရှာရင်း ခေါင်းဆောင်က လုံးဝအခြားအမှားလုပ်တယ်။
အမြစ်ရှာမယ်ဆိုပြီး လက်ရှိနာနေသူကို မကူညီဘူး။
ဥပမာ ဝန်ထမ်းတွေ အရမ်းပင်ပန်းနေပြီ။
Boss က—
“Root cause ဖြေရှင်းနေတယ်၊ နောက်သုံးလဆိုကောင်းမယ်”
ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် အခုသူတို့ကို rest မပေးဘူး။
အလုပ်ပမာဏမလျှော့ဘူး။
အကူအညီမပေးဘူး။
ဒါလည်း မမှန်ဘူး။
လက်ရှိဒုက္ခကို သနားရမယ်။
အမြစ်ကိုလည်း ပြင်ရမယ်။
မေတ္တာနဲ့စနစ် နှစ်ခုလိုတယ်။
တစ်ဖက်ကိုမပစ်နဲ့။
ဓမ္မမှာလည်း လက်ရှိမကောင်းတဲ့အတွေးပေါ်လာရင် တားဆီးနည်းရှိသလို၊ နီဝရဏတို့ကို အစာမပေးဘဲ ကောင်းသောတရားကို အားပေးတဲ့ နက်နက်အမြင်လည်းရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု နေ့စဉ်အသုံးချမယ့် ပုံစံကို ရိုးရိုးစကားနဲ့ယူ။
ပြဿနာတစ်ခု ထပ်ဖြစ်တယ်ဆိုရင် ပထမမေး—
“အခုချက်ချင်း ဘာကာကွယ်ရမလဲ?”
ပြီးရင်—
“ဒီပြဿနာကို ဘာကအစာကျွေးနေလဲ?”
ပြီးရင်—
“အဲဒီအစာကို ဘာဖြတ်မလဲ?”
နောက်—
“ကောင်းတဲ့အစားထိုးစနစ်ကို ဘာတည်ဆောက်မလဲ?”
နောက်ဆုံး—
“တကယ်ပြောင်းသွားပြီလား ဘယ်လိုသိမလဲ?”
ဒီအလေ့အကျင့်ပဲ။
ဥပမာ Customer complaint။
အခုချက်ချင်း—
Customer ထိခိုက်မှုကို ဖြေရှင်း။
အစာ—
Product defect? false promise? delay?
အစာဖြတ်—
Process ပြင်။
ကောင်းတာတည်—
Quality check, honest communication။
ပြန်စစ်—
Complaint pattern လျော့လား?
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Mind Practice လည်း ဒီလိုလုပ်။
ဒေါသပေါ်တယ်။
ပထမ—
“အခု ဘာလုပ်ရင် မထိခိုက်ဘူး?”
စကားမပြောခင် ခဏရပ်။
အသက်ရှူတာသိ။
နေရာကနေခဏရွှေ့လို့ရရင်ရွှေ့။
ဒီဟာ လက်ရှိထိခိုက်မှုကို ကာကွယ်တာ။
နောက်—
“ဒေါသကို ဘာကကျွေးနေလဲ?”
ပြန်ပြောနေတဲ့အတွေး?
ကိုယ့်မာန?
မတရားမျှော်လင့်ချက်?
အိပ်ရေးပျက်?
အရမ်းပင်ပန်း?
နောက်—
“ဘာကို အစာမပေးတော့မလဲ?”
အပြစ်ကို နာရီနဲ့ချီပြန်မတွေး။
သူ့အကြောင်းလူတိုင်းဆီ မပြော။
နောက်—
“ဘာကောင်းတာကို အစာပေးမလဲ?”
မေတ္တာ။
သတိ။
အမှန်ကိုတည်ငြိမ်စွာပြောခြင်း။
တစ်ဖက်အမြင်ကိုနားထောင်ခြင်း။
ဒီလို။
ဒါဟာ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ ကို တိုက်ရိုက် business/psychology manual လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။
အဲဒီသုတ်ရဲ့ အစာပေးခြင်း၊ အစာမပေးခြင်းဆိုတဲ့ ဓမ္မသဘောကို နေ့စဉ် reflection အဖြစ် လက်တွေ့ဆင်ခြင်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လက္ခဏာကုတဲ့ organization ရဲ့ နောက်ထပ်လက္ခဏာတစ်ခု သိလား?
အစည်းအဝေးအရမ်းများတယ်။ ပြဿနာအတူတူပဲ။
Meeting ခေါ်။
ဆုံးဖြတ်။
နောက်လ ထပ်meeting။
ပြီးတော့—
“ဒီအကြောင်းပြီးခဲ့တဲ့လကလည်း ပြောထားတယ်”
ဆိုတယ်။
ဘာကြောင့်?
ဆုံးဖြတ်ချက်ကို “action” မပြောင်းဘူး။
Owner မရှိ။
Deadline မရှိ။
ပြန်စစ်မယ့်နေ့မရှိ။
ဒါဆို meeting က symptom relief ဖြစ်တယ်။
လူတွေက—
“ဆွေးနွေးပြီးပြီ”
လို့ စိတ်သက်သာတယ်။
အကြောင်းမပြောင်းဘူး။
ဒီဟာလည်း သတိထား။
ပြောပြီးပြီ ≠ ပြင်ပြီးပြီ။
သိပြီးပြီ ≠ ပယ်ပြီးပြီ။
ဓမ္မမှာလည်း ဒီလိုပဲ။
လောဘက မကောင်းဘူး သိတယ်။
ဒါနဲ့ လောဘပယ်ပြီးပြီလား?
မပယ်သေးဘူး။
ဒေါသက မကောင်းဘူး သိတယ်။
ဒါနဲ့ ဒေါသကုန်ပြီလား?
