ဝိပဿနာအလုပ်ပေးတရားစဉ် (၁၂၁) ရက်တာ ခရီးမစတင်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရမည့် အကြိုလမ်းညွှန် ဩဝါဒကထာ (Orientation)

ဝိပဿနာအလုပ်ပေးတရားစဉ် (၁၂၁) ရက်တာ ခရီးမစတင်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရမည့် အကြိုလမ်းညွှန် ဩဝါဒကထာ (Orientation)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

တရားနာပရိသတ် အပေါင်းသူတော်ကောင်းတို့၊ ယောဂီသူတော်စင်တို့... ယနေ့သည် ဝိပဿနာအလုပ်ပေးတရားစဉ် (၁၂၁) ရက်တာ ခရီးမစတင်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရမည့် အကြိုလမ်းညွှန် ဩဝါဒကထာ (Orientation) ဖြစ်ပါသည်။ လာမည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်နေ့မှစတင်၍ ရက်ပေါင်း (၁၂၁) ရက်တိုင်တိုင် စနစ်တကျ လေ့လာပွားများကြမည့် ခရီးစဉ်ကြီးအတွက် မိမိတို့၏ စိတ်နေသဘောထားကို မှန်ကန်စွာ ချိန်ညှိနိုင်ရန်နှင့် "တရားကို သိထားခြင်း" မှသည် "ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ထွင်းဖောက် သိမြင်ခြင်း" သို့ ကူးပြောင်းနိုင်ရန် ဤတရားကို ဟောကြားရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

လူသားတိုင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ကင်းလွတ်လိုကြသည်။ စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရှာဖွေကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုငြိမ်းချမ်းမှုအစစ်အမှန်ကို ရှာဖွေရာတွင် အပေါ်ယံ သက်သာရုံမျှ၊ ယာယီစိတ်ပြေလက်ပျောက်ဖြစ်ရုံမျှဖြင့် ရောင့်ရဲနေတတ်ကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသော ဝိပဿနာတရားသည် ယာယီသက်သာစေသော လမ်းစဉ်မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိခန္ဓာအတွင်း၌ အစဉ်မပြတ် ဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများကို အရှိကိုအရှိတိုင်း မှန်ကန်စွာ သိမြင်စေသော လမ်းစဉ်ဖြစ်ပါသည်။¹ ထို့ကြောင့် ဝိပဿနာခရီးကို မစတင်မီ ဝိပဿနာဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ ဝိပဿနာမဟုတ်သည်မှာ အဘယ်နည်း ဟူသည်ကို ရှင်းလင်းစွာ ကွဲပြားထားရန် လိုအပ်လှပါသည်။

ဝိပဿနာဆိုသည်မှာ ဘာသာရေးဗဟုသုတများကို စုဆောင်းခြင်းသက်သက် မဟုတ်ပါ။ စာအုပ်များများဖတ်၍ တရားစကားများများ ပြောနိုင်ရုံဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာသည် မဟုတ်ပါ။ ထို့အတူ ဝိပဿနာသည် မိမိ၏ စိတ်ဖိစီးမှုများကို ဖြေဖျောက်ရန်၊ စိတ်အေးချမ်းစေရုံသက်သက် (relaxation သို့မဟုတ် stress relief) အသုံးပြုရမည့် နည်းလမ်းတစ်ခုလည်း မဟုတ်ပါ။ အထူးသဖြင့် တရားထိုင်စဉ်အတွင်း အလင်းရောင်များ မြင်တွေ့ရန်၊ ပီတိခေါ်သော ကြက်သီးမွေးညင်းထခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ရန်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး တုန်ခါသွားသည်ကို ခံစားရရန်၊ ထူးခြားသော အတွေ့အကြုံ (Unusual experiences) များကို လိုက်လံရှာဖွေရန် ကျင့်ကြံရသော အကျင့်မဟုတ်ပါ။ ထိုသို့သော တရားထိုင်စဉ် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့် လက္ခဏာရပ်များကို မိမိကိုယ်ကို ဉာဏ်အဆင့်များ (ဥပမာ- ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်၊ ဘင်္ဂဉာဏ်) သို့ ရောက်ရှိနေပြီဟု ကိုယ်တိုင် အဆင့်သတ်မှတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုခြင်းသည်လည်း မှားယွင်းသော လုပ်ရပ်ဖြစ်သည်။

