ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁၀ ရက်၊ တနင်္လာနေ့

Customer ကို အမြတ်ရင်းမြစ်မဟုတ် လူအဖြစ်မြင်ခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဆိုင်တစ်ဆိုင်ထဲကို လူတစ်ယောက် ဝင်လာတယ်ဆိုပါစို့။ အရောင်းသမားရဲ့စိတ်ထဲမှာ ပထမဆုံးပေါ်တဲ့အတွေးက “ဒီလူ ဘယ်လောက်ဖိုးဝယ်မလဲ” ဆိုတာလား၊ “ဒီလူ ဘာလိုအပ်လို့ ငါတို့ဆီရောက်လာတာလဲ” ဆိုတာလား။ အဲဒီမေးခွန်းနှစ်ခုကြားမှာ စကားလုံးနည်းနည်းပဲ ကွာပေမယ့် လုပ်ငန်းရဲ့ နှလုံးသားက တော်တော်ကွာသွားနိုင်တယ်။

ပထမအတွေးက လူကို ငွေအဖြစ် မြင်ဖို့လွယ်တယ်။ ဒုတိယအတွေးက ငွေရဲ့နောက်က လူကို မြင်ဖို့အခွင့်ပေးတယ်။ ဖောက်သည်တစ်ယောက် ဝင်လာတဲ့အခါ သူ့လက်ထဲမှာပိုက်ဆံပါလာတာမှန်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ပိုက်ဆံနဲ့အတူ လိုအပ်ချက်တစ်ခု၊ မသေချာမှုတစ်ခု၊ မျှော်လင့်ချက်တစ်ခု၊ တစ်ခါတလေ အခက်အခဲတစ်ခုပါလာတတ်တယ်။

ဥပမာ အဘွားတစ်ယောက် ဖုန်းဆိုင်ဝင်လာတယ်ဆိုပါစို့။ သူက နည်းပညာမသိဘူး။ “သားရေ၊ မြေးနဲ့ video call ပြောချင်လို့ ဖုန်းတစ်လုံးလိုတယ်” လို့ပြောတယ်။ ဆိုင်မှာ တန်ဖိုးကြီးတဲ့ပစ္စည်းရှိတယ်၊ အမြတ်လည်းပိုရတယ်။ အရောင်းသမားက သူမသိတာကိုအသုံးချပြီး အမြင့်ဆုံးဈေးဖုန်းကိုရောင်းနိုင်တယ်။ ဒါမှမဟုတ် သူတကယ်အသုံးပြုမယ့်အရာ၊ လက်ကိုင်ရလွယ်မလား၊ စာလုံးကြီးလို့ရမလား၊ ဘက်ထရီခံမလား၊ ဈေးနှုန်းဘယ်လောက်နိုင်မလဲ မေးပြီး သင့်တော်တာကို ရွေးပေးနိုင်တယ်။

နှစ်ယောက်စလုံး ပစ္စည်းရောင်းတယ်။ နှစ်ယောက်စလုံး အမြတ်ရနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်အခြေခံက တူသလား။ မတူဘူး။ တစ်ယောက်က ဖောက်သည်ရဲ့ မသိမှုထဲက အမြတ်ကို ရှာတယ်။ နောက်တစ်ယောက်က ဖောက်သည်ရဲ့ လိုအပ်ချက်ထဲက တန်ဖိုးဖန်တီးတယ်။ ဒီကွာခြားချက်ဟာ ဒီနေ့တရားတော်ရဲ့ အဓိကနေရာပါပဲ။

သူတော်ကောင်းတို့… ဗုဒ္ဓတရားကို စီးပွားရေးစာအုပ်အဖြစ် ပြောင်းမပစ်ရဘူး။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ခေတ်သစ်ဖောက်သည်စီမံခန့်ခွဲမှုကို ဟောထားတာမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် လူတစ်ယောက်ကို “အသုံးချရမယ့်အရာ” လို့ မမြင်ဘဲ ကိုယ်လိုပဲ ချမ်းသာချင်၊ ဒုက္ခမလိုချင်တဲ့ သတ္တဝါတစ်ဦးအဖြစ် မြင်ဖို့ ဗုဒ္ဓဓမ္မမှာ အလွန်ခိုင်မာတဲ့ အခြေခံရှိတယ်။

ဥဒါန ၅.၁ မှာ ကောသလမင်းကြီးနဲ့ မလ္လိကာမိဖုရားတို့ စကားပြောတဲ့ဖြစ်ရပ်ရှိတယ်။ မိမိထက် ပိုချစ်ရသူရှိသလားလို့ မေးကြတဲ့အခါ နှစ်ယောက်စလုံး မိမိထက်ပိုချစ်ရသူမရှိကြောင်း ပြောကြတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အဓိပ္ပာယ်ကိုယူပြီး၊ လူတိုင်းက မိမိကိုယ်ကို ချစ်မြတ်နိုးကြသလို တခြားသူတွေလည်း မိမိတို့ကိုယ်ကို ချစ်မြတ်နိုးကြတာဖြစ်လို့ မိမိကိုချစ်သူသည် သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်သင့်ကြောင်း ဟောတော်မူတယ်။

ဒီအချက်ကို ဖောက်သည်နဲ့ချိတ်ကြည့်ပါ။ ဆိုင်တံခါးဖွင့်ပြီး ဝင်လာသူက “ဖောက်သည်နံပါတ် ၀၀၃၄၅” မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်လိုပဲ မိသားစုရှိနိုင်တယ်၊ စုထားတဲ့ငွေရှိနိုင်တယ်၊ မှားဝယ်မိမှာကြောက်နိုင်တယ်၊ နောင်တမရချင်ဘူး၊ အလိမ်မခံချင်ဘူး။ ကိုယ်တိုင်ဝယ်သူနေရာမှာ ထိုင်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ အမြင်တစ်မျိုးဖြစ်သွားတယ်။

ကိုယ်က ဆေးတစ်ခုဝယ်မယ်ဆိုရင် မမှန်တဲ့အချက်အလက် မလိုချင်ဘူး။ ကိုယ်က အိမ်တစ်လုံးငှားမယ်ဆိုရင် ချို့ယွင်းချက်ဖုံးထားတာ မလိုချင်ဘူး။ ကိုယ့်မိဘက ဖုန်းဝယ်မယ်ဆိုရင် နည်းပညာမသိတာကို အသုံးချပြီး အလွန်ဈေးကြီးတာရောင်းပေးတာ မလိုချင်ဘူး။ ကိုယ့်သားသမီးက သင်တန်းတက်မယ်ဆိုရင် မဖြစ်နိုင်တဲ့ရလဒ်ကို အာမခံပြီး ပိုက်ဆံယူတာ မလိုချင်ဘူး။

ကိုယ်မလိုချင်တာကို သူလည်းမလိုချင်ဘူးဆိုတဲ့ အမြင်ဟာ စီးပွားရေးစာရင်းထဲက အချက်မဟုတ်ပေမယ့် လူသားဆန်မှုရဲ့ အခြေခံဖြစ်တယ်။ ဓမ္မပဒ ၁၂၉–၁၃၂ ဝန်းကျင်မှာလည်း သတ္တဝါတို့သည် ထိခိုက်မှုကို ကြောက်ကြ၊ အသက်ကိုချစ်ကြ၊ ချမ်းသာမှုကို လိုလားကြကြောင်း အခြေခံပြီး မိမိနှင့်နှိုင်းယှဉ်၍ သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်ဖို့ သတိပေးထားတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… “Customer ကို လူအဖြစ်မြင်ပါ” ဆိုတာ ဈေးမယူနဲ့လို့ ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ အမြတ်မယူရဘူးလို့လည်း မပြောဘူး။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဟာ စရိတ်ရှိတယ်၊ လုပ်အားရှိတယ်၊ အရင်းရှိတယ်၊ အန္တရာယ်ရှိတယ်။ သင့်တော်တဲ့အမြတ်မရှိရင် လုပ်ငန်းမတည်နိုင်ဘူး၊ ဝန်ထမ်းကို လစာမပေးနိုင်ဘူး၊ ပစ္စည်းအရည်အသွေးမထိန်းနိုင်ဘူး။

ဒါကြောင့် အမြတ်နဲ့ မေတ္တာကို ရန်သူနှစ်ယောက်လို မထားရဘူး။ မေးရမှာက “အမြတ်ဘယ်လောက်ရသလဲ” တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ “ဒီအမြတ် ဘယ်လိုနည်းနဲ့ရသလဲ” ဆိုတာပါ။ တစ်ဖက်လူကို တန်ဖိုးတစ်ခုပေးပြီး အပြန်အလှန်တရားမျှတစွာ အမြတ်ရတာနဲ့၊ တစ်ဖက်လူရဲ့ အားနည်းချက်၊ မသိမှု၊ ကြောက်စိတ်၊ အလျင်စလိုဖြစ်မှုကို အသုံးချပြီး အမြတ်ရတာ မတူဘူး။

ဒီနေ့စီးပွားရေးမှာ တစ်ခါတလေ “ဖောက်သည်တန်ဖိုး” ဆိုတဲ့စကား ပြောကြတယ်။ ဒါက ကောင်းတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ခါတလေ စကားလုံးသာလှပြီး အတွင်းမှာ “ဒီလူဆီက ဘယ်လောက်ထပ်ယူလို့ရမလဲ” ဆိုတဲ့အမြင်ပဲရှိနေရင် ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ် မမြင်သေးဘူး။ သူ့ဘဝတန်ဖိုးကို မမြင်ဘဲ ကိုယ့်စာရင်းတန်ဖိုးကိုပဲ မြင်နေတာ။

မေတ္တသုတ်မှာ သတ္တဝါအားလုံး ဘေးကင်းချမ်းသာကြစေဖို့၊ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မလှည့်စားဖို့၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ အထင်မသေးဖို့၊ ဒေါသကြောင့် သူတစ်ပါးနာကျင်စေလိုတဲ့စိတ် မထားဖို့ ဟောထားတယ်။ ဒီဟာ ဖောက်သည်ဆက်ဆံရေးစာအုပ်မဟုတ်ဘူး။ မေတ္တာပွားရာ ဓမ္မတရား။ ဒါပေမယ့် ကိုယ့်လုပ်ငန်းမှာ လူတစ်ယောက်ကို တမင်လှည့်စားမယ်ဆိုရင် “ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်ခြင်း” နဲ့ ဘယ်လိုညှိမလဲဆိုတာတော့ မေးရမယ်။