မကုန်သေးဘူး။
သိပြီး ကျင့်ရတယ်။
အကြောင်းအစာကိုဖြတ်ရတယ်။
ကောင်းတဲ့တရားကို ပွားရတယ်။
ဒီမှာပဲ စာပညာနဲ့ အသက်ဝင်တဲ့ဓမ္မက ကွာလာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုထပ်သတိထား။
အမြစ်ကိုကုမယ်ဆိုပြီး လူကို “root cause” လို့ မခေါ်နဲ့။
“မင်းက root cause”
ဆိုတဲ့စကား အဖွဲ့တွေထဲမှာ ကြားရတတ်တယ်။
လူတစ်ယောက်က မမှန်လုပ်ရပ်လုပ်နိုင်တယ်။
တာဝန်ယူရမယ်။
ဒါပေမယ့် လူကိုယ်တိုင်ကို “ပြဿနာအမြစ်” လို့ တစ်လုံးတည်းလုပ်တာ အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ?
ပြင်ရမယ့်လုပ်ရပ်၊ အခြေအနေ၊ စနစ်နဲ့ လူ့တန်ဖိုးကို ရောသွားလို့။
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက် မှားတယ်”
ပြောလို့ရတယ်။
“ဒီအကျင့်ကို ပြင်ရမယ်”
ပြောလို့ရတယ်။
“ဒီတာဝန်ကို မထမ်းနိုင်သေးဘူး”
ပြောလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့်—
လူကို အပြည့်အဝပြဿနာအဖြစ် လျှော့မထားနဲ့။
ဒါ မေတ္တာလည်းဖြစ်တယ်။
Analysis ကိုလည်း ပိုတိကျစေတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု ထပ်ပေးမယ်။
“ဒီပြဿနာ မပျောက်တာကို ဘယ်သူက အကျိုးရနေလဲ?”
သတိထားပြီးမေးရမယ်။
လူကို ရန်လုပ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ စနစ်တစ်ခုကို မပြင်ချင်ရတဲ့အကြောင်းက—
တစ်ဖက်မှာ အကျိုးရနေသူရှိလို့။
ဥပမာ—
ဝန်ထမ်းတွေ အချိန်ပိုများတယ်။
Owner က full-time လူမခန့်ဘဲ overtime နဲ့သက်သာတယ်လို့ ထင်နေလား?
Customer cancellation ခက်တယ်။
Company revenue retention ရနေလား?
ပြဿနာကို ပြင်လိုက်ရင် လက်ရှိအမြတ်ပုံစံပြောင်းမလား?
ဒါဆို root cause က နည်းပညာတစ်ခုတည်းမဟုတ်တော့ဘူး။
အကျိုးစီးပွားဖက်တွယ်မှု ပါနိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ လောဘကို စစ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် အထောက်အထားမရှိဘဲ “သူလောဘကြီးလို့” မစွဲနဲ့။
စိတ်အကြောင်းကို ကိုယ့်အတွက်စစ်။
အခြားသူအတွက်တော့ လုပ်ရပ်နဲ့စနစ်ကို evidence နဲ့စစ်။
ဒါ ဓမ္မနဲ့ evidence နှစ်ဖက်လုံးကို ထိန်းထားတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုမေးရင် ပိုရိုးသားနိုင်တယ်။
“ငါဒီပြဿနာကို တကယ်ပြင်ချင်သလား?”
တစ်ခါတလေ အဖြေ—
မပြင်ချင်ဘူး။
ဘာကြောင့်?
ပြင်ရင် အမြတ်နည်းသွားမယ်။
ပြင်ရင် ကိုယ့်အာဏာလျော့မယ်။
ပြင်ရင် “ငါမှားခဲ့တယ်” လို့ ဝန်ခံရမယ်။
ပြင်ရင် စနစ်အသစ်သင်ရမယ်။
ပြင်ရင် ကိုယ်ကြိုက်တဲ့ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကို accountability လုပ်ရမယ်။
ဒါကြောင့် symptom ကို ကုနေတာ ပိုလွယ်တယ်။
Root ကို မထိချင်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ အမြစ်အကြောင်းရှာဖို့ ပညာတင်မဟုတ်ဘူး၊ သတ္တိလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၅၁ မှာ စူးစမ်းဆင်ခြင်မှုက “အကြောင်းဘာ” မေးပြီး အဲဒီအကြောင်းမရှိတဲ့အခါ အကျိုးမရှိတော့ပုံကိုပါ ဆင်းကြည့်တယ်။ ဒုက္ခချုပ်ရေးအတွက် စူးစမ်းတာဖြစ်လို့ သီအိုရီတင်မဟုတ်ဘဲ ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်စေတဲ့ကျင့်စဉ်ကိုပါ သိကျင့်ရမယ်လို့ ဟောတယ်။
ဒီသဘောအရ—
Company ထဲမှာ root cause report ရှိတာနဲ့မပြီး။
အကြောင်းတကယ်လျော့သွားသလား?
ကြည့်။
Customer complaint များလို့ process ပြင်တယ်။
သုံးလနောက် complaint pattern ဘယ်လို?
Staff turnover ပြဿနာကြောင့် manager coaching လုပ်တယ်။
ခြောက်လနောက် ထွက်နှုန်းနဲ့ employee feedback ဘယ်လို?
Cash problem ကြောင့် receivable policy ပြင်တယ်။
နောက်သုံးလ ငွေဝင်ရက် တိုးတက်လား?
မတိုးရင်—
Hypothesis မှားနိုင်တယ်။
ထပ်စစ်။
ဒါပဲ။
အမှန်ရှာတာဟာ Ego အတွက်မဟုတ်ဘူး။
Result ကိုကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ Entrepreneur တွေအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ စကားတစ်ခု ပြောချင်တယ်။
“အလုပ်ရှုပ်မှုကို အောင်မြင်မှုလို့ မမှားနဲ့।”
မီးလောင်ရာလိုက်ငြှိမ်းနေရတဲ့ Owner က အရမ်းအလုပ်များတယ်။
Phone မပြတ်။
Meeting မပြတ်။
Decision မပြတ်။
အားလုံးသူ့ကိုလိုတယ်။
အပြင်ကကြည့်ရင်—
“အရေးကြီးတဲ့လူ”
လိုပေါ်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
သူမရှိတဲ့နေ့ Company ရပ်ရင်?