အမှန်တကယ် ဝိပဿနာအကျင့်၏ အခြေခံရည်ရွယ်ချက်မှာ မိမိ၏ ခန္ဓာ၊ အာယတန (မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်)၊ အာရုံ (အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံ)၊ ဝေဒနာ (ခံစားမှု)၊ စိတ် နှင့် စိတ်၏တုံ့ပြန်မှုများ၊ ထိုအရာတို့၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်နေသော ဖြစ်စဉ်များကို အတ္တ (ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ) ဟု အမည်မတပ်ဘဲ၊ မှန်ကန်စွာ သိမြင်ရန် (ယထာဘူတဉာဏဒဿန) ပင် ဖြစ်ပါသည်။²

"တရားကို သိထားခြင်း" နှင့် "ကိုယ်တိုင် ရှုမြင်သိလာခြင်း" တို့၏ ကွာခြားချက်မှာ အလွန်ကြီးမားပါသည်။ စာအုပ်ဖတ်၍သိခြင်း၊ ပရိယတ္တိစာပေများ သင်ယူ၍သိခြင်း၊ ဆရာတော်များထံမှ ကြားဖူး၍သိခြင်းတို့သည် လမ်းပြမြေပုံကို ရရှိခြင်းဖြစ်သဖြင့် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ သို့သော် မြေပုံကို ကြည့်ရုံဖြင့် ခရီးပန်းတိုင်သို့ မရောက်နိုင်ပါ။ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက် မရှုမြင်သေးလျှင်၊ ထိုသိမှုများသည် အသိသက်သက်သာဖြစ်ပြီး လက်တွေ့ဝိပဿနာအဖြစ် မပြည့်စုံသေးပါ။ အဋ္ဌကထာဖွင့်ဆိုချက်များအရ သာသနာတော်တွင် ပရိယတ္တိ (သင်ယူခြင်း)၊ ပဋိပတ္တိ (ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း)၊ ပဋိဝေဓ (ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း) ဟူ၍ သုံးပါးရှိပါသည်။³ ပရိယတ္တိဟူသော အခြေခံအသိအမြင် မှန်ကန်မှသာလျှင် ပဋိပတ္တိဟူသော လမ်းကြောင်းပေါ်သို့ ဖြောင့်တန်းစွာ လျှောက်လှမ်းနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုလက်တွေ့ကျင့်စဉ်မှတစ်ဆင့် ပဋိဝေဓဟူသော ကိုယ်တိုင်ထိုးထွင်းသိမြင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤအချက်များကို အခြေခံ၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်နေ့မှ စတင်မည့် ၁၂၁ ရက်တာ ဝိပဿနာခရီးစဉ် (121-Day Vipassanā Journey) ကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပြင်ဆင်ထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤခရီးစဉ်အတွင်း အာယတန၊ ဓာတ်၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အစရှိသည့် တရားသဘောများကို တစ်ရက်ချင်းစီ အဆင့်လိုက်၊ သဘာဝကျကျ လေ့လာပွားများသွားမည် ဖြစ်သည်။

ထိုသို့အားထုတ်ရာတွင် ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဘာကိုမျှော်လင့်သင့်ပြီး ဘာကို မမျှော်လင့်သင့်ဘူးလဲ ဆိုသည်ကို ရှင်းလင်းစွာ သိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် မမျှော်လင့်သင့်သည်များမှာ—

နေ့တိုင်း ထူးခြားသော အတွေ့အကြုံသစ်များ ရမည်ဟု မမျှော်လင့်ပါနှင့်။

စာပေလာ ဉာဏ်စဉ်အဆင့်များကို နေ့အလိုက် တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ကျော်ဖြတ်ရမည်ဟု မမျှော်လင့်ပါနှင့်။ ဉာဏ်စဉ်ဟူသည် လမ်းပြမြေပုံ (Progress map) သာဖြစ်ပြီး၊ နေ့စဉ် အတင်းအကျပ် ရယူရမည့် ရည်မှန်းချက် (Daily targets) မဟုတ်ပါ။

တရားထိုင်တိုင်း အလင်းရောင်များ မြင်ရမည်၊ ပီတိဖြစ်ရမည်၊ ကိုယ်ခန္ဓာတုန်ခါမှုများ ဖြစ်ရမည် ဟု မမျှော်လင့်ပါနှင့်။