ကိုယ်တစ်ယောက်ကို မေတ္တာထားတယ်ဆိုတာ “အခမဲ့ပေးရမယ်” လို့ အဓိပ္ပာယ်မရဘူး။ ဆရာဝန်တစ်ယောက် လူနာကို မေတ္တာရှိလို့ အခမဲ့ပဲကုရမယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။ ဆရာတစ်ယောက် ကျောင်းသားကို ကရုဏာရှိလို့ လစာမယူရဘူးလို့ မဆိုနိုင်ဘူး။ လုပ်ငန်းရှင်လည်း တန်ဖိုးဖန်တီးပြီး အကျိုးအမြတ်ယူလို့ရတယ်။ အဓိကက တစ်ဖက်လူဟာ ကိုယ့်ဝင်ငွေအတွက်ပစ္စည်းမဟုတ်ဘူး ဆိုတာ မမေ့ဖို့။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်တစ်ယောက်အတွက် အလွန်ခက်တဲ့အချိန်ကိုကြည့်။ လကုန်ပြီ၊ အရောင်းမမီဘူး။ ဝန်ထမ်းလစာပေးရမယ်၊ အိမ်ငှားခရှိတယ်၊ ချေးငွေရှိတယ်။ ဒီအချိန်မှာ ဖောက်သည်တစ်ယောက်ဝင်လာတယ်။ မိမိမရောင်းရင် ပြိုင်ဘက်ဆီဝယ်မယ်။

ဒီအချိန်မှာ Ethical principle တွေက စာအုပ်ထဲကစကားမဟုတ်တော့ဘူး။ တကယ်စမ်းသပ်ခံရပြီ။ “သူနဲ့မကိုက်တဲ့ပစ္စည်းမှန်းသိပေမယ့် Target မီဖို့ ရောင်းမလား” ဆိုတာ။ “ချို့ယွင်းချက်သေးသေးသိပေမယ့် မပြောရင် ဝယ်မယ်၊ ပြောရင်မဝယ်နိုင်ဘူး” ဆိုတာ။ “Contract ထဲမှာ လူမဖတ်တဲ့စာသေးသေးနဲ့ အခကြေးငွေတစ်ခုဖုံးထားမလား” ဆိုတာ။

ဒီမှာ ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်ခြင်းနဲ့ အမြတ်ရင်းမြစ်အဖြစ်မြင်ခြင်း ကွာလာတယ်။ လူအဖြစ်မြင်ရင် “ဒီစာချုပ်ကို ငါ့မိခင် လက်မှတ်ထိုးမယ်ဆိုရင် ဒီအချက်ကို ရှင်းပြပေးချင်မလား” လို့မေးနိုင်တယ်။ “ငါ့သားသမီးကို ဒီလိုရောင်းရင် လက်ခံမလား” လို့မေးနိုင်တယ်။

ဒီဟာ canonical formula မဟုတ်ပါဘူး။ လုပ်ငန်းဘဝအတွက် reflection တစ်ခုပဲ။ ဒါပေမယ့် ဓမ္မပဒရဲ့ မိမိနဲ့နှိုင်းယှဉ်ကြည့်တဲ့ အခြေခံနဲ့ အလွန်ကိုက်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… Customer ကို လူအဖြစ်မြင်ခြင်းရဲ့ နောက်တစ်ဆင့်က နားထောင်ခြင်းမတိုင်မီ ရောင်းမနေခြင်း ပါ။ ဒီအကြောင်းကို ညနေပိုင်း “လူ၏လိုအပ်ချက်ကို နားထောင်တတ်ခြင်း” မှာ ပိုနက်နက်ပြောကြမယ်။ ဒီမနက်မှာ အခြေခံစိတ်ကိုပဲ တည်မယ်။

ဖောက်သည်စကားမပြီးသေးဘူး၊ ကိုယ့်ခေါင်းထဲမှာ Product ကိုက်ပြီးသား။ သူက “အိမ်မှာအသုံးပြုဖို့…” လို့ပြောတာနဲ့ “ဒီ Model ယူပါ” ပြောတယ်။ အဲဒီအချိန် ကိုယ်က သူ့ကိုနားထောင်နေတာလား၊ ကိုယ်ရောင်းချင်တာကို တင်ဖို့ သူ့အသံကြားက နေရာရှာနေတာလား။ ဒီမေးခွန်း အရေးကြီးတယ်။

လူအဖြစ်မြင်တဲ့အခါ ဖောက်သည်ရဲ့ “မဝယ်သေးဘူး” ဆိုတဲ့အခွင့်အရေးကိုလည်း လေးစားရတယ်။ စိတ်ပြောင်းခွင့်ရှိတယ်၊ စဉ်းစားခွင့်ရှိတယ်၊ မေးခွန်းမေးခွင့်ရှိတယ်။ ကိုယ့်အမြတ်လျော့မယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းကြောင့် သူ့ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းကို ထိန်းချုပ်ဖို့ မကြိုးစားသင့်ဘူး။

ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ က အသုံးဝင်တဲ့ ဓမ္မအမြင်တစ်ခုပေးတယ်။ အဲဒီသုတ်မှာ လူ့ဆက်ဆံရေးကို ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ အခြေခံလေးမျိုးအဖြစ် ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ခင်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်မှုနဲ့ သင့်လျော်စွာတန်းတူဆက်ဆံမှုကို ဖော်ပြထားတယ်။ မူရင်းဟာ Customer Service သုတ်မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် ဆက်ဆံရေးတစ်ခု တည်မြဲဖို့ “ငါဘာရမလဲ” တစ်ဖက်တည်းနဲ့ မတည်ကြောင်း အလွန်ကောင်းစွာပြတယ်။

ပေးကမ်းခြင်းဆိုတာ Discount ပေးရမယ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ တစ်ခါတလေ အချိန်ပေးတာ။ မှန်တဲ့အချက်အလက်ပေးတာ။ မဝယ်ရင်တောင် အသုံးဝင်မယ့်အကြံပေးတာ။ ဖောက်သည်ရဲ့မှားယွင်းမှုကို အခွင့်ကောင်းယူမစားတာ။ ဒါတွေဟာ modern business application အဖြစ် ယူလို့ရတယ်။

ချစ်ခင်ဖွယ်စကားဆိုတာ ရောင်းချင်လို့ ချိုသာသွားတာမဟုတ်ဘူး။ “မမရေ၊ ဒီဟာက မမအတွက်အကောင်းဆုံးပါ” ဆိုပြီး အတွင်းကမမှန်တဲ့ရောင်းချမှုလုပ်တာ ချစ်ခင်ဖွယ်စကားမဟုတ်ဘူး။ စကားချိုပြီး အမှန်မရှိရင် ဓမ္မအမြင်နဲ့ မလုံလောက်ဘူး။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ မှာ ကောင်းမွန်သောစကားအတွက် အချက်ငါးခုကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြတယ်။ အချိန်သင့်ဖြစ်ရမယ်၊ အမှန်ဖြစ်ရမယ်၊ နူးညံ့ချစ်ခင်ဖွယ်ဖြစ်ရမယ်၊ အကျိုးရှိရမယ်၊ မေတ္တာစိတ်နဲ့ ပြောရမယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒီတရားကို Sales script လုပ်မပစ်ရဘူး။ ဒါပေမယ့် အရောင်းစကားကို ကိုယ့်ဘာသာစစ်ဖို့ အလွန်ကောင်းတယ်။ “ငါပြောတာ အမှန်လား။ သူ့အကျိုးရှိလား။ အချိန်သင့်လား။ ငါ့စိတ်က တန်ဖိုးပေးချင်တာလား၊ အနိုင်ယူချင်တာလား” လို့မေး။

တစ်ခါတလေ မမှန်တဲ့စကားက များမကြီးဘူး။ အလွန်သေးတယ်။ “ဒီ Promotion ဒီနေ့နောက်ဆုံးပါ” ဆိုပြီး မနက်ဖြန်လည်း ဆက်ရှိတယ်။ “ပစ္စည်းသုံးခုနောက်ဆုံးကျန်တယ်” ဆိုပေမယ့် warehouse မှာ အများကြီးရှိတယ်။ “လူတိုင်းဒီ Model ယူတယ်” ဆိုတာ မသိဘဲပြောတယ်။ “အမြတ်မယူတော့ပါဘူး” ဆိုပြီး ယူထားတယ်။

အသေးလေးထင်ရတယ်။ ဒါပေမယ့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က အဲဒီစကားကို နေ့တိုင်းပြောရင် ဘာအကျင့်တည်သွားမလဲ။ မမှန်တဲ့စကားကို “Marketing language” လို့ခေါ်ပြီး စိတ်မလှုပ်တော့တဲ့အခါ သီလအာရုံ ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ။ ဒီမှာ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုတစ်ခုထက်ပိုနက်တဲ့ စိတ်အကျင့်ပြဿနာရှိလာတယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ မှာလည်း မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိမိပြောမယ့်စကားကို အမှန်လား၊ အကျိုးရှိလား၊ အချိန်သင့်လားဆိုတာနဲ့ ခွဲတော်မူတယ်။ အမှန်မဟုတ်တာကို အကျိုးရှိတယ်ဆိုပြီး ပြောမထားဘူး။ အမှန်ဖြစ်ပေမယ့် အကျိုးမရှိတာကိုလည်း မပြောဘူး၊ အမှန်နဲ့အကျိုးရှိပေမယ့် တစ်ဖက်လူမနှစ်သက်နိုင်တဲ့အခါ သင့်လျော်တဲ့အချိန်ကို သိတော်မူတယ်။ ဒီနေရာမှာ အခြေခံရည်ရွယ်ချက်ဟာ သတ္တဝါတို့အပေါ် ကရုဏာရှိခြင်းဖြစ်တယ်။

ဒါဆို ဖောက်သည်နဲ့စကားပြောတဲ့အခါ “အရောင်းဖြစ်ဖို့ ဘယ်စကားပြောရမလဲ” တစ်ခုပဲ မမေးနဲ့။ “အမှန်နဲ့ အကျိုးရှိတဲ့စကား ဘယ်လိုပြောမလဲ” ကိုပါမေး။ Sales skill လည်းလိုတယ်၊ သမ္မာဝါစာလည်းလိုတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု “ဖောက်သည်ကို ဘုရင်လိုဆက်ဆံပါ” ဆိုတဲ့ခေတ်သစ်စကားကို နည်းနည်းပြန်စဉ်းစားမယ်။ တစ်ခါတလေ လူတွေ Customer is King လို့ ပြောတယ်။ ဒါ pedagogical slogan အနေနဲ့ အသုံးဝင်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် Buddhist view က လူတစ်ယောက်ကို ဘုရင်အဖြစ်ပဲမမြင်ဘူး၊ သတ္တဝါအဖြစ်မြင်တယ်။

ဘုရင်လိုဆက်ဆံတာက အမြတ်ရဖို့ အသွင်တစ်မျိုးဖြစ်နိုင်တယ်။ “သူ့မှာပိုက်ဆံရှိလို့ အရမ်းပြုံး” တယ်။ မဝယ်မယ့်သူဆို မျက်နှာပျက်တယ်။ ဒီဟာ လူ့တန်ဖိုးကို ငွေနဲ့တိုင်းနေတာဖြစ်နိုင်တယ်။

လူအဖြစ်မြင်တာဆိုရင် ဝယ်သူကိုလည်း လေးစားတယ်၊ မဝယ်သူကိုလည်း လေးစားတယ်။ ဈေးကြီးဝယ်သူကိုလည်း အမှန်ပြောတယ်၊ ဈေးနည်းဝယ်သူကိုလည်း အမှန်ပြောတယ်။ လူချမ်းသာဆို မျက်နှာတစ်မျိုး၊ ရိုးရိုးလူဆို မျက်နှာတစ်မျိုး မဖြစ်ဖို့ စစ်ရမယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ မှာပါတဲ့ တန်းတူသင့်လျော်စွာဆက်ဆံမှုဟာ ဒီနေရာမှာ စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်တယ်။ ဦးဇင်းတို့ စီးပွားရေးသဘောတူစာချုပ်တိုင်း ဈေးတူရမယ်လို့ မယူရဘူး။ လုပ်ငန်းအခြေအနေကွာရင် ဈေးကွာနိုင်တယ်။ အဓိကက လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ငွေပမာဏနဲ့ မခွဲခြားဖို့ပါ။

တစ်ခါတလေ ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ လူတစ်ယောက် အဝတ်အစားမကောင်းဘူးဆိုပြီး ဘယ်သူမှမချဉ်းကပ်ဘူး။ နောက်လူတစ်ယောက်ကားကောင်းနဲ့လာတော့ အားလုံးဝိုင်းတယ်။ ဒီအခါ ကိုယ့်စိတ်ဘာကို တန်ဖိုးထားနေသလဲ။ “လူ” ကိုလား၊ “ဝယ်နိုင်စွမ်း” ကိုလား။

သူတော်ကောင်းတို့… ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်တယ်ဆိုတာ အမြဲသူပြောသမျှလိုက်လုပ်ရမယ်ဆိုတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ ဖောက်သည်မှားနိုင်တယ်။ မတရားတောင်းဆိုနိုင်တယ်။ ဝန်ထမ်းကို စော်ကားနိုင်တယ်။ မမှန်တဲ့တောင်းဆိုချက် ရှိနိုင်တယ်။ လူအဖြစ်မြင်တာနဲ့ ဝန်ထမ်းကို အနိုင်ကျင့်ခွင့်ပေးတာ မတူဘူး။

မေတ္တာမှာ ပညာပါရမယ်။ ဖောက်သည်ကိုလည်း လူအဖြစ်မြင်၊ ဝန်ထမ်းကိုလည်း လူအဖြစ်မြင်။ ဖောက်သည်အကျိုးဆိုပြီး Staff ကို လူမဟုတ်သလိုမလုပ်နဲ့။ Staff ကိုကာကွယ်မယ်ဆိုပြီး Customer ကို ရန်သူလိုမမြင်နဲ့။ လုပ်ငန်းရှင်က နှစ်ဖက်လုံးရဲ့ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းရမယ်။

ဥပမာ ဖောက်သည်တစ်ယောက် ဝန်ထမ်းကို ရိုင်းစိုင်းစွာဆဲဆိုတယ်ဆိုပါစို့။ “Customer ကဘုရင်၊ ခံလိုက်” ဆိုတာ လူအဖြစ်မြင်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။ ဝန်ထမ်းလည်း သတ္တဝါတစ်ဦး။ သူ့မှာလည်း နာကျင်မှုရှိတယ်။ ဖောက်သည်တစ်ယောက်ရဲ့ ငွေကြောင့် အခြားလူတစ်ယောက်ရဲ့ dignity ကို ရောင်းမပစ်ရဘူး။

ဒီလိုဆို Customer-centered ဖြစ်ခြင်းနဲ့ Customer-dominated ဖြစ်ခြင်း ကွာသွားတယ်။ အကျိုးပြုဖို့ကြိုးစားတာက တစ်မျိုး။ တစ်ဖက်လူပြောသမျှကို မျက်စိမှိတ်လိုက်လုပ်တာက တစ်မျိုး။ လူအဖြစ်မြင်တာမှာ သီလရှိတယ်၊ စည်းရှိတယ်၊ တရားမျှတမှုရှိတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု ဦးဇင်းတို့ hypothetical case တစ်ခုယူကြည့်မယ်။ ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့အခြေအနေဖြစ်ပြီး တကယ့်ဆိုင်တစ်ဆိုင်ရဲ့မှတ်တမ်း မဟုတ်ပါဘူး။

လျှပ်စစ်ပစ္စည်းဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ အရောင်းသမားတစ်ယောက်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ လကုန်ရောက်ပြီ၊ ရောင်းအားမမီဘူး။ အပိုဆုရဖို့ တန်ဖိုးကြီးပစ္စည်းတစ်ခု ထပ်ရောင်းဖို့လိုတယ်။ ဒီအချိန်မှာ အသက်အရွယ်ကြီးတဲ့ အမျိုးသားတစ်ယောက်လာတယ်။ အိမ်မှာတစ်ယောက်တည်းနေတယ်၊ သားသမီးနဲ့ ဆက်သွယ်ဖို့ ဖုန်းလိုတယ်။

သူက “ဈေးကတော့ မသိဘူး၊ ကောင်းတဲ့ဟာပေးပါ” လို့ပြောတယ်။ ဒါဟာ အရောင်းသမားအတွက် အခွင့်အရေးတစ်ခုလား။ ဟုတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လိုအခွင့်အရေးလဲ။

တန်ဖိုးကြီးဆုံးဟာကိုတင်ပြီး ကိုယ့် Target ပြည့်စေဖို့ အခွင့်အရေးလား။ ဒါမှမဟုတ် လူတစ်ယောက်ရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ထိန်းပြီး “ဦးလေး ဘာတွေသုံးမလဲ၊ ဘတ်ဂျက်ဘယ်လောက်၊ စာလုံးကြီးချင်လား၊ ဖုန်းအားသွင်းခက်မခက်” မေးပြီး သင့်တော်တာကို ရွေးပေးဖို့ အခွင့်အရေးလား။

ရောင်းသူက ပစ္စည်းနှစ်မျိုးရှင်းပြတယ်။ “ဒီတစ်လုံးဈေးပိုကြီးတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဦးလေးသုံးမယ့်အတွက်တော့ ဒီတစ်လုံးနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်” လို့ပြောတယ်ဆိုပါစို့။ ဒီနေ့အမြတ်နည်းသွားနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သူက လူတစ်ယောက်ကို အသုံးမချခဲ့ဘူး။

အဲဒီဖောက်သည်နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လာမလားဆိုတာ အာမခံမပြောနိုင်ဘူး။ Ethical conduct က commercial success ကို အာမခံတယ်လို့ ဦးဇင်းတို့ မပြောရဘူး။ ဒါပေမယ့် အရောင်းဖြစ်မဖြစ် မသေချာပေမယ့် မလှည့်စားဖို့ကိုတော့ ကိုယ်ရွေးနိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ ဘာသာရေးနဲ့စီးပွားရေးကို တကယ်ချိတ်တာ ဒီလိုပဲ။ “ကောင်းလုပ်ရင် ငွေပိုရမယ်” လို့ အာမခံတာမဟုတ်ဘူး။ အမြတ်ဖြစ်မဖြစ် မသေချာပေမယ့် မကောင်းတာမလုပ်ဖို့ သီလက ထိန်းတာ။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီနောက် Right Livelihood ကို မပြောဘဲမထားနိုင်ဘူး။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ မှာ အမှားအသက်မွေးမှုနဲ့ မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုကို ခွဲသိခြင်းဟာ သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ဆက်စပ်ပြီး၊ အမှားအသက်မွေးမှုကို ပယ်၍ မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုကို ဆောက်တည်ဖို့ သမ္မာဝါယာမနဲ့ သမ္မာသတိတို့ ပတ်လည်ကူညီကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ မှာလည်း လူဝတ်ကြောင်တစ်ယောက် မပြုသင့်တဲ့ ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးကို တိတိကျကျ ဖော်ပြထားတယ်။ လက်နက်၊ သတ္တဝါ၊ အသား၊ မူးယစ်စေသောအရာ၊ အဆိပ်နှင့်ဆိုင်သောကုန်သွယ်မှုတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ ဟောထားတယ်။

ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်မှာ ဒီသုတ်ကို တစ်ခုပဲထပ်ဖြည့်မယ်။ Right Livelihood ဟာ “ဘာကုန်ပစ္စည်းရောင်းသလဲ” ဆိုတာတင်မဟုတ်ဘဲ မိမိအသက်မွေးမှုကို သမ္မာအမြင်နဲ့ ပြန်စစ်တဲ့ဘက်ကို ဆွဲပေးတယ်။ တရားသဖြင့်ရောင်းတဲ့ လုပ်ငန်းတောင် နည်းလမ်းက မရိုးသားဘူးဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့သီလစစ်ဆေးမှုကို ရပ်လို့မရဘူး။

ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်ခြင်းဟာ Right Livelihood Check ရဲ့နေ့စဉ်ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။ “ဒီပစ္စည်းရောင်းလို့ရလား” တင်မဟုတ်ဘူး။ “ဒီလူကို ဘယ်နည်းနဲ့ ရောင်းနေသလဲ” ကိုပါကြည့်။

ဖောက်သည်နားမလည်တာကို သုံးပြီးရောင်းသလား။ သူ့ရဲ့ကြောက်စိတ်ကို ပိုကြီးအောင်လုပ်ပြီး ရောင်းသလား။ မဝယ်ရင် အန္တရာယ်ကြီးမားသလို ချဲ့ပြောသလား။ Cancel လုပ်ရခက်အောင် တမင်လုပ်ထားသလား။ အခကြေးငွေကို ရှင်းမပြဘဲ နောက်မှယူသလား။ ဒီအရာတွေဟာ business technique လို့သာခေါ်ပြီး သီလစစ်ဆေးမှုကနေ လွတ်မသွားဘူး။

သူတော်ကောင်းတို့… ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်ဖို့ အလွန်အသုံးဝင်တဲ့ လေ့ကျင့်မှုလေးတစ်ခုရှိတယ်။ ဆိုင်ဖွင့်မီဖြစ်ဖြစ်၊ ဖုန်းခေါ်မီဖြစ်ဖြစ်၊ အရေးကြီးတဲ့အရောင်းဆွေးနွေးမှုမတိုင်မီဖြစ်ဖြစ် စက္ကန့်အနည်းငယ် ခဏငြိမ်ပြီး စိတ်ထဲမှာ “ငါနဲ့တွေ့မယ့်သူလည်း ကိုယ်လိုပဲ ချမ်းသာချင်တဲ့လူတစ်ယောက်၊ လိမ်ညာမှုမခံချင်တဲ့လူတစ်ယောက်” လို့ သတိပြုကြည့်။

ဒါဟာ ပိဋကတ်တော်ထဲက formal sales meditation မဟုတ်ပါဘူး။ နေ့စဉ်အလုပ်အတွက် သတိလေ့ကျင့်မှု။ ဒါပေမယ့် ဥဒါန ၅.၁ နဲ့ ဓမ္မပဒမှာပါတဲ့ မိမိနဲ့သူတစ်ပါးကို နှိုင်းယှဉ်မြင်ခြင်းကို နေ့စဉ်အသုံးချတဲ့နည်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။

အဲဒီအခါ စကားပြောပုံပြောင်းနိုင်တယ်။ “ဘယ်လိုလုပ်ပြီး ဒီတစ်ခါပိတ်မလဲ” ဆိုတဲ့စိတ်က “သူ့အတွက် တကယ်ဘာသင့်တော်လဲ” ဆိုတဲ့စိတ်ဆီ နည်းနည်းရွှေ့တယ်။ အမြတ်မယူတော့တာမဟုတ်ဘူး။ အမြတ်မတိုင်မီ လူကို ပြန်မြင်လာတာ။

ဒကာ ဒကာမတို့… အချို့လူတွေက “Business ဆိုတာ Business ပဲ၊ မေတ္တာနဲ့လုပ်ရင် ရှုံးမယ်” လို့ပြောနိုင်တယ်။ ဦးဇင်းတို့ ဒီစကားကို စိတ်ကူးယဉ်အဖြေနဲ့ မတုံ့ပြန်ဘူး။ စီးပွားရေးမှာ တကယ်ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိတယ်၊ စရိတ်ရှိတယ်၊ contract ရှိတယ်၊ risk ရှိတယ်။ ကရုဏာရှိတယ်ဆိုပြီး စာရင်းမတွက်ရင် လုပ်ငန်းပျက်နိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် မေတ္တာက ပညာမဲ့နူးညံ့မှု မဟုတ်ဘူး။ ဈေးတန်ဖိုးမှန်မှန်တွက်။ အမြတ်လိုအပ်သလောက်ယူ။ Bad debt စစ်။ Contract ရှင်း။ Payment term ထား။ Customer အားလုံးကို အခမဲ့မပေး။ ဒါတွေက လုပ်ငန်းပညာ။

မေတ္တာက ထပ်ပြောတာ—

“ဒီတွက်ချက်မှုတွေကြား လူကို မပျောက်စေနဲ့” ဆိုတာ။

သီလက ထပ်ပြောတာ—

“မိမိအသက်မွေးဖို့ တစ်ဖက်လူကို မလှည့်စားနဲ့” ဆိုတာ။

ပညာက ထပ်ပြောတာ—

“ကောင်းတဲ့စိတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ စီးပွားရေးမတည်ဘူး၊ ကျွမ်းကျင်မှုလည်းလိုတယ်” ဆိုတာ။

ဒီသုံးမျိုး ညီရမယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်တဲ့ Company မှာ Complaint ကိုလည်း နံပါတ်တစ်ခုတည်းမမြင်ဘူး။ Ticket number 2764 မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီနောက်က တစ်ယောက်ယောက်ရဲ့ အခက်အခဲ။

ဥပမာ မင်္ဂလာပွဲအတွက်ပစ္စည်းမှာထားပြီး မရောက်လာဘူးဆိုရင် “Delivery delay တစ်ခု” လို့ ကွန်ပျူတာထဲမြင်တယ်။ ဖောက်သည်ဘက်မှာတော့ သူ့ဘဝအရေးကြီးတဲ့နေ့တစ်နေ့ကို ထိခိုက်နေနိုင်တယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ Customer service agent က စာသားတူတူ copy-paste လုပ်ပြီး “အဆင်မပြေမှုအတွက် တောင်းပန်ပါတယ်” ဆိုတာတင်လုံလောက်သလား။

တစ်ခါတလေ စနစ်အရ အဲဒီစာလိုတယ်။ ဒါပေမယ့် လူအဖြစ်မြင်ရင် “ဒီကိစ္စအတွက် အဲဒီလူ ဘာဆုံးရှုံးနေလဲ” နားလည်ဖို့ကြိုးစားမယ်။ ဖြေရှင်းလို့ရတာ ဖြေရှင်းမယ်။ မရရင် အမှန်အတိုင်းပြောမယ်။ အလွယ်အာမခံချက်မပေးဘူး။

ဒီလိုအခါမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ ရဲ့ အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာစိတ်နဲ့ပြောဆိုခြင်းဟာ အရမ်းအသုံးဝင်တဲ့ ဓမ္မမှန်ဘီလူး ဖြစ်လာတယ်။

Customer service မှာ အရမ်းများတဲ့အမှားတစ်ခုက “တစ်ဖက်လူမကျေနပ်အောင် မပြောနဲ့” လို့ယူတာ။ တစ်ခါတလေ အမှန်က မနှစ်သက်စရာဖြစ်နိုင်တယ်။ “ဒီနေ့မပို့နိုင်ပါဘူး” ဆိုတာ ဖောက်သည်ကြိုက်မှာမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် အမှန်ဆိုရင် အမှန်ကို သင့်လျော်စွာပြောရမယ်။ “ဒီနေ့သေချာရပါတယ်” ဆိုပြီး မမှန်တဲ့မျှော်လင့်ချက်ပေးတာထက် ကောင်းတယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ က အမှန်နဲ့အကျိုးရှိတဲ့စကားတချို့ဟာ တစ်ဖက်လူမနှစ်သက်နိုင်ပေမယ့် သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ ပြောရမယ်လို့ ဖော်ပြတယ်။ ဒီသဘောက “Customer happy ဖြစ်အောင် ဘာမဆိုပြော” ဆိုတဲ့နည်းထက် လူကို ပိုလေးစားတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဖောက်သည်ကို အမှန်နားလည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့ လူအဖြစ် မြင်လို့ပဲ။

ဒကာ ဒကာမတို့… အရောင်းအတွက် လူကို လှုံ့ဆော်တာနဲ့ လူ့အားနည်းချက်ကို အမြတ်ယူတာကြား မျဉ်းရှိတယ်။ Marketing ရှိရမယ်။ ကုန်ပစ္စည်းကောင်းတာ လူမသိရင် မရောင်းနိုင်ဘူး။ ကိုယ့်တန်ဖိုးကို ရှင်းပြရမယ်၊ ယှဉ်ပြရမယ်၊ လူ့လိုအပ်ချက်ကို လှုံ့ဆော်ရမယ်။

ဒါပေမယ့် မလိုအပ်တဲ့ကြောက်စိတ်ကို တမင်ဖန်တီးသလား၊ လူ့မလုံခြုံမှုကို ပိုကြီးအောင်လုပ်သလား၊ မဝယ်ရင် လူနိမ့်သလိုခံစားအောင်လုပ်သလား၊ အရွယ်ရောက်ပြီးလူတစ်ယောက်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းကို ရှုပ်ထွေးတဲ့စာချုပ်နဲ့ ကန့်သတ်သလားဆိုတာ စစ်ရမယ်။

မေတ္တသုတ်မှာ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် မလှည့်စားဖို့၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ အထင်မသေးဖို့ ဟောထားတယ်။ Customer ကို “အလွယ်တကူယူလို့ရတဲ့ target” လို့ခေါ်တဲ့အခါ ဘာစိတ်ဖြစ်လာသလဲ စစ်ပါ။ Business shorthand ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် စကားလုံးက တဖြည်းဖြည်း လူကိုပျောက်စေသလားဆိုတာ သတိထား။

လူကိုပျောက်စေတဲ့စကားတွေ အဖွဲ့ထဲမှာ ရှိတတ်တယ်။ “ဒီ Customer က value မရှိဘူး” ဆိုတယ်။ စီးပွားရေးအဓိပ္ပာယ်မှာ ဝင်ငွေနည်းတယ်ဆိုတာဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် တဖြည်းဖြည်း “ဝင်ငွေနည်း = လူ့တန်ဖိုးနည်း” လို့ စိတ်အတွင်း ပြောင်းမသွားအောင် သတိထားရမယ်။

Financial value နဲ့ human worth ကို ခွဲထား။ ဖောက်သည်တစ်ယောက်ရဲ့ commercial value က မတူနိုင်တယ်။ ဒါလုပ်ငန်းအမှန်။ လူ့တန်ဖိုးကိုတော့ အဲဒီနံပါတ်နဲ့ မတိုင်းနဲ့။

ဒကာ ဒကာမတို့… Company တစ်ခုအတွက် အလွန်အသုံးဝင်တဲ့ စစ်မေးခွန်းရှိတယ်။ “ဖောက်သည်ငွေပေးပြီးနောက် ကိုယ့်အမြင်က ပြောင်းသလား” ဆိုတာ။ မဝယ်ခင် အရမ်းပြုံးတယ်၊ ငွေရပြီးနောက် ဖုန်းမကိုင်တော့ဘူး။ ဒါဆို ဘာဖြစ်နေလဲ။

အရောင်းမတိုင်မီ လူ၊ အရောင်းပြီးနောက် ticket ဖြစ်သွားတာလား။ Warranty ပြဿနာတက်မှ Customer က expense ဖြစ်သွားတာလား။ ဒီနေရာမှာ Business က “အရောင်းဖြစ်ခြင်း” ကို relationship အဆုံးလို့ယူသလား စစ်ရမယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ရဲ့ ပေးကမ်းမှု၊ ချစ်ခင်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုဆောင်ရွက်မှု၊ သင့်လျော်စွာတန်းတူဆက်ဆံမှုဆိုတဲ့ ဆက်ဆံရေးထောက်တိုင်တွေက တစ်ကြိမ်တည်းရောင်းချမှုထက် ပိုနက်တဲ့လူမှုဆက်ဆံရေးအမြင်ကို ပေးတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်တယ်ဆိုတာ တစ်ဖက်လူကို သနားစရာလို့မြင်တာ မဟုတ်ဘူး။ “Customer က မသိတဲ့လူ၊ ငါကသိတဲ့လူ” ဆိုတဲ့အထက်စီးစိတ်လည်း မဖြစ်ရဘူး။

တစ်ခါတလေ ဖောက်သည်က ကိုယ်ထက်ပိုသိတယ်။ တစ်ခါတလေ သူ့ပြဿနာကို ကိုယ့် Product က မဖြေရှင်းနိုင်ဘူး။ ဒီအချိန်မှာ အကောင်းဆုံး Customer Service က မရောင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒီစကား အရေးကြီးတယ်။ အရောင်းသမားအတွက် အကောင်းဆုံးလုပ်ရပ်တိုင်း အရောင်းဖြစ်ရမယ်လို့ မသတ်မှတ်နဲ့။ “ကျွန်တော်တို့ပစ္စည်းက ဒီကိစ္စအတွက် မသင့်တော်ပါဘူး” ပြောနိုင်ရမယ်။ “ဒီလိုအခြေအနေမှာ တခြားနည်းက ပိုသင့်တော်ပါတယ်” ပြောနိုင်ရမယ်။

ဒီနေ့ Sale တစ်ခုဆုံးရှုံးနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သီလတစ်ခု မဆုံးရှုံးဘူး။ ဦးဇင်းတို့က ဒါလုပ်ရင် အနာဂတ်မှာဖောက်သည်ပြန်လာမယ်လို့ အာမခံမပြောဘူး။ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုဟာ အကြောင်းများစွာပေါ်မူတည်တယ်။ အဓိကက အောင်မြင်မှုမသေချာတဲ့အချိန်တောင် အမှန်ကို ရွေးနိုင်မလားဆိုတာ။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု Founder နဲ့ Manager တွေကို ပြောချင်တယ်။ Sales team ကို “Customer ကို လူအဖြစ်မြင်” လို့ သင်တန်းပေးပြီး incentive က ရောင်းအားတစ်ခုတည်းကို ကြည့်ရင် အဖွဲ့အတွက်ခက်တယ်။ စကားနဲ့ “မလှည့်စားနဲ့” ပြောပြီး Target မမီရင် အရှက်ခွဲရင် လူတွေ ဘယ်အရာကို လိုက်မလဲ။

System က လူ့အကျင့်ကို အားပေးတတ်တယ်။ Sales target မထားနဲ့လို့ မပြောဘူး။ Target လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် Return, complaint, cancellation, false promise, customer suitability စတဲ့အရာတွေကို လုံးဝမကြည့်ဘဲ ရောင်းအားတစ်ခုတည်းဆုချရင် ဘယ်အပြုအမူကို အားပေးနေသလဲ စစ်။

ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်တဲ့လုပ်ငန်းဆိုရင် အဖွဲ့ကို အဲဒီလိုလုပ်လို့ရမယ့် အခြေအနေတည်ဆောက်ရမယ်။ “မသင့်တာ မရောင်းလို့ Target နည်းသွားရင် အပြစ်ခံရမယ်” ဆိုရင် Ethical speech တစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။

ဒါကြောင့် Owner ရဲ့တာဝန်က ကိုယ်တိုင်မလိမ်ရုံမဟုတ်ဘူး။ လူတွေမလိမ်လည်း အသက်ရှင်နိုင်တဲ့စနစ် တည်ဆောက်ဖို့ ပါ။

သူတော်ကောင်းတို့… ဒီနေရာမှာ မေတ္တာကို အလွယ်နားလည်မှုကနေ ကယ်ရမယ်။ မေတ္တာဆိုတာ အမြဲချိုသာနေခြင်းမဟုတ်ဘူး။ တစ်ခါတလေ “မရပါဘူး” ပြောရတယ်။ “ဒီအချက်မှားပါတယ်” ပြောရတယ်။ “ဒီပစ္စည်းကို ဒီလိုသုံးရင် အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါတယ်” ပြောရတယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ မှာ ကရုဏာကြောင့် အမှန်နဲ့အကျိုးရှိတဲ့ စကားကို သင့်အချိန်မှာ ပြောခြင်းရှိတယ်။ ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်တာဆိုတာ သူ့စိတ်ကြိုက်ဖြစ်အောင် မမှန်တာပြောခြင်း မဟုတ်ဘူး။ သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အမှန်အပေါ်တည်နိုင်အောင် အခွင့်ပေးတာ။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု ကိုယ့်ဆိုင်၊ ကိုယ့်ကုမ္ပဏီကို စိတ်ထဲမှာကြည့်။ တစ်ယောက်ယောက် ဝင်လာတဲ့အခါ သူ့ကို ဘယ်အချိန်ကစပြီး “ငွေ” လို့မြင်သွားသလဲ။ Lead ဖြစ်တဲ့အချိန်လား၊ quotation တောင်းတဲ့အချိန်လား၊ ပိုက်ဆံပေးတဲ့အချိန်လား။

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ number လိုတယ်။ ဖောက်သည်အရေအတွက်၊ ပျမ်းမျှဝယ်ယူမှု၊ ပြန်ဝယ်နှုန်း၊ ကုန်ကျစရိတ်၊ အမြတ်အားလုံး တိုင်းရမယ်။ ဦးဇင်းတို့ data မသုံးနဲ့လို့ မပြောဘူး။

သတိထားရမှာက တိုင်းတာခြင်းက လူကိုအစားထိုးမသွားဖို့။ Number က လူ့အတွေ့အကြုံကို နားလည်ဖို့ tool ဖြစ်ရမယ်။ လူကို number အဖြစ်လျှော့ဖို့မဟုတ်ဘူး။

နောက်နေ့နေ့လယ်မှာ Customer Persona ပြောတဲ့အခါလည်း ဒီအခြေခံကို မမေ့ရဘူး။ Persona လုပ်တာ လူကို manipulate လုပ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။ သူ့လိုအပ်ချက်ကို ပိုနားလည်ဖို့ဖြစ်ရမယ်။ ဒီမနက်က အခြေခံမှားသွားရင် နောက်နေ့လယ်က tool တောင် မကောင်းတဲ့ဘက်ကို သွားနိုင်တယ်။

အလွန်သိလာလေလေ အလွန်အသုံးချနိုင်လေလေ ဖြစ်တတ်တယ်။ Customer ရဲ့အသက်၊ ဝင်ငွေ၊ စိတ်ကြိုက်၊ ဝယ်သမိုင်း၊ အားနည်းချက်အားလုံးသိတယ်။ ဒီအသိက သူ့ကိုကူညီဖို့ သုံးသလား၊ သူ့ကိုပိုထိန်းချုပ်ဖို့ သုံးသလား။ အဲဒီမှာ ဓမ္မစစ်ရမယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ခေတ်သစ်နည်းပညာက လူအကြောင်းသိနိုင်စွမ်းကို အများကြီးတိုးစေတယ်။ ဒါပေမယ့် “သိနိုင်တယ်” ဆိုတာ “ဘယ်လိုမဆိုအသုံးချသင့်တယ်” ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။ ဒီဟာ technology claim ကို ဓမ္မနဲ့ proof လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။ လူ့ကျင့်ဝတ်အတွက် ရိုးရိုးမေးခွန်းပဲ။

Customer ရဲ့ data ကိုသိတယ်။ ဒါဆို ပိုအကျိုးပြုနိုင်တယ်။ ဒါမှမဟုတ် ပိုတိကျစွာ သူ့အားနည်းချက်ကို ထိုးနိုင်တယ်။ Tool တစ်ခုတည်း၊ စိတ်ကွာတယ်။ ဓမ္မက tool မရွေးပေးဘူး၊ စိတ်အမြစ်ကို စစ်ခိုင်းတယ်။

“ငါဒီအချက်အလက်ကို ဘာအတွက်အသုံးချမလဲ”။ ပိုကောင်းတဲ့ဝန်ဆောင်မှုအတွက်လား၊ တစ်ဖက်လူမသိဘဲ သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဖိဖို့လား။ ဒီမေးခွန်းက လုပ်ငန်းအတွက် အရေးကြီးလာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်တဲ့အခါ “မသိဘူး” လို့လည်း ပြောနိုင်ရမယ်။ ကိုယ့် Product နဲ့ပတ်သက်ပြီး မသေချာတာကို အတည်မပြောနဲ့။ “စစ်ပြီးပြန်ပြောပါမယ်” လို့ပြောနိုင်ရမယ်။

တစ်ခါတလေ Salesperson က Customer မလွတ်ချင်လို့ ဘာမေးမေးဖြေတယ်။ မသိတာကိုလည်း ဖြေတယ်။ အဲဒီအချိန် Sale ရနိုင်တယ်၊ ဒါပေမယ့် လူအဖြစ်လေးစားတာလား။ သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မမှန်တဲ့အချက်နဲ့ ခိုင်းလိုက်တာလား။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ ရဲ့ အမှန်ပြောခြင်းက ဒီမှာပြန်ဝင်တယ်။ အမှန်မသိရင် အမှန်မသိကြောင်းပြောတာလည်း ရိုးသားမှုတစ်မျိုးပဲ။

သူတော်ကောင်းတို့… Customer ကို လူအဖြစ်မြင်တဲ့ အခြေခံစိတ်ဟာ ဖောက်သည်ပျော်အောင်လုပ်တာထက်ပိုနက်တယ်။ အဲဒါ ကိုယ့်စိတ်ကို လူမစားအောင် ထိန်းတာ။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ လူတစ်ယောက်ကို Revenue source အဖြစ်ပဲ မြင်နေတဲ့အကျင့်က နောက်ဆုံးဘယ်မှာရပ်မလဲ။ ဝန်ထမ်းကို cost လို့ပဲမြင်မယ်။ Supplier ကို စျေးညှိရမယ့်သူလို့ပဲမြင်မယ်။ Partner ကို share လို့ပဲမြင်မယ်။ နောက်ဆုံးမိသားစုကိုတောင် ကိုယ့်အကျိုးနဲ့တိုင်းတတ်လာနိုင်တယ်။

လောဘရဲ့အန္တရာယ်က ငွေလိုချင်တာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။ လူတွေကို ကိုယ်လိုချင်တာရဖို့ ကိရိယာအဖြစ်မြင်စေတတ်တာ။ ဒီအခါ လူ့ဆက်ဆံရေးပျက်တယ်၊ စိတ်လည်း ကြမ်းလာတယ်။

ဒါကြောင့် မေတ္တာဟာ Customer service technique မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကို လူသားဆန်စေတဲ့ တရား။

မေတ္တသုတ်မှာ မည်သည့်သတ္တဝါကိုမျှ မလှည့်စား၊ မထီမဲ့မြင်မပြု၊ ဒေါသကြောင့် ထိခိုက်လိုစိတ်မထားဖို့၊ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် အကန့်အသတ်မဲ့မေတ္တာစိတ် ပွားဖို့ ဟောထားတယ်။

ဖောက်သည်က အဲဒီ “သတ္တဝါအားလုံး” ထဲက တစ်ယောက်ပဲ။ သူက ပိုက်ဆံပေးလို့ မေတ္တာရတာမဟုတ်ဘူး။ လူဖြစ်လို့၊ သတ္တဝါဖြစ်လို့ မေတ္တာရတာ။

ဒီအချက်နားလည်သွားရင် အရောင်းဖြစ်တဲ့ဖောက်သည်နဲ့ မဖြစ်တဲ့ဖောက်သည်ကို စိတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ ဆက်ဆံဖို့ ပိုနီးလာတယ်။ မဝယ်လို့ မျက်နှာပျက်တာ နည်းလာတယ်။ “ကျေးဇူးတင်ပါတယ်၊ လိုအပ်ရင် ပြန်လာပါ” လို့ တကယ်ပြောနိုင်လာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အရောင်းမဖြစ်လို့ စိတ်ပျက်တာ ပုံမှန်လောကီခံစားချက် ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဦးဇင်းတို့ အဲဒါကို အပြစ်မတင်ဘူး။ လုပ်ငန်းရှိရင် အရောင်းလိုတယ်။ မရောင်းရရင် ပူတယ်။

ဒါပေမယ့် အဲဒီပူမှုကြောင့် ဖောက်သည်ကို ရန်သူလိုမြင်သလား စစ်။ “အချိန်ဖြုန်းတဲ့လူ” လို့ စိတ်ထဲက ဆဲသလား။ အဲဒီလိုအကျင့်က တဖြည်းဖြည်း မေတ္တာကိုစားတယ်။

ဖောက်သည်က ကိုယ့်အတွက် မဝယ်ခဲ့ပေမယ့် သူ့ဘက်က အကြောင်းရှိနိုင်တယ်။ ပိုက်ဆံမလုံလောက်၊ မသေချာ၊ အခြားနေရာနဲ့နှိုင်းယှဉ်ချင်၊ မလိုအပ်သေး။ လူတစ်ယောက်မှာ ကိုယ်မသိတဲ့ဘဝအများကြီးရှိတယ်။

“ငါ့ဆီမဝယ် = မကောင်းတဲ့ Customer” လို့ အမြန်မသတ်မှတ်နဲ့။

ဒီစိတ်က ဥဒါန ၅.၁ ရဲ့ “သူလည်းကိုယ်လို မိမိကိုယ်ကို ချစ်မြတ်နိုးသူ” ဆိုတဲ့အမြင်နဲ့ ပြန်ညှိလို့ရတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု လက်တွေ့အလုပ်သုံးအတွက် နည်းနည်းချုံ့ပြီး ပြောမယ်။ ဖောက်သည်တစ်ယောက်နဲ့တွေ့တဲ့အခါ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ အရင်သုံးခုစစ်လို့ရတယ်။ သူဘာလိုအပ်လဲကို မသိခင် ကိုယ်ရောင်းချင်တာတင်နေသလား၊ ကိုယ်ပြောမယ့်အချက်က အမှန်နဲ့အကျိုးရှိသလား၊ ဒီ Sale ဖြစ်ဖို့ သူမသိတာကို အသုံးချနေသလား ဆိုတာ။

ဒီသုံးမေးခွန်းကို ပိဋကတ်တော်ထဲက စာရင်းလို့ မခေါ်ပါဘူး။ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွက် ဓမ္မအခြေခံ reflection အဖြစ်သာ သုံးတာ။ ဒါပေမယ့် နေ့တိုင်းစစ်ရင် စိတ်ကိုတော်တော်ထိန်းနိုင်တယ်။

Manager ကလည်း review လုပ်တဲ့အခါ “ဒီလ ဘယ်လောက်ရောင်း?” တစ်ခုပဲ မမေးနဲ့။ “ဘယ် complaint ပုံစံများလာလဲ၊ ဘယ် promise မပြည့်ခဲ့လဲ၊ ဘယ် Product ကို မသင့်တဲ့လူဆီ ရောင်းမိသလဲ” ကိုပါ စစ်။ မဟုတ်ရင် လူကို အမြတ်ရင်းမြစ်မဟုတ်လို့ မိန့်ခွန်းပြောပြီး dashboard မှာ လူ့အကျိုးမရှိဘူး ဖြစ်နိုင်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်ခြင်းဟာ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ဖို့ business strategy တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ လောကီလူတွေပြောနိုင်တယ်။ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ရိုးသားမှုက trust နဲ့ဆက်စပ်နိုင်တယ်။

ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ ဓမ္မဘက်က ပိုနက်တဲ့တစ်ချက်ထားချင်တယ်။ လူကိုလူအဖြစ်မြင်တာကို Customer loyalty ရဖို့အတွက်ပဲ မလုပ်နဲ့။

ဘာကြောင့်လဲ။ “အဲဒီလိုလုပ်ရင် သူပြန်လာမယ်” ဆိုတဲ့တွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းနဲ့ မေတ္တာလုပ်ရင် ဖောက်သည်မပြန်လာတဲ့အခါ မေတ္တာပျက်သွားနိုင်တယ်။

သူ့ကို မလှည့်စားတာဟာ ပြန်လာလို့မဟုတ်ဘူး။ မလှည့်စားသင့်လို့။ အမှန်ပြောတာဟာ Review ကောင်းရလို့မဟုတ်ဘူး။ အမှန်ပြောသင့်လို့။ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို လေးစားတာဟာ Brand image ကောင်းလို့မဟုတ်ဘူး။ လူကို တန်ဖိုးထားသင့်လို့။

ဒီအချက်က ဓမ္မနဲ့ marketing ကို ခွဲပေးတယ်။ Ethical conduct ဟာ strategy ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် strategy အတွက်သာ ethical မဖြစ်ရဘူး။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီစကားကို Owner တွေ စိတ်ထဲထားစေချင်တယ်။ “Customer Lifetime Value” ဆိုတာ စီးပွားရေးမှာ အသုံးဝင်တဲ့တွက်ချက်မှုရှိနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် လူ့ဘဝတန်ဖိုးနဲ့မရောနဲ့။

Customer တစ်ယောက်က ကုမ္ပဏီကို တစ်သက်လုံး ဘယ်လောက်ဝင်ငွေပေးနိုင်မလဲဆိုတာ စီးပွားရေးတိုင်းတာမှု။ အဲဒါကို သုံးလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် “နည်းနည်းပဲဝယ်တဲ့သူ = တန်ဖိုးနည်းတဲ့လူ” ဖြစ်သွားတာနဲ့ အမြင်မှားပြီ။

ဥဒါန ၅.၁ ကို သတိရ။ သူ့အတွက် သူ့ဘဝက ကိုယ့်အတွက် ကိုယ့်ဘဝလို အရေးကြီးတယ်။

ဓမ္မပဒကို သတိရ။ သူလည်း နာကျင်မှုမလိုချင်ဘူး၊ ချမ်းသာမှုကိုချစ်တယ်။

မေတ္တသုတ်ကို သတိရ။ ဘယ်သူ့ကိုမှ မလှည့်စား၊ မထီမဲ့မြင်မပြုဖို့ အခြေခံရှိတယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ကို သတိရ။ ဆက်ဆံရေးကို ပေးကမ်းမှု၊ ချစ်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုမှု၊ သင့်လျော်စွာဆက်ဆံမှုတို့နဲ့ ထိန်းတယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ ကို သတိရ။ အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာစိတ်နဲ့ ပြော။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ ကို သတိရ။ မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုကို မှန်ကန်သောအမြင်၊ အားထုတ်မှုနဲ့ သတိတို့က ထိန်းပေးရတယ်။

ဒီကျမ်းတွေကို တစ်ပုဒ်နဲ့တစ်ပုဒ် တူတယ်လို့ မပြောဘူး။ အဓိကဓမ္မအခန်းကဏ္ဍမတူဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ရဲ့ ဘက်ပေါင်းစုံကို သူတို့က ထောက်ပံ့နိုင်တယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်တဲ့နေ့မှာ ကိုယ့်အတွင်းက လောဘကိုလည်း မြင်လာတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်ဖို့ အခက်ဆုံးအချိန်က ကိုယ်အရမ်းလိုချင်နေတဲ့အချိန်။

ရောင်းအားမီချင်တယ်။ Commission လိုချင်တယ်။ တစ်ခုပိတ်ချင်တယ်။ ပြိုင်ဘက်မရစေချင်ဘူး။ ဒီစိတ်တွေရှိတဲ့အခါ တစ်ဖက်လူရဲ့အကျိုးကို မမြင်တော့လွယ်တယ်။

အဲဒီအခါ စိတ်ထဲမှာ ခဏမေး—

“ဒီ Sale မဖြစ်ရင် ငါ့စိတ် ဘာဖြစ်မလဲ?”

အရမ်းကြောက်နေရင် အဲဒီကြောက်စိတ်က စကားကိုမောင်းနေတာလား။ လောဘကမောင်းနေတာလား။ မာနကမောင်းနေတာလား။

စိတ်ကိုအပြစ်မတင်နဲ့။ သိ။ သိပြီးရင် “အခု ဒီလူအတွက် မှန်တာဘာလဲ” ပြန်မေး။

ဒီလေ့ကျင့်မှုက သမ္မာသတိနဲ့ သမ္မာဝါယာမဘက်ကို လှည့်တယ်။ အမှားစိတ်မပေါ်အောင် အားထုတ်၊ ပေါ်လာရင် ပယ်၊ ကောင်းတဲ့စိတ်မပေါ်သေးရင် ပေါ်အောင်အားထုတ်၊ ပေါ်လာတဲ့ကောင်းစိတ်ကို တိုးစေ။ မဂ္ဂင်အတွင်း သမ္မာဝါယာမရဲ့ အခြေခံဖွဲ့စည်းပုံကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ မှာလည်း Right Livelihood စတဲ့အချက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်ထားတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု တရားကို သစ္စာလေးပါးဆီ ဆင်းကြည့်ကြမယ်။

ပထမ ဒုက္ခသစ္စာ။ ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မမြင်တဲ့ လုပ်ငန်းမှာ အပြင်ဒုက္ခတွေ ပေါ်နိုင်တယ်။ လှည့်စားခံရတဲ့ဖောက်သည် နာတယ်၊ မတရား Target ဖိခံရတဲ့ဝန်ထမ်း နာတယ်၊ အမှန်ဖုံးရတဲ့ Manager နာတယ်။ Trust ပျက်တယ်၊ complaint ဖြစ်တယ်၊ လူချင်းဆက်ဆံရေးကြမ်းလာတယ်။

ဒါပေမယ့် ဓမ္မရဲ့ဒုက္ခသစ္စာကို business problem နဲ့တစ်ထပ်တည်းမလုပ်ရဘူး။ နက်နက်ဆင်းရင် ကိုယ့်စိတ်ရဲ့မပြည့်စုံမှု၊ လိုချင်သလောက်ရတောင် ထပ်လိုချင်မှု၊ မတည်တာကိုတည်စေချင်မှု၊ “ငါ့အမြတ်၊ ငါ့ကုမ္ပဏီ၊ ငါ့အောင်မြင်မှု” ဆိုတဲ့ဖက်တွယ်မှုအထိ သွားရမယ်။

ဒုတိယ သမုဒယသစ္စာ။ ဖောက်သည်ကို Revenue source တစ်ခုတည်းလို့ မြင်စေတဲ့အောက်မှာ ဘာရှိနိုင်သလဲ။ လောဘရှိနိုင်တယ်၊ ရှုံးမှာကြောက်တာရှိနိုင်တယ်၊ ပြိုင်ဘက်ကိုသာချင်တဲ့မာနရှိနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် တခြားသူရဲ့ private motive ကို ဦးဇင်းတို့ မခန့်မှန်းဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကိုပဲ ကိုယ်ပြန်ကြည့်ရမယ်။

“ဒီလူကို တကယ်ကူညီချင်တာလား၊ သူ့ဆီကရချင်တာပဲလား” မေး။ “တစ်ဖက်လူမသိတာကို ငါ့အမြတ်အဖြစ် ပြောင်းချင်နေတာလား” မေး။ အဲဒီလို ကိုယ့်အတွင်းက တဏှာနဲ့ ဖက်တွယ်မှုကို မြင်လာရင် သမုဒယဘက်ဆင်းလာပြီ။

တတိယ နိရောဓသစ္စာ။ လောကီအဆင့်မှာ လောဘနည်းလာရင် ဖောက်သည်ကို ပိုတရားမျှတစွာဆက်ဆံနိုင်တယ်။ ဒါက ကောင်းတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီအခြေအနေကို နိဗ္ဗာန်နဲ့ မရောရဘူး။

နိရောဓသစ္စာရဲ့အပြည့်အဝအဓိပ္ပာယ်ဟာ တဏှာ၏ချုပ်ငြိမ်းမှု။ “Customer-friendly business ဖြစ်ပြီ” ဆိုတာ နိရောဓသစ္စာမဟုတ်ဘူး။ ဒါက လောကီသီလနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့စီးပွားရေးအကျင့်။ နိရောဓက ပိုနက်တယ်။

စတုတ္ထ မဂ္ဂသစ္စာ။ ဒီနေ့တရားနဲ့ မဂ္ဂင်ကို တစ်ချက်ချင်း ပြန်ချိတ်ကြည့်။

သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ ဖောက်သည်ကို ငွေမဟုတ် လူအဖြစ်မြင်။ သူ့အကျိုးနဲ့ ကိုယ့်အကျိုးနှစ်ခုစလုံးကို မှန်မှန်ကြည့်။ မသိတာကို သိတယ်မလုပ်။

သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ ကိုယ့်ရောင်းချမှုရဲ့အောက်မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ ထိခိုက်လိုစိတ် မောင်းမမောင်းစစ်။ အလောဘ၊ မေတ္တာနဲ့ မထိခိုက်လိုစိတ်ကို ပိုအားပေး။

သမ္မာဝါစာနဲ့ ဖောက်သည်ကြားချင်တဲ့စကားထက် အမှန်နဲ့အကျိုးရှိတဲ့စကား ပြော။ ချိုသာပေမယ့် မမှန်တဲ့ကတိ မပေး။

သမ္မာကမ္မန္တနဲ့ မလှည့်စား၊ မတရားမယူ၊ အခြားသူအားနည်းချက်ကို အနိုင်မကျင့်။

သမ္မာအာဇီဝနဲ့ ကိုယ့်ဝင်ငွေရဲ့အောက်မှာ လူ့နာကျင်မှု၊ လူ့မသိမှု၊ မူးယစ်မှု၊ အန္တရာယ်၊ လိမ်လည်မှုတွေ ရှိမရှိစစ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ ရဲ့တိကျတဲ့တားမြစ်ကုန်သွယ်မှုစည်းကိုလည်း လေးစား။

သမ္မာဝါယာမနဲ့ ဖောက်သည်ကို အမြတ်တစ်ခုတည်းလိုမြင်တဲ့အကျင့် မတိုးအောင် ထိန်း။ လူအဖြစ်မြင်တဲ့စိတ်၊ မေတ္တာနဲ့ ရိုးသားမှု တိုးအောင်အားထုတ်။

သမ္မာသတိနဲ့ Sale ပိတ်ချင်လွန်းတဲ့အချိန် ကိုယ့်စိတ်ကို သိ။ Target မီမမီကြောင့် စိတ်တုန်လှုပ်နေသလား သိ။ အဲဒီစိတ်ကို မသိဘဲ ဖောက်သည်ပေါ်ပစ်မချ။

သမ္မာသမာဓိနဲ့ ဖောက်သည်ရဲ့မေးခွန်း၊ ကိုယ့်အမြတ်၊ Target ဖိအားတွေကြားမှာ စိတ်ကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ထားပြီး မှန်တာကိုရွေးနိုင်အောင် လေ့ကျင့်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဒီနေ့မနက် ဆိုင်ဖွင့်တဲ့အခါဖြစ်ဖြစ်၊ ဖုန်းကိုင်တဲ့အခါဖြစ်ဖြစ်၊ Customer တစ်ယောက်နဲ့တွေ့တဲ့အခါဖြစ်ဖြစ် စိတ်ထဲမှာ စကားတစ်ကြောင်းပဲ ထားကြည့်။

“ဒီလူဟာ ငါ့အမြတ်မဖြစ်မီ လူတစ်ယောက်ဖြစ်တယ်।”

သူ့မှာ ကိုယ်လိုပဲ ချမ်းသာလိုစိတ်ရှိတယ်။ ကိုယ်လိုပဲ အလိမ်မခံချင်ဘူး။ ကိုယ်လိုပဲ အမှားဝယ်မိမှာ စိုးရိမ်တယ်။ ကိုယ်လိုပဲ သူ့ငွေကို တန်ဖိုးရှိရာအသုံးချချင်တယ်။

အဲဒီအမြင် ရှိနေရင် အမြတ်မရတော့ဘူးလား။ မဆိုနိုင်ဘူး။ ရနိုင်တယ်၊ မရနိုင်ဘူး။ Business result ကို ဓမ္မနဲ့ အာမခံမပြောရဘူး။

ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်မှာ တစ်ခုရတယ်။ လူကို စားပြီးရတဲ့အမြတ် မဟုတ်ဖို့ အခွင့်ရှိလာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… နောက်တစ်ချက်မှတ်ထား။ လူအဖြစ်မြင်တာဟာ Customer ကိုပဲလုပ်ပြီး Supplier ကိုဖိရင် မပြည့်ဘူး။ Customer အတွက်ဈေးချဖို့ ဝန်ထမ်းကို မတရားဖိရင် မပြည့်ဘူး။ Customer satisfaction အတွက် delivery rider ကို အန္တရာယ်ရှိအောင် အချိန်ဖိရင် မပြည့်ဘူး။

မေတ္တာကို supply chain တစ်လျှောက်ကြည့်။ ဖောက်သည်တစ်ယောက်က သတ္တဝါ၊ ဝန်ထမ်းလည်း သတ္တဝါ၊ ပေးသွင်းသူလည်း သတ္တဝါ၊ ပြိုင်ဘက်လည်း သတ္တဝါ။ မေတ္တသုတ်ရဲ့ “သတ္တဝါအားလုံး” ကို Customer တစ်ယောက်ထဲကန့်သတ်လို့မရဘူး။

ဒါကြောင့် Business owner အတွက် ပိုခက်တဲ့မေးခွန်းက—

“Customer ကို ဘယ်လိုချစ်မလဲ” မဟုတ်ဘူး။

“အမြတ်ရဖို့ လူတစ်ယောက်ကို ကူညီရင်း အခြားလူတစ်ယောက်ကို မနာစေဖို့ ဘယ်လိုပညာနဲ့ စနစ်တည်မလဲ” ဆိုတာ။

ဒီနေရာမှာ စီးပွားရေးပညာ၊ သီလနဲ့ မေတ္တာတွေ တကယ်ပေါင်းရတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဦးဇင်းတို့ နောက်ဆုံးစကားတစ်ခု ပြန်စုရအောင်။ ဖောက်သည်ဟာ ပိုက်ဆံအိတ်မဟုတ်ဘူး။ Target မဟုတ်ဘူး။ Lead မဟုတ်ဘူး။ Account မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီစကားတွေဟာ အလုပ်စနစ်အတွက် အသုံးဝင်နိုင်ပေမယ့် အဲဒီအမည်တွေရဲ့နောက်မှာ အသက်ရှင်နေတဲ့ လူတစ်ယောက်ရှိတယ်။

သူ့ကို အရောင်းမဖြစ်ခင် လူအဖြစ်မြင်။ အရောင်းဖြစ်ပြီးနောက်လည်း လူအဖြစ်မြင်။ Complaint တက်တဲ့အခါလည်း လူအဖြစ်မြင်။ Refund တောင်းတဲ့အခါလည်း လူအဖြစ်မြင်။ ကိုယ့်ဆီမဝယ်တဲ့အခါလည်း လူအဖြစ်မြင်။

သူ့ကို မှန်တဲ့အချက်ပေး။ မသိတာကို မဖန်တီး။ သူမသိတာကို မစား။ သူကြောက်တာကို မချဲ့။ သူ့ရဲ့အချိန်ကို မတန်တဆမဖြုန်း။ သူ့ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းကို လေးစား။

မိမိလည်း တရားသဖြင့် အမြတ်ယူ။ လုပ်ငန်းကို ကျွမ်းကျင်အောင်လုပ်။ ဝန်ထမ်းတွေကိုလည်း ရှင်သန်နိုင်အောင် ပေး။ Quality ကိုတည်။ စနစ်ကိုတည်။ ဒါတွေကို မေတ္တာနဲ့ ရန်သူမလုပ်နဲ့။

တော်တော်များများက “Profit or People” လို့ နှစ်ဖက်ခွဲချင်တယ်။ ဦးဇင်းတို့က ပိုနက်တဲ့မေးခွန်းတစ်ခု မေးရမယ်။

“လူကို မစားဘဲ တရားသဖြင့် အမြတ်ရနိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းကို ဘယ်လိုတည်ဆောက်မလဲ?”

ဒီမေးခွန်းက ပိုကောင်းတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ယနေ့နာယူရတဲ့ကုသိုလ်၊ သတိ၊ မေတ္တာနဲ့ ပညာတို့ကြောင့် လုပ်ငန်းရှင်တို့ ဖောက်သည်ကို အမြတ်ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ်သာ မမြင်ဘဲ ကိုယ်လိုပဲ ဒုက္ခမလို၊ ချမ်းသာလိုတဲ့ သတ္တဝါတစ်ဦးအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။

အရောင်းသမားတို့ Target ဖိအားကြားမှာ အမှန်စကားကို ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။ မသင့်တဲ့ပစ္စည်းကို မရောင်းရဲသော သီလရှိကြပါစေ။ မသိတာကို မသိသေးကြောင်း ပြောနိုင်ကြပါစေ။

Manager တို့ အမှန်ပြောတဲ့ဝန်ထမ်း အပြစ်မခံရတဲ့စနစ်တည်နိုင်ကြပါစေ။ ဖောက်သည်အကျိုးကို ပြောပြီး လူ့အကျိုးကို ဖျက်တဲ့ incentive များ မတည်ဆောက်ကြပါစေနှင့်။

ပိုင်ရှင်တို့ မိမိအမြတ်ကိုသာ မကြည့်ဘဲ လုပ်ငန်းရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။ ဖောက်သည်၊ ဝန်ထမ်း၊ ပေးသွင်းသူ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတို့ကို ကိုယ့်စီးပွားရေးအတွက် အသုံးခံကိရိယာများအဖြစ် မမြင်ကြပါစေနှင့်။

ဖောက်သည်တို့လည်း အမှန်တရားနဲ့ ယုံကြည်မှုကို ရရှိနိုင်ကြပါစေ။ မသိမှုကြောင့် အနိုင်ကျင့်မခံရကြပါစေနှင့်။ ကြောက်ရွံ့မှုနဲ့ မလှည့်စားခံရကြပါစေနှင့်။

မိမိတို့အားလုံး ဥဒါန ၅.၁ ရဲ့ သဘောအတိုင်း သူတစ်ပါးလည်း မိမိကိုယ်ကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။

ဓမ္မပဒရဲ့သဘောအတိုင်း မိမိနဲ့နှိုင်းယှဉ်ပြီး သူတစ်ပါးနာကျင်မှုကို မတည်ဆောက်ကြပါစေနှင့်။

မေတ္တသုတ်ရဲ့သဘောအတိုင်း မလှည့်စား၊ မထီမဲ့မြင်မပြုဘဲ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် မေတ္တာစိတ် ပိုပွားနိုင်ကြပါစေ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ရဲ့သဘောအတိုင်း ပေးကမ်းမှု၊ ချစ်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်မှုနဲ့ တရားမျှတသင့်လျော်သောဆက်ဆံမှုတို့ကို လူမှုဘဝထဲ ဆောင်နိုင်ကြပါစေ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ ရဲ့သဘောအတိုင်း အချိန်သင့်သော၊ အမှန်ဖြစ်သော၊ နူးညံ့သော၊ အကျိုးရှိသော၊ မေတ္တာဖြင့်ပြောသော စကားကို ပြောနိုင်ကြပါစေ။

အမြတ်တိုးလာပါစေ။ သို့သော် လောဘမတိုးကြပါစေနှင့်။ ဖောက်သည်များလာပါစေ။ သို့သော် လူကိုနံပါတ်အဖြစ်မြင်ခြင်း မများလာပါစေနှင့်။ နည်းပညာတိုးလာပါစေ။ သို့သော် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို အသုံးချရာကိရိယာ မဖြစ်စေကြပါစေနှင့်။

ဒုက္ခသစ္စာကို သိနိုင်ကြပါစေ။ မိမိစိတ်ထဲ လူကိုအသုံးချလိုသော ဖက်တွယ်မှု၊ လောဘ၊ တဏှာတို့ကို သမုဒယဘက်က မြင်နိုင်ကြပါစေ။ ထိုတဏှာတို့ ချုပ်ငြိမ်းနိုင်ကြောင်း နိရောဓသစ္စာကို နားလည်နိုင်ကြပါစေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိမှစ၍ သမ္မာသမာဓိအထိ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ ပွားများနိုင်ကြပါစေ။

လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရုံမက လူ့ဘဝလည်း မြတ်လာကြပါစေ။ ဖောက်သည်ရရန်သာမက မေတ္တာမပျောက်အောင် ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။ ငွေရှာနိုင်ရုံမက ငွေရှာရာမှာ ကိုယ့်စိတ်ကို မရောင်းမိကြပါစေနှင့်။

သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။ တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။ လူကိုလူအဖြစ်မြင်နိုင်သော မေတ္တာ၊ ပညာနှင့် သီလတို့ တိုးပွားကြပါစေ။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

Sao Dhammasami

---

ကျမ်းအခြေခံမှတ်စု

ဒီတရား၏ အဓိကကျမ်းကျောရိုးများမှာ ဥဒါန ၅.၁ မှ သူတစ်ပါးလည်း မိမိကိုယ်ကို ချစ်မြတ်နိုးကြောင်း သိ၍ မထိခိုက်ရန် အခြေခံ၊ ဓမ္မပဒ ၁၂၉–၁၃၂ ဝန်းကျင်မှ မိမိနှင့်နှိုင်းယှဉ်၍ သတ္တဝါတို့၏နာကျင်မှုနှင့် ချမ်းသာလိုမှုကို မြင်ခြင်း၊ မေတ္တသုတ်မှ မလှည့်စားခြင်း၊ မထီမဲ့မြင်မပြုခြင်းနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် မေတ္တာပွားခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

လူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် လုပ်ငန်းသုံးလောကီ application အတွက် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ၏ ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် သင့်လျော်စွာဆက်ဆံခြင်းတို့ကို canonical business formula အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ ဆက်ဆံရေးဓမ္မအခြေခံအဖြစ် သုံးထားသည်။

ဖောက်သည်နှင့်ဆက်သွယ်ရာ သမ္မာဝါစာအပိုင်းအတွက် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ ၏ အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ ချစ်ခင်ဖွယ်၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာစိတ်ဖြင့်ပြောသော စကားငါးချက်ကို အဓိကထားပြီး၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ ကို အမှန်၊ အကျိုးရှိမှုနှင့် သင့်လျော်သောအချိန်ဆိုင်ရာ supporting source အဖြစ် သုံးထားသည်။

သမ္မာအာဇီဝအပိုင်းအတွက် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ နှင့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ ကို အသုံးပြုထားသည်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ ၏ တားမြစ်ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးကို တိကျသော canonical boundary အဖြစ်သာ သုံးထားပြီး၊ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ application များကို canonical quotation အဖြစ် မတင်ထားပါ။