Customer Persona — လူတစ်ယောက်ကို စိတ်ကူးဖြင့်မတပ်၊ အမှန်ဖြင့် နားလည်ခြင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် ၂၅၇၀၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁၀ ရက်၊ တနင်္လာနေ့။
Customer Persona — လူတစ်ယောက်ကို စိတ်ကူးဖြင့်မတပ်၊ အမှန်ဖြင့် နားလည်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့မနက်က ဦးဇင်းတို့ ဖောက်သည်ကို အမြတ်ရင်းမြစ်တစ်ခုလိုသာ မကြည့်ဘဲ လူတစ်ယောက်အဖြစ် ပြန်မြင်ဖို့ ပြောခဲ့ကြတယ်။
အခုနေ့လယ်မှာ နောက်တစ်ဆင့်သွားမယ်။
လူအဖြစ်မြင်ပြီ။
ဒါပေမယ့်—
အဲဒီလူကို ကိုယ်တကယ်သိပြီလား?
ဒီမေးခွန်းက အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
လုပ်ငန်းရှင်တော်တော်များများက ဖောက်သည်ကို သိတယ်လို့ထင်ကြတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ Customer က အသက် ၂၅ ကနေ ၃၅ ကြားပါ။”
“အမျိုးသမီးများပါတယ်။”
“မြို့ပေါ်မှာနေပါတယ်။”
“ဝင်ငွေက ဒီလောက်ပါ။”
“Facebook သုံးတယ်။”
အချက်အလက်တွေရှိတယ်။
ဒါတွေ အသုံးဝင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အသက်သိရုံနဲ့ သူ့လိုအပ်ချက်သိပြီလား?
အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးဆိုတာသိရုံနဲ့ သူ့စိတ်ပူပန်မှုသိပြီလား?
ဝင်ငွေသိရုံနဲ့ သူဘာကြောင့် မဝယ်သလဲ သိပြီလား?
သူနေတဲ့မြို့သိရုံနဲ့ သူဘာအခက်အခဲရှိလဲ သိပြီလား?
မသိသေးဘူး။
ဒီနေရာမှာ Customer Persona ဆိုတဲ့ လုပ်ငန်းသုံးကိရိယာ ဝင်လာတယ်။
Persona ဆိုတာ တစ်ယောက်ယောက်ရဲ့ နာမည်တပ်ပြီး စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်ဖန်တီးတာလောက် မဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ် user research နဲ့ service design လမ်းညွှန်တွေမှာ Persona ကို တကယ့်အသုံးပြုသူတွေရဲ့ အချက်အလက်၊ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှု၊ အပြုအမူ၊ လိုအပ်ချက်၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ အခက်အခဲတို့ထဲက ထပ်ခါတလဲလဲတွေ့ရတဲ့ ပုံစံတွေကို စုစည်းပြီး အသုံးပြုသူအုပ်စုတစ်မျိုးကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားတဲ့ ပုံစံအဖြစ် သုံးကြတယ်။ အရေးကြီးတာက အဖွဲ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ထင်မြင်ချက်နဲ့ မဆောက်ဘဲ တကယ့် user research နဲ့ ဆက်လက်စစ်ဆေးပြင်ဆင်နေရတာပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ ခွဲထားရမယ့် စကားနှစ်ခုရှိတယ်။
Persona နဲ့ Stereotype။
မြန်မာလို ရိုးရိုးရှင်းရင်—
Persona က—
“အချက်အလက်ကို စုစည်းပြီး ဒီလူအုပ်စုရဲ့ လိုအပ်ချက်ကို နားလည်ဖို့ ကြိုးစားတာ။”
Stereotype က—
“ဒီလူမျိုးဆို ဒီလိုပဲ”
လို့ အထောက်အထားမရှိဘဲ အရင်ဆုံးတပ်လိုက်တာ။
နှစ်ခု မတူဘူး။
ဥပမာ—
“အသက်ကြီးသူတွေ technology မတတ်ဘူး”
ဒါ stereotype ဖြစ်နိုင်တယ်။
တကယ့်အခြေအနေက?
အသက်ကြီးပေမယ့် နည်းပညာကောင်းကောင်းသုံးသူ ရှိတယ်။
အသက်ငယ်ပေမယ့် digital service တချို့မသိသူ ရှိတယ်။
“မြို့ပေါ်လူတွေ ဈေးကိုမကြည့်ဘူး”
အမှန်လား?