စိတ်သည် အမြဲတမ်း ငြိမ်သက်တည်ငြိမ်နေမည်ဟု မမျှော်လင့်ပါနှင့်။

၁၂၁ ရက် ခရီးစဉ် ပြီးဆုံးသွားလျှင် မဂ်ရမည်၊ ဖိုလ်ရမည် ဟူ၍ အာမခံချက်မျိုး၊ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မျိုးကို မိမိကိုယ်ကို မပေးရပါ။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုသည် တရားထူးရခြင်း (Attainment) ၏ အာမခံချက် မဟုတ်ပါ။

ယောဂီအနေဖြင့် မျှော်လင့်သင့်သည်မှာ—

အာရုံပေါ်တိုင်း မှန်ကန်စွာ နားလည်လာခြင်း။

မိမိခန္ဓာအပေါ် သတိထားနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာခြင်း။

အာရုံ (ဥပမာ- အသံ၊ မြင်ကွင်း) နှင့် ၎င်းအပေါ် စိတ်၏ တုံ့ပြန်မှု (ဥပမာ- သဘောကျခြင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်း) ကြားရှိ ဆက်စပ်မှုကို သတိပြုမိလာခြင်း။

မိမိ၏ ကပ်ငြိမှု၊ လိုချင်မှုများကို ပိုမိုမြင်သာလာခြင်း။

နာမ်ရုပ်တို့၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်ပုံကို ပိုမိုခွဲခြားသိမြင်လာခြင်း။

မိမိကိုယ်ကို "ငါက ဘယ်ဉာဏ်ရောက်နေပြီ" ဟု အဆင့်သတ်မှတ်လိုသော မာနတရား လျော့နည်းလာခြင်း။

တရားကို စာအုပ်ထဲတွင်သာမက လက်တွေ့ဘဝတွင် အသက်ရှင်လာနိုင်ခြင်း တို့ပင် ဖြစ်ပါသည်။

ယခု အကြိုကာလတွင် ရိုးရှင်းသော အခြေခံရှုမှတ်မှုကို စတင်လေ့ကျင့်ကြည့်ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဗာဟိယဒါရုစီရိယအား ဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း "မြင်လျှင် မြင်သည့်အတိုင်းသာ ထားပါ (ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတိ)၊ ကြားလျှင် ကြားသည့်အတိုင်းသာ ထားပါ" ⁴ ဟူသော အခြေခံကို လက်တွေ့စတင်ပါ။ အဆင်းကို မြင်သောအခါ "မြင်ခြင်း" ဟူသော ဖြစ်စဉ်မျှသာ ရှိသည်ဟု သိပါ။ အသံကို ကြားသောအခါ "ကြားခြင်း" သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဟု သိပါ။ သာယာဖွယ်၊ မသာယာဖွယ် ခံစားမှု (ဝေဒနာ) တစ်ခုခု ပေါ်လာလျှင် ထိုခံစားမှုနှင့် ၎င်းအပေါ် ချက်ချင်းတုံ့ပြန်လိုက်သော စိတ်ကို အကဲခတ်ပါ။ အလိုရှိမှု (တဏှာ) သို့မဟုတ် ငြင်းဆန်တွန်းထုတ်မှု (ဒေါသ) ပေါ်လာလျှင်လည်း ထိုသဘောတရားကို အရှိကိုအရှိတိုင်း အမည်တပ်ခြင်း၊ အပြစ်တင်ခြင်း မပြုဘဲ သိမှတ်နေပါ။ ဤသည်ပင်လျှင် ဝိပဿနာအလုပ်၏ အစဖြစ်ပါသည်။