အဲဒီအရေးကြီးမှုဟာ Strength လား?
System weakness လား?
မေး။
ကောင်းတဲ့ Founder တစ်ယောက်ရဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခုက—
သူအမြဲမီးငြှိမ်းနေရတာမဟုတ်ဘူး။
မီးမလောင်အောင် လူနဲ့စနစ်တည်ဆောက်နိုင်ခြင်း။
ဒီဝါကျဟာ canonical quote မဟုတ်ပါ။
လုပ်ငန်းသင်ခန်းစာ။
ဒါပေမယ့် symptom culture ကို နက်နက်မြင်စေတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Owner က problem-solver ဖြစ်တာကို identity လုပ်ထားတယ်။
လူတွေသူ့ကိုမလိုတော့ရင်—
“ငါမလိုတော့ဘူးလား?”
စိတ်မသက်မသာဖြစ်တယ်။
ဒီလိုဆို System ကို တကယ်လွှဲပေးနိုင်မလား?
အောက်လူကို တကယ်သင်ပေးနိုင်မလား?
တစ်ချို့ Leader က ပါးစပ်က—
“Team grow”
ပြောတယ်။
အတွင်းမှာ—
“ငါမရှိရင်မရ”
ဆိုတာကို လွှတ်မရဘူး။
ဒါလည်း symptom cycle ကို အစာကျွေးတတ်တယ်။
ပြဿနာဖြစ်မှ Founder hero ဖြစ်လို့။
ဒီနေရာမှာ ကိုယ့်မာနကို ပြန်စစ်။
မနေ့က “အားသာချက်အပေါ် မာနမတက်ခြင်း” နဲ့ ချိတ်လာတယ်။
မိမိ problem-solving skill က အားသာချက်။
ဒါကို Organization အမြဲကိုယ့်ကိုမှီအောင် သုံးရင်?
Strength က bottleneck ဖြစ်သွားတယ်။
ဒါကြောင့်—
တော်လို့ အကုန်လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။
တော်လို့ စနစ်တည်ပေး။
တော်လို့ အခြားသူတော်လာအောင်လုပ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တရားနာသူတွေထဲမှာ Staff ဖြစ်တဲ့သူလည်း ရှိမယ်။
Owner မဟုတ်ဘူးဆိုပြီး ဒီတရားနဲ့မဆိုင်ဘူး မထင်နဲ့။
ကိုယ့်အလုပ်မှာလည်း symptom treatment ရှိတယ်။
Deadline နီးမှ အမြဲညအိပ်မလုပ်ရဘူး။
အမြဲဒီလိုဖြစ်နေတာ ဘာကြောင့်?
မစခင် plan မလုပ်လို့?
အလုပ်ခက်ကို နောက်ဆုံးထားလို့?
မသိတာ စောစောမမေးလို့?
Notification တွေကြောင့် အာရုံပျက်လို့?
အလုပ်ပမာဏ မဖြစ်နိုင်တာကို မပြောရဲလို့?
တစ်ခုချင်း စစ်။
“ညနက်ထိလုပ်နိုင်တာ” ကို အားသာချက်ထင်မနေ။
အမြဲနောက်ဆုံးမိနစ်ကိုကယ်နေရရင် root ကိုကြည့်။
ကျောင်းသားလည်း တူတယ်။
စာမေးပွဲနီးမှ အိပ်မအိပ်ကျက်။
အောင်သွားတယ်။
နောက်တစ်ခါပြန်လုပ်။
တစ်နေ့မှာ မနိုင်တော့ဘူး။
ဒီမှာ symptom က—
အချိန်မရှိ။
Root က—
နေ့တိုင်းမလုပ်တဲ့အကျင့် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် root thinking ကို လုပ်ငန်းတင်မဟုတ်ဘဲ နေ့စဉ်ဘဝမှာသုံး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ ရဲ့ သဘောကို ကိုယ့်စိတ်အတွက် အနည်းငယ်နက်ဆင်းမယ်။
ကာမဆန္ဒကို အာရုံပြုပုံတစ်မျိုးက အစာကျွေးတယ်။
ဒေါသကို မနှစ်သက်စရာအရာပေါ် မသင့်လျော်စွာ ဆက်အာရုံပြုတာ အားပေးတယ်။
အခြားနီဝရဏတွေလည်း သူတို့တိုးပွားရာ အခြေအနေရှိတယ်။
အပြန်ဘက်မှာ မေတ္တာ၊ အားထုတ်မှု၊ စိတ်ငြိမ်သက်မှု၊ တရားအမျိုးအစားကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်း စတဲ့ သင့်လျော်တဲ့အာရုံနဲ့ အခြေအနေတွေက နီဝရဏကို အစာမပေးဘဲ ဗောဇ္ဈင်ဘက်ကို အားပေးတယ်။
ဒါဆို ဦးဇင်းတို့ စိတ်မှာ symptom ပေါ်လာရင်—
“ဒီဒေါသဘယ်လိုဖျောက်မလဲ”
တစ်ခုပဲ မမေးနဲ့။
“ဒီဒေါသကို မနေ့ကနေ ဒီနေ့ထိ ဘာကျွေးလာသလဲ?”
မေး။
“ဒီမနာလိုစိတ်ကို ဘာကျွေးနေသလဲ?”
“ဒီအကြွေးလိုချင်စိတ်ကို ဘာကျွေးနေသလဲ?”