မသေချာဘူး။
“မိခင်တွေ အားလုံး quality ကိုပဲအရေးထားတယ်”
အမှန်လား?
မသေချာဘူး။
တချို့ quality အရေးထားတယ်။
တချို့ဈေးနှုန်း။
တချို့အချိန်။
တချို့လွယ်ကူမှု။
တချို့လုံခြုံမှု။
တချို့အရာအများကြီး ပေါင်းကြည့်တယ်။
ဒါကြောင့် Persona ရဲ့ပထမဆုံးသီလက—
“ကိုယ်ထင်တာကို အမှန်မလုပ်ခြင်း”။
ဒီစကားကို မှတ်ထားပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ hypothetical case တစ်ခုကြည့်မယ်။ ဒါဟာ တကယ်ရှိခဲ့တဲ့ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ သမိုင်းမဟုတ်ပါဘူး။
Online သင်တန်းလုပ်ငန်းငယ်တစ်ခု စတင်တယ်ဆိုပါစို့။
Founder က လူငယ်တွေကို ရည်ရွယ်ပြီး သင်တန်းလုပ်မယ်။
သူ့စိတ်ထဲမှာ—
“ကျွန်တော်တို့ Customer က အသက် ၂၂ ကနေ ၃၀၊ မြို့ပေါ်နေ၊ smartphone သုံး၊ social media ကြိုက်၊ အင်္ဂလိပ်စကားနည်းနည်းသုံး၊ modern design ကြိုက်မယ်”
လို့ ယူဆတယ်။
Persona တစ်ခုရေးလိုက်တယ်။
နာမည်တောင်ပေးတယ်။
“မေသူ၊ အသက် ၂၇၊ ကော်ဖီကြိုက်၊ ဖုန်းကောင်းသုံး၊ career တိုးချင်တယ်”
ဒီလို။
ကြည့်ရတာ professional ပဲ။
Slide လည်းလှတယ်။
ပုံလည်းလှတယ်။
ဒါပေမယ့် Founder က မေသူဆိုတဲ့လူကို ဘယ်မှာတွေ့ခဲ့လဲ?
မတွေ့ဘူး။
ဘယ် Customer ကို interview လုပ်ခဲ့လဲ?
မလုပ်ဘူး။
ဘယ် Data ကြည့်ခဲ့လဲ?
မကြည့်ဘူး။
ဘယ် complaint ကြားခဲ့လဲ?
မကြားဘူး။
ဘယ် behavior pattern ကို အတည်ပြုခဲ့လဲ?
မရှိဘူး။
ဒါဆို သူ့မှာ Persona ရှိတာလား?
ဒါမှမဟုတ်—
ကိုယ့်ထင်မြင်ချက်ကို ပုံလှလှနဲ့ရေးထားတာလား?
ဒီကွာခြားချက် အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ခေတ်သစ် user research လမ်းညွှန်ကလည်း အဖွဲ့အစည်းအတွင်းက ထင်မြင်ချက်၊ အကြံပြုချက်တွေဟာ user ကိုယ်တိုင်ကမလာဘူးဆိုရင် စမ်းသပ်အတည်ပြုရမယ့် assumption အဖြစ်ယူဖို့၊ user need ကို တကယ့်အသုံးပြုသူတွေနဲ့ သုတေသနကနေ အခြေခံဖို့ အလေးထားတယ်။ Persona တွေကိုလည်း လူတွေရဲ့ အလားတူအပြုအမူနဲ့လိုအပ်ချက်တွေကို ကိုယ်စားပြုရာမှာ သုံးနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါ လုပ်ငန်းပညာ။
အခု ဓမ္မဘက်က ဘာပြောမလဲ?
ဒီနေ့တရားရဲ့ အဓိက canonical anchor တစ်ခုက အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က လူတစ်ယောက်ရဲ့ သီလကို အတူတကွနေထိုင်ဆက်ဆံမှ သိနိုင်တယ်၊ သို့သော် အချိန်တိုတိုနဲ့မဟုတ်ဘဲ အချိန်ကြာကြာ၊ သတိရှိသူ၊ ပညာရှိသူကသာ ပိုမှန်မှန်သိနိုင်တယ်လို့ ဟောတော်မူတယ်။ အရောင်းအဝယ်၊ လုပ်ငန်းဆက်ဆံမှုအတွင်း သန့်ရှင်းမှုကို သိနိုင်သလို၊ အခက်အခဲကြုံတဲ့အခါ ခံနိုင်ရည်ကို၊ စကားပြောဆွေးနွေးမှုအတွင်း ပညာကို သိနိုင်ကြောင်းလည်း ခွဲတော်မူထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဟာ Customer Persona သုတ် မဟုတ်ဘူးနော်။
လုံးဝမဟုတ်ဘူး။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အကျင့်အရည်အသွေးကို သိမြင်ရာမှာ အလျင်စလိုဆုံးဖြတ်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ ဓမ္မသင်ခန်းစာ။
ဒါပေမယ့် ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းရှင်အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ အမြင်တစ်ခု ပေးတယ်။
လူကို တစ်ချက်ကြည့်ပြီး မသိနိုင်ဘူး။
တစ်ကြိမ်ဝယ်တာနဲ့ Customer ကို မသိသေးဘူး။
တစ်ခါ complaint တက်တာနဲ့—
“ဒီ Customer ခက်တယ်”
မပြောနဲ့။
တစ်ခါ discount တောင်းတာနဲ့—
“ဈေးပဲကြည့်တဲ့လူ”
မပြောနဲ့။
တစ်ခါ မဝယ်တာနဲ့—
“ဝယ်အားမရှိဘူး”
မသတ်မှတ်နဲ့။
တစ်ခါ app မသုံးတတ်တာနဲ့—
“Technology မတတ်ဘူး”
မသတ်မှတ်နဲ့။
အခြေအနေ၊ အချိန်၊ လိုအပ်ချက်၊ အပြုအမူတွေကို ကြည့်။
အဲဒါမှ သိနိုင်တာ ပိုတိကျလာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဥဒါန ၆.၂ မှာလည်း တူညီတဲ့အရေးကြီးသဘောတစ်ခုရှိတယ်။
ကောသလမင်းကြီးက အပြင်ပန်းကြည့်ပြီး လူတချို့ကို တရားရပြီးသားသူတွေဟုတ်မဟုတ် အကဲဖြတ်ရာမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က လူ့အရည်အသွေးကို လွယ်လွယ်မသိနိုင်ကြောင်း၊ အတူနေခြင်း၊ ဆက်ဆံခြင်း၊ အခက်အခဲ၊ ဆွေးနွေးမှုတို့ကနေ အချိန်ကြာကြာ၊ သတိပညာနဲ့သာ သိနိုင်ကြောင်း ဟောတော်မူတယ်။
ဒီနေရာမှာ Persona အတွက် ဦးဇင်းတို့ အလွန်ကောင်းတဲ့စည်းတစ်ခု ထုတ်ယူလို့ရတယ်။
တစ်ချက်မြင်တာ = အပြည့်သိတာ မဟုတ်ဘူး။
Profile photo မြင်တာနဲ့ လူမသိဘူး။
အသက်သိတာနဲ့ လူမသိဘူး။
ဝယ်ယူမှုတစ်ကြိမ်သိတာနဲ့ သူ့လိုအပ်ချက်အကုန်မသိဘူး။
Social media like တစ်ခုမြင်တာနဲ့ motivation မသိဘူး။
ဒါကြောင့် Data ရှိလည်း နှိမ့်ချမှုလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ခေတ်သစ်အချိန်မှာ အချက်အလက်အများကြီးရတယ်။
Customer ဘာနှိပ်လဲ။
ဘယ်စာမျက်နှာကြည့်လဲ။
ဘာဝယ်ခဲ့လဲ။
ဘယ်အချိန်ဝယ်လဲ။
ဘယ် Product ကိုကြည့်ပြီး မဝယ်လဲ။
ဒီ Data တွေ အသုံးဝင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Data က လူတစ်ယောက်ရဲ့အတွင်းစိတ်ကို အကုန်မပြောနိုင်ဘူး။
တစ်ယောက်က page ကိုဆယ်ခါကြည့်တယ်။
ဘာကြောင့်?
စိတ်ဝင်စားလို့လား?
မသေချာလို့လား?
ဈေးနှိုင်းယှဉ်နေလို့လား?
သူငယ်ချင်းအတွက်ကြည့်ပေးတာလား?
ဝယ်ဖို့ငွေစုနေတာလား?
Website ရှုပ်လို့လား?
Data က—
“ဆယ်ခါကြည့်တယ်”
ဆိုတာပြနိုင်တယ်။
အကြောင်းကို အမြဲမပြောနိုင်ဘူး။
ဒီမှာ Interview လိုတယ်။
Observation လိုတယ်။
နားထောင်ရတယ်။
မသေချာတာကို မသေချာထားရတယ်။
အစိုးရဝန်ဆောင်မှု ဒီဇိုင်းဆိုင်ရာ user-research လမ်းညွှန်တွေကလည်း လူတွေ ဘယ်သူလဲ၊ ဘာလုပ်ဖို့ကြိုးစားနေလဲ၊ လက်ရှိဘယ်လိုလုပ်နေလဲ၊ ဘာအခက်အခဲတွေကြုံနေလဲ၊ သတ်မှတ်ရလဒ်ရဖို့ ဝန်ဆောင်မှုဆီက ဘာလိုအပ်လဲဆိုတာ သုတေသနလုပ်ဖို့၊ analytics နဲ့ရှိပြီးသားအထောက်အထားကိုကြည့်သလို တကယ့်အသုံးပြုသူတွေကို interview၊ observation လုပ်ဖို့ အလေးထားတယ်။
ဒါကြောင့် Persona က—
လူ့အသံကို အစားထိုးတာမဟုတ်ဘူး။
လူ့အသံကို စုစည်းထားတဲ့ အလုပ်ကိရိယာဖြစ်သင့်တယ်။
ဒီစကားအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona ရေးလိုက်ပြီးနောက် Customer နဲ့မတွေ့တော့ရင် Persona က တဖြည်းဖြည်း ရုပ်သေဖြစ်သွားတယ်။
ဒီနေ့ Customer လိုအပ်ချက် ဒီလို။
တစ်နှစ်နောက် ပြောင်းနိုင်တယ်။
Technology ပြောင်းတယ်။
ဝင်ငွေပြောင်းတယ်။
မိသားစုအခြေအနေပြောင်းတယ်။
Market ပြောင်းတယ်။
အသက်တိုးတယ်။
အတွေ့အကြုံတိုးတယ်။
အခြား Product တွေပေါ်လာတယ်။
ဒါဆို Persona လည်း update လုပ်ရမယ်။
Local Government Association ရဲ့ service-design guidance က Persona ကို user research အပေါ်အခြေခံပြီး လိုအပ်ချက်၊ အပြုအမူ၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ အခက်အခဲတို့ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရာမှာ သုံးဖို့၊ အသစ်သောအချက်အလက်ရလာတဲ့အခါ Persona ကို ဆက်လက်ပြင်ဆင်ဖို့ အလေးထားတယ်။
ဒီဟာ လောကီဒီဇိုင်းစနစ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မနဲ့ ချိတ်ရင် အလွန်လှတယ်။
မတည်မြဲတာကို တည်မြဲသလို မဖက်နဲ့။
Persona ကိုလည်း “အမှန်အစစ် Customer ဒီလိုပဲ” ဆိုပြီး အစွဲမဖြစ်နဲ့။
ဒီနေ့ရရှိထားတဲ့ အထောက်အထားအပေါ် တည်ဆောက်ထားတဲ့ working model ပဲ။
အသစ်သိလာရင် ပြင်။
Customer တစ်ယောက်က Persona နဲ့မကိုက်ရင်—
Customer မှားတာမဟုတ်ဘူး။
Persona က မပြည့်သေးတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီစကား Owner တွေ သေချာမှတ်ထား။
တစ်ခါတလေ Organization တွေက Model ကို လူထက်ပိုယုံတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ Persona က ဒီလိုပဲ”
ဆိုတယ်။
တကယ့် Customer က—
“မဟုတ်ဘူး”
ပြောတယ်။
အဖွဲ့က—
“ဒီ Customer က target မဟုတ်ဘူး”
လို့ ထုတ်ပစ်တယ်။
ဖြစ်နိုင်တယ်။ Target segment မဟုတ်တာ တကယ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
တကယ့်အသုံးပြုသူတွေ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောနေပြီး Persona နဲ့ မကိုက်တော့ရင်?
ဘယ်သူကိုပြင်ရမလဲ?
Customer ကိုလား?
Persona ကိုလား?
ပညာရှိသူက—
ပုံစံကို အဖြစ်မှန်နဲ့ ပြန်စစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ က အလွန်အားကောင်းတဲ့ နောက်ထပ်ဓမ္မသဘောကို ပေးတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိမိကိုယ်တိုင်တောင် စုံစမ်းစစ်ဆေးခံရမယ့် အကြောင်းကို ဟောတော်မူတယ်။ သူတစ်ပါးရဲ့စိတ်ကို တိုက်ရိုက်မသိနိုင်တဲ့ စူးစမ