ရှေ့ဆက်ရမည့် ခရီးစဉ်များတွင် အနိစ္စ (မမြဲခြင်း)၊ ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း)၊ အနတ္တ (အစိုးမရ၊ အတ္တမဟုတ်ခြင်း) ဟူသော တိလက္ခဏာတရားများကို နှုတ်မှ ရွတ်ဆိုရမည့် စာသားများအဖြစ်သာ မထားဘဲ၊ မိမိ၏ ခန္ဓာအတွေ့အကြုံကို အမှန်အတိုင်း ရှုမြင်နိုင်မည့် မှန်ဘီလူးများအဖြစ် အသုံးပြုသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားကိုလည်း စာတွေ့သဘောတရားသက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ မျက်မှောက်ခဏတွင် အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို လက်တွေ့ရှုမြင်ရာ ဘောင်တစ်ခု (Causal framework) အနေဖြင့် ချိတ်ဆက်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤသို့ လက်တွေ့ရှုမြင်လာသောအခါ၊ မိမိတို့သည် အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အာရုံများအပေါ်တွင် တုံ့ပြန်ကြပုံ၊ တွယ်တာကပ်ငြိကြပုံ (ဥပါဒါန်) ကို ထင်ရှားစွာ မြင်လာမည်။ ထိုသို့သော တပ်မက်မှု (တဏှာ) သည်ပင်လျှင် ဆင်းရဲဒုက္ခ (ဒုက္ခသစ္စာ) ကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်း (သမုဒယသစ္စာ) ဖြစ်ကြောင်း ကိုယ်တိုင် သိမြင်လာမည်။ ထိုဆင်းရဲခြင်း၊ ကပ်ငြိခြင်းတို့မှ လွတ်မြောက်မှုသည် ဗဟုသုတစုဆောင်းရုံဖြင့် မရနိုင်ဘဲ၊ မှန်ကန်သော လမ်းစဉ်ကို လက်တွေ့ပွားများခြင်း (မဂ္ဂသစ္စာ) ဖြင့်သာလျှင် ချုပ်ငြိမ်းရာ (နိရောဓသစ္စာ) သို့ မျက်မှောက်ပြုနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း သဘာဝကျကျ ဆိုက်ရောက်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့...

လာမည့် အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်နေ့ (Day 001) တွင် မိမိတို့၏ အတွေ့အကြုံများကို အဝေးကြီးတွင် သွားရောက်ရှာဖွေမည် မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိတို့နှင့် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သော တံခါးပေါက်တစ်ခုမှ စတင်ပါမည်။ ၎င်းမှာ "စက္ခုအာယတန — မြင်မှုအတွင်း မျက်စိအာယတနကို အကြောင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ခွဲသိခြင်း" ပင် ဖြစ်ပါသည်။ မြင်ခြင်းဟူသော ရိုးရှင်းသည့် ဖြစ်စဉ်လေးမှစ၍ ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အလင်းကို စတင် ဖွင့်လှစ်ကြပါမည်။

ဤအကြိုလမ်းညွှန်တရားကို နာယူဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် တရားကို သီအိုရီအသိသက်သက်မှသည် ကိုယ်တိုင်လက်တွေ့ မျက်မှောက်ပြု သိမြင်နိုင်သော ခရီးစဉ်ကြီးကို ရဲဝံ့တည်ငြိမ်စွာ၊ မှန်ကန်သော မျှော်လင့်ချက်များဖြင့် စတင်နိုင်ကြပါစေသတည်း။

FOOTNOTES

¹ CAN, Udāna, Bodhivagga, Bāhiya Sutta (Ud 1.10). "Diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sutaṃ sutamattaṃ bhavissati..." (In the seen, there will be merely the seen; in the heard, merely the heard).

² CAN, Saṃyutta Nikāya, Khandhavagga, Khandhasaṃyutta. "Yathābhūtaṃ pajānāti" (To know things as they really are). The precise separation of sensory processes points directly to Vipassanā as observation of phenomena rather than personal attribution.

³ ATT, Manorathapūraṇī (Aṅguttara Nikāya Aṭṭhakathā). The commentary systematically defines the relationship between learning (Pariyatti), practice (Paṭipatti), and penetration (Paṭivedha), showing that practice is the necessary bridge from knowledge to realization.

⁴ CAN, Udāna, Bāhiya Sutta (Ud 1.10).

REFERENCES

Myanmar Chaṭṭha Saṅgāyana Pāḷi Tipiṭaka (Saṃyutta Nikāya, Udāna).

Manorathapūraṇī (Aṅguttara Nikāya Aṭṭhakathā).

BIBLIOGRAPHY

Khuddaka Nikāya, Udāna, Myanmar Chaṭṭha Saṅgāyana Edition.

Saṃyutta Nikāya, Khandhavagga, Myanmar Chaṭṭha Saṅgāyana Edition.

Aṅguttara Nikāya Aṭṭhakathā (Manorathapūraṇī), Myanmar Chaṭṭha Saṅgāyana Edition.