“ဒီနာမည်ကြီးချင်စိတ်ကို ဘာကျွေးနေသလဲ?”
ဒီမေးခွန်းက ပိုနက်တယ်။
တစ်ခါတလေ ဖုန်း screen ကကျွေးတယ်။
တစ်ခါတလေ နှိုင်းယှဉ်မှုကကျွေးတယ်။
တစ်ခါတလေ သူများချီးကျူးတာကကျွေးတယ်။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အတွေးကိုကိုယ် ထပ်ထပ်ဆင်ခြင်တာကကျွေးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ မကြာခဏ စဉ်းစားဆင်ခြင်တဲ့ဘက်ကို စိတ်ယိမ်းတတ်ကြောင်း ဟောထားတာ ဒီနေရာမှာ သတိရစရာကောင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်ကလည်း နေ့တိုင်း ဘာကို စိတ်ထဲကျွေးနေလဲ ကြည့်။
Profit number ကို မနက်အိပ်ရာထတိုင်းကြည့်။
Customer harm မကြည့်။
Revenue ကိုနေ့တိုင်းကြည့်။
Staff wellbeing မကြည့်။
Competitor ကိုနေ့တိုင်းကြည့်။
ကိုယ့် purpose မကြည့်။
Follower count ကိုနေ့တိုင်းကြည့်။
ကိုယ့်သီလမကြည့်။
ဒီလိုဆို—
စိတ်ဘယ်ဘက်ကို ယိမ်းမလဲ?
လောဘလား?
ကြောက်စိတ်လား?
ပြိုင်ဆိုင်မှုလား?
ဒါကြောင့် Owner dashboard ထဲမှာ Financial number ပဲမရှိသင့်ဘူးဆိုတာ modern management recommendation တစ်ခုအနေနဲ့ ပြောလို့ရတယ်။
Customer trust။
Quality။
Staff။
Safety။
Ethical issue။
ဒီလို အခြားအချက်တွေလည်း မျက်စိရှေ့ရှိမှ အမြတ်နံပါတ်တစ်ခုတည်းက စိတ်ကို သိမ်းမထားဘူး။
ဒါဓမ္မပဒ သို့မဟုတ် ပိဋကတ်က dashboard design ဟောထားတာမဟုတ်ဘူး။
လောကီအသုံးချမှု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ “အစာဖြတ်” ဆိုတဲ့စကားကို အလွန်သတိထားဖို့လိုတယ်။
Business problem ကို အစာဖြတ်တယ်ဆိုတာ—
လူကို အစားမပေးတာမျိုး မဟုတ်ဘူးနော်။
ကိလေသာနဲ့ပြဿနာကို အားပေးတဲ့ အခြေအနေကို ရပ်တာကို နှိုင်းယှဉ်ပြောတာ။
ဥပမာ—
မမှန်တဲ့ sales practice ကို အပိုဆုစနစ်ကကျွေးနေတယ်။
အဲဒီ incentive ကိုပြင်။
ဒါ “အစာဖြတ်”。
Fear culture ကို Boss ဒေါသနဲ့ကျွေးနေတယ်။
တုံ့ပြန်ပုံပြင်။
ဒါ “အစာဖြတ်”。
Customer confusion ကို hidden fee နဲ့ကျွေးနေတယ်။
ရှင်းလင်းတဲ့ pricing ထား။
ဒါ “အစာဖြတ်”。
ဒီလို။
လူကို မဖိနဲ့။
အကြောင်းကိုပြင်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပြဿနာကို အစာမကျွေးတော့တာနဲ့တင် မပြီးသေးဘူးဆိုတာ ပြန်ပြောမယ်။
အစားထိုးကောင်းတာ တည်ဆောက်ရမယ်။
မမှန်တဲ့စကားကိုပိတ်။
ပြီးရင် အမှန်ပြောရလွယ်တဲ့ channel ထား။
Micromanagement လျော့။
ပြီးရင် decision boundary ရှင်းပေး။
Overtime လျော့။
ပြီးရင် workload planning တည်။
Complaint ဖုံးတာရပ်။
ပြီးရင် learning loop တည်။
ဒီလို။
ပိဋကတ်တော်ဘက်မှာလည်း အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ က အဝိဇ္ဇာအစာဆက်တစ်ဖက်ကို ဟောပြီး ထပ်တစ်ဖက်မှာ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိ အားဖြည့်ရာကောင်းသောအခြေအနေဆက်ကိုပါ ဟောထားတယ်။
ဓမ္မလမ်းဟာ—
“မကောင်းတာ မလုပ်နဲ့”
နဲ့ မပြီးဘူး။
“ကောင်းတာ ပွား”
ပါ ပါတယ်။
ဒါက လုပ်ငန်းအတွက်လည်း နက်တဲ့သင်ခန်းစာပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု “symptom culture” ရဲ့ အန္တရာယ်ငါးမျိုးကို စိတ်ထဲပဲမှတ်ကြည့်။
ပထမ—
ပြဿနာကို ပုံမှန်ထင်လာတယ်။
ဒုတိယ—
လူတွေ အရေးပေါ်ဖြေရှင်းမှုကို ကျွမ်းလာပေမယ့် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုမတိုးဘူး။
တတိယ—
အမြစ်ကို ပြောတဲ့သူကို “ပြဿနာရှာသူ” လို့မြင်တတ်တယ်။
စတုတ္ထ—
ကုန်ကျစရိတ်တွေ စုလာတယ်။
ပဉ္စမ—
စိတ်ပင်ပန်းမှုက လူတွေရဲ့သီလနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အရည်အသွေးကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်တယ်။
ဒီအရာတွေကို Company က အချိန်မီကြည့်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ စာရင်းတွေချည်း မပြောချင်ဘူး။
ဓမ္မအကြောင်းဆီ ပြန်သွားမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဘဝမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့အကြီးဆုံး symptom က ဘာလဲ?
စိတ်ပူတယ်။
ဒါ symptom။
မနာလိုတယ်။
Symptom။
ဒေါသထွက်တယ်။
Symptom။
မပျော်ဘူး။
Symptom။
အမြဲမကျေနပ်ဘူး။
Symptom။
ဒါတွေကို လျော့ဖို့ လူတွေ အမျိုးမျိုးလုပ်တယ်။
ဝယ်တယ်။
စားတယ်။
ခရီးသွားတယ်။
Entertainment ကြည့်တယ်။
အလုပ်ထပ်လုပ်တယ်။
နာမည်ရှာတယ်။
အဲဒီအရာတွေ အားလုံးမကောင်းဘူးလို့ မပြောဘူး။
တချို့အရာ ခဏသက်သာစေနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ဒုက္ခရဲ့အမြစ်ကို မထိဘူးဆိုရင် နောက် symptom တစ်မျိုးနဲ့ ပြန်ပေါ်နိုင်တယ်။
ရာထူးမရလို့ပူတယ်။
ရာထူးရတယ်။
အခု ရာထူးမကျဖို့ပူတယ်။
ငွေမရှိလို့ပူတယ်။
ငွေရတယ်။
အခု မပျောက်ဖို့ပူတယ်။
လူမသိလို့ပူတယ်။
လူသိလာတယ်။
အခု မေ့သွားမှာပူတယ်။
ဒါဘာပြသလဲ?
အပြင် symptom ပြောင်းသွားပေမယ့် ဖက်တွယ်မှုနဲ့တဏှာအမြစ် ဆက်နေရင် ပူလောင်မှုက ပုံစံပြောင်းပြီး ဆက်လာနိုင်တယ်။
ဒီနေရာက Business sermon ကနေ ဓမ္မရဲ့နှလုံးသားဆီ ရောက်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားရဲ့ Four Noble Truths ကို တကယ်ခေါင်းစဉ်နဲ့ချိတ်ပြီး ဆင်းကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
လုပ်ငန်းမှာ ထပ်ခါတလဲလဲပြန်ဖြစ်နေတဲ့ ပြဿနာက ဒုက္ခ။
နံနက်တိုင်း မီးလောင်ရာလို ပြဿနာဖြေရှင်းနေရတာ ဒုက္ခ။
ဝန်ထမ်းပင်ပန်းတာ ဒုက္ခ။
ဖောက်သည်ယုံကြည်မှုပျက်တာ ဒုက္ခ။
Owner မရှိရင် Company မလည်တာ ဒုက္ခ။
အမှားကို လူတိုင်းသိပေမယ့် ဘယ်သူမှမပြောရဲတာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို—
“Business က ဒီလိုပဲ”
ဆိုပြီး မဖုံးနဲ့။
သိ။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မရဲ့ဒုက္ခသစ္စာက ဒီလောကီလုပ်ငန်းပြဿနာထက် ပိုနက်တယ်။
အလိုရှိရာနဲ့ကွာခြားမှု၊ ပြောင်းလဲနေတဲ့အရာကို ဖက်ထားမှု၊ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာအပေါ် ဖက်တွယ်မှုအထိ ဆင်းရတယ်။
သမုဒယသစ္စာ။
လုပ်ငန်းပြဿနာမှာ technical cause ရှိနိုင်တယ်။
Financial cause ရှိနိုင်တယ်။
Leadership cause ရှိနိုင်တယ်။
ဒါတွေကို တဏှာတစ်လုံးနဲ့ အလွယ်မချုပ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ပူလောင်မှုကိုကြည့်တဲ့အခါ—
လိုချင်မှု။
ဖက်တွယ်မှု။
မာန။
မသိမှု။
ဒီအမြစ်တွေကို ကြည့်ရမယ်။
“ငါ့ Company အမြဲတိုးရမယ်।”
“ငါဘယ်တော့မှမမှားရဘူး।”
“လူတိုင်းငါ့အမြင်နားထောင်ရမယ်।”
“အမြတ်မကျရဘူး।”
ဒီလို ဖက်တွယ်တဲ့အခါ အပြင်ပြဿနာတစ်ခုက စိတ်အတွင်းမှာ အလွန်ကြီးတဲ့ဒုက္ခဖြစ်လာတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ပထမဆုံးတရားဟောရာမှာ ဒုက္ခရဲ့သမုဒယအဖြစ် တဏှာကို ဖော်ပြတော်မူတယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
လုပ်ငန်းမှာ မကောင်းတဲ့အကြောင်းကို ပြင်ရင် တချို့ပြဿနာ လျော့နိုင်တယ်။
ဒီဟာ လောကီဖြေရှင်းမှု။
ဒါကို နိဗ္ဗာန်နဲ့ မရောရဘူး။
နိရောဓသစ္စာရဲ့ အပြည့်အဝအဓိပ္ပာယ်က တဏှာချုပ်ငြိမ်းမှု၊ ဖက်တွယ်မှုမှ လွတ်မြောက်မှု။
လက္ခဏာကို ခဏဖုံးထားတဲ့အေးမြမှုနဲ့ မတူဘူး။
ဒေါသမပြောဘဲ မျိုထားတာ နိရောဓမဟုတ်ဘူး။
တဏှာမပယ်ဘဲ အာရုံပြောင်းပြီး ခဏမေ့တာ နိရောဓမဟုတ်ဘူး။
အမြစ်ချုပ်ငြိမ်းရေးကို သွားရမယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ။
ဒီနေ့တရားရဲ့အဆုံးမှာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို လုပ်ငန်းနဲ့ စိတ်နှစ်ဘက်လုံးမှာ ပြန်ဆက်ကြည့်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့—
လက္ခဏာကို အမြစ်မထင်။
အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဖြစ်တာကို မြင်။
အထောက်အထားမရှိတာကို အတည်မလုပ်။
ဒုက္ခရဲ့နက်တဲ့သမုဒယကိုလည်း သိဖို့ ကြိုးစား။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့—
ပြဿနာကို ပြင်တဲ့အခါ လူကိုဖျက်ဖို့ မရည်ရွယ်။
မထိခိုက်လိုတဲ့စိတ်၊ အလောဘ၊ အဒေါသတို့နဲ့ ပြင်။
သမ္မာဝါစာနဲ့—
ပြဿနာကို အမှန်ပြော။
နံပါတ်မလှလို့ မဖုံး။
တိုင်ကြားချက်ကို မပျောက်စေ။
အောက်လူပြောတာကို ပိတ်မထား။
မသိတာကို မသိဘူးလို့ ပြော။
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့—
သိထားတဲ့ root ကို လက်တွေ့ပြင်။
Report ရေးရုံမနေနဲ့။
လုပ်ရပ်ပြောင်း။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့—
အမြတ်ရဲ့အမြစ်ကို စစ်။
ဖောက်သည်မသိမှု၊ လူ့ကြောက်စိတ်၊ ဝန်ထမ်းပင်ပန်းမှု၊ မတရားဖိအားတို့ကို ကိုယ့်ဝင်ငွေရဲ့အစာမဖြစ်စေနဲ့။
သမ္မာဝါယာမနဲ့—
မကောင်းတဲ့အခြေအနေတွေကို မဖြစ်အောင် ကြိုတား။
ဖြစ်ပြီးသားကို ပယ်။
ကောင်းတာ မဖြစ်သေးရင် ဖြစ်အောင်အားထုတ်။
ဖြစ်ပြီးသားကောင်းမှုကို ထိန်းပြီးတိုး။
သမ္မာသတိနဲ့—
လုပ်ငန်းပြဿနာကြား ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်းသိ။
“ဒေါသနဲ့ ဆုံးဖြတ်တော့မလား?”
“ကြောက်လို့ ဖုံးတော့မလား?”
“မာနကြောင့် အမှန်မခံတော့ဘူးလား?”
သိ။
သမ္မာသမာဓိနဲ့—
ပြဿနာကြီးလာတဲ့အချိန် အလျင်စလိုအပြစ်မပုံချဘဲ စိတ်တည်ပြီး အမှန်ကိုကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီညကစပြီး ကိုယ့် Company ကို မေးကြည့်။
“ငါတို့အမြဲသုတ်နေတဲ့ရေက ဘယ်ပိုက်က ယိုနေလဲ?”
ဒါ analogy ပါ။
ပြီးတော့—
“ငါတို့ပြဿနာကို ဘာကအစာကျွေးနေလဲ?”
မေး။
လူကို မမြန်မြန်စွဲနဲ့။
System ကြည့်။
Policy ကြည့်။
Incentive ကြည့်။
Information ကြည့်။
Leadership response ကြည့်။
ပြီးတော့ ကိုယ့်စိတ်ထဲက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကိုလည်း ကြည့်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ က အဝိဇ္ဇာနဲ့ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိတို့ကိုတောင် သက်ဆိုင်ရာအခြေအနေအစာတွေနဲ့ ဆက်စပ်ဟောထားသကဲ့သို့ မကောင်းတဲ့အရာကို နေ့တိုင်းအစာပေးပြီး “ဘာကြောင့်မပျောက်တာလဲ” မမေးကြပါစေနှင့်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ မှာ နီဝရဏတို့ကို အစာပေးတာ၊ အစာမပေးတာနှင့် ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ အားကောင်းရာအခြေအနေကို ခွဲထားသကဲ့သို့ မကောင်းသောစိတ်ကို ဖြုတ်ချင်လျှင် ထိုစိတ်ကို အားပေးနေသောအာရုံနှင့်အကျင့်တို့ကို သတိပြုနိုင်ကြပါစေ။ ကောင်းသောစိတ်တိုးချင်လျှင်လည်း ကောင်းသောအခြေအနေတို့ကို နေ့စဉ်တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၅၁ မှာ ဒုက္ခဖြစ်ရာအကြောင်းကို ဆက်လက်စူးစမ်းပြီး ချုပ်ငြိမ်းမှုနှင့် ချုပ်ရာလမ်းအထိ သိကျင့်ရန် ဟောထားသကဲ့သို့ ပြဿနာကို နာမည်ပေးပြီးရပ်မနေဘဲ ပြန်ဖြစ်စေတဲ့အကြောင်းကို စူးစမ်းနိုင်ကြပါစေ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ ဘာကို မကြာခဏစဉ်းစားဆင်ခြင်သလဲဆိုတဲ့အပေါ် စိတ်ယိမ်းမှုဖြစ်တတ်ကြောင်း ဟောထားသကဲ့သို့ လောဘ၊ မာန၊ အပြစ်တင်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကို နေ့တိုင်းပြန်အစာမကျွေးကြပါစေနှင့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမြတ်ကျတိုင်း discount ပေးရုံနဲ့ မပြီးကြပါစေနှင့်။
Customer ထွက်တိုင်း promotion လုပ်ရုံနဲ့ မပြီးကြပါစေနှင့်။
Staff ထွက်တိုင်း လူအသစ်ခန့်ရုံနဲ့ မပြီးကြပါစေနှင့်။
Cash မရှိတိုင်း ချေးရုံနဲ့ မပြီးကြပါစေနှင့်။
Project နောက်ကျတိုင်း overtime လုပ်ရုံနဲ့ မပြီးကြပါစေနှင့်။
Complaint တက်တိုင်း compensation ပေးရုံနဲ့ မပြီးကြပါစေနှင့်။
တရားနာတိုင်း စိတ်အေးသွားရုံနဲ့လည်း မပြီးကြပါစေနှင့်။
အောက်မှာ ဘာရှိလဲကြည့်။
အကြောင်းကိုကြည့်။
အစာကိုကြည့်။
ပယ်ရမယ့်အစာကို ပယ်။
တည်ဆောက်ရမယ့်အစာကို တည်ဆောက်။
အလုပ်ဘဝမှာ အမှန်ကိုချစ်နိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုဘဝမှာ အမှန်ကိုချစ်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ အမှန်ကိုချစ်နိုင်ကြပါစေ။
ပြဿနာရှိတာကို ရှက်မနေကြပါစေနှင့်။
ပြဿနာသိပြီး မပြင်တာကိုသာ သတိထားကြပါ။
လက္ခဏာကို ခဏကုတာကို မမှားကြပါစေနှင့်။
လိုအပ်တဲ့အခါ ကာကွယ်၊ ကူညီ၊ ပြုပြင်ကြပါ။
ဒါပေမယ့် အဲဒီအဆင့်မှာ မရပ်ကြပါစေနှင့်။
ပြန်မဖြစ်အောင် အကြောင်းကို ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
အကြောင်းပြင်ပြီးရင် ကောင်းတဲ့စနစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ကောင်းတဲ့စနစ်တည်ပြီးရင် မာနနဲ့မထားဘဲ ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
လောကမှာ အရာအားလုံးကို ထိန်းချုပ်လို့မရတာကိုလည်း ပညာနဲ့ လက်ခံနိုင်ကြပါစေ။
အလုပ်မှာ ပြင်နိုင်တာကို ပြင်။
မပြင်နိုင်တာကို ကာကွယ်။
မသေချာတာကို သေချာသလိုမပြော။
အခြားသူ့စိတ်ကို မသိဘဲ motive မဖန်တီး။
အတိတ်ကံကို မသိဘဲ ဇာတ်လမ်းမတီထွင်။
အထောက်အထားရှိသလောက်ပဲ ပြော။
ဒါလည်း သမ္မာဒိဋ္ဌိဘက်က စည်းတစ်ခု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဆုံးမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးရမယ့်မေးခွန်းတစ်ခု ရှိတယ်။
“ငါ့ဘဝမှာ ငါက ဘာ symptom ကို နေ့တိုင်းကုနေရပြီး၊ ဘာ root ကို မကြည့်ချင်ဘဲထားနေလဲ?”
ခဏငြိမ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်။
ငွေပြဿနာလား?
Relationship ပြဿနာလား?
ဒေါသလား?
မာနလား?
နာမည်လိုချင်မှုလား?
အမြဲပင်ပန်းမှုလား?
တစ်ခုခုဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒီအရာကို ယနေ့ည အပြစ်မတင်ဘဲကြည့်။
“ဒါကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ?”
မေး။
ပြီးတော့—
“ဘာကို အစာဖြတ်ရမလဲ?”
မေး။
“ဘာကောင်းတာကို အစာပေးရမလဲ?”
မေး။
ဒီအလေ့အကျင့်ကို ဓမ္မကျင့်ခြင်းရဲ့ အဆုံးလို့ မယူနဲ့။
ဒါက အမှန်ကိုကြည့်ဖို့ တံခါးတစ်ခုပဲ။
နောက်ဆုံး အကြီးဆုံးအမြစ်—
အဝိဇ္ဇာ။
တဏှာ။
ဥပါဒါန်။
အဲဒီအမြစ်တွေကို ပညာဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး ချုပ်ငြိမ်းရာကို သွားဖို့ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားရမယ်။
လောကီလုပ်ငန်းရဲ့ root cause ကိုတွေ့လို့ ကုမ္ပဏီကောင်းလာနိုင်တယ်။
ဒါကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် သံသရာဒုက္ခရဲ့အမြစ်ကို မထိရင်—
ဘဝရဲ့အကြီးဆုံးပြဿနာ မပြီးသေးဘူး။
ဒါကြောင့် စီးပွားရေးပညာကို စီးပွားရေးပညာနေရာမှာထား။
ဓမ္မကို လွတ်မြောက်ရေးဓမ္မနေရာမှာထား။
နှစ်ခုမရောဘဲ အပြန်အလှန် ပညာရှိစွာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
အလုပ်ရှင်တို့လည်း ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးချမ်းသာကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းတို့လည်း မတရားဖိအားမှ ကင်းလွတ်ကြပါစေ။
ဖောက်သည်တို့လည်း မလှည့်စားခံရကြပါစေနှင့်။
ပေးသွင်းသူ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်၊ မိသားစုဝင်တို့ အားလုံးအပေါ် တာဝန်ယူမှုရှိနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းများသည် လူ့ပြဿနာကို အမြတ်အတွက် ဆက်ကျွေးနေသောလုပ်ငန်းများ မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
လူ့လိုအပ်ချက်ကို အမှန်တကယ်ဖြေရှင်းပေးနိုင်သောလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏စနစ်များသည် လောဘကို ဆုချနေသောစနစ်များ မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
ရိုးသားမှု၊ အရည်အသွေး၊ မေတ္တာ၊ တာဝန်ယူမှုတို့ကို အားပေးသောစနစ်များ ဖြစ်ကြပါစေ။
အမှားကိုဖုံးသူထက် အမှားကိုစောစောပြောသူကို တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
ပြဿနာဖြစ်ပြီးမှ သူရဲကောင်းဖြစ်သူတစ်ယောက်ကိုသာ ချီးကျူးမနေဘဲ ပြဿနာမဖြစ်အောင် တိတ်တိတ်လေးစနစ်တည်ဆောက်ပေးသူတို့ကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
အမြတ်များသောနေ့မှာ အကြောင်းကောင်းမကောင်း စစ်နိုင်ကြပါစေ။
အရှုံးဖြစ်သောနေ့မှာ အပြစ်ရှိသူရှာမီ အကြောင်းအမှန်ကို ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
ပင်ပန်းသောနေ့မှာ မိမိဒေါသကို အောက်လူပေါ် မပစ်ကြပါစေနှင့်။
အောင်မြင်သောနေ့မှာ မိမိမာနကို အစာမကျွေးကြပါစေနှင့်။
ဒုက္ခတွေ့သောနေ့မှာ တဏှာနှင့်ဖက်တွယ်မှုကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
တဏှာဖြစ်ရာအကြောင်းတွေကို ပညာနဲ့သိနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာကို အားမပေးနိုင်ကြပါစေ။
အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟဘက်ကို စိတ်ကို လေ့ကျင့်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခသစ္စာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သမုဒယသစ္စာကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
မဂ္ဂသစ္စာဖြစ်သော အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပြည့်စုံအောင် ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
ဘဝတစ်ခုလုံး လက္ခဏာကိုသာ ကုနေရင်း အမြစ်ကို မမေ့ကြပါစေနှင့်။
လောကီပြဿနာ၏ အမြစ်ကို ပညာဖြင့်ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
သံသရာဒုက္ခ၏ အမြစ်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်၍ အပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
ကျမ်းအခြေခံနှင့် သက်သေမှတ်စု
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁။ အဝိဇ္ဇာသည် အစာမရှိဘဲ ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ကြောင်း၊ နီဝရဏငါးပါးမှအစပြုသော အခြေအနေဆက်က အဝိဇ္ဇာကို အားဖြည့်ပုံ၊ အပြန်ဘက်၌ သူတော်ကောင်းတို့နှင့်ပေါင်းသင်းမှုမှစ၍ တရားနာယူမှု၊ သင့်လျော်စွာအာရုံပြုမှု၊ သတိသမ္ပဇဉ်၊ ကောင်းသောအကျင့်၊ သတိပဋ္ဌာန်၊ ဗောဇ္ဈင်တို့မှတစ်ဆင့် ဝိဇ္ဇာနှင့်ဝိမုတ္တိကို အားဖြည့်ပုံကို ဖော်ပြသည်။ ယခုတရား၏ “ပြဿနာကို ဘာကနေ့တိုင်း အစာကျွေးနေသလဲ” ဟူသော အဓိကဓမ္မကျောရိုးသည် ဤသုတ်ကို အခြေခံထားသည်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁။ နီဝရဏငါးပါး ဖြစ်ပေါ်တိုးပွားရာ “အစာ” နှင့် ၎င်းတို့ကို အားမပေးသော အခြေအနေများ၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်တိုးပွားရာ အခြေအနေများကို ခွဲဟောထားသည်။ ယခုတရားတွင် “လက္ခဏာကို တိုက်ရုံမဟုတ်ဘဲ ထိုလက္ခဏာကို အားပေးနေသောအခြေအနေကို လျော့ချ၍ ကောင်းသောအခြေအနေကို တည်ဆောက်ခြင်း” ဟူသော reflection အတွက် အသုံးပြုထားသည်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၅၁။ ဒုက္ခဖြစ်ပေါ်ရာ အကြောင်း၊ မူလ၊ ရင်းမြစ်၊ အခြေအနေကို ဆက်လက်စူးစမ်း၍ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းနှင့် ချုပ်ရာဆီပို့သောကျင့်စဉ်ကို သိကျင့်ရန် ဟောထားသည်။ ယခုတရားတွင် “ဖြစ်နေသည်ကို သိရုံမရပ်ဘဲ အကြောင်းနှင့်ချုပ်ရာကို ဆင်းကြည့်ခြင်း” ဆိုင်ရာ doctrinal support အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉။ ကာမ၊ ဒေါသ၊ ထိခိုက်လိုမှုရှိသော အတွေးများနှင့် အလောဘ၊ အဒေါသ၊ မထိခိုက်လိုမှုဘက် အတွေးများကို ခွဲဆင်ခြင်ပြီး မည်သည့်အတွေးကို မကြာခဏ စဉ်းစားဆင်ခြင်နေသနည်း၊ စိတ်သည် ထိုဘက်သို့ ယိမ်းလာတတ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် ထပ်ခါတလဲလဲအပြစ်တင်ခြင်း၊ ဖုံးကွယ်ခြင်း၊ အရေးပေါ်ဖြေရှင်းခြင်းတို့ Organization habit ဖြစ်လာနိုင်ပုံကို လောကီနှိုင်းယှဉ်ချက်အဖြစ်သာ ချိတ်ထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၀။ ပေါ်လာပြီးသား မကောင်းသောအတွေးကို ထိန်းသိမ်းဖြေလျှော့ရာ နည်းလမ်းမျိုးစုံကို ဟောထားသည်။ ယခုတရားတွင် “အရေးပေါ်လက္ခဏာကို ချက်ချင်းထိန်းခြင်းက အမြဲမှားသည်မဟုတ်” ဟူသော အကန့်အသတ်ကို ရှင်းရန်သာ အသုံးပြုထားပြီး လုပ်ငန်းအမြစ်အကြောင်းစစ်ဆေးနည်းဟု မဖော်ပြထားပါ။
သစ္စာလေးပါးအဆုံးသတ်။ ယခုတရား၏ လုပ်ငန်းလက္ခဏာ–အကြောင်း ခွဲခြားမှုကို နောက်ဆုံးတွင် ဒုက္ခ၊ ဒုက္ခသမုဒယ၊ ဒုက္ခနိရောဓ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါတို့ဆီ ပြန်တင်ထားသည်။ လောကီစနစ်ပြင်ဆင်မှုကို နိရောဓသစ္စာနှင့် တစ်ထပ်တည်းမလုပ်ဘဲ တဏှာချုပ်ငြိမ်းမှုအဖြစ် နိရောဓ၏ မူလဓမ္မအဓိပ္ပာယ်ကို ထိန်းထားသည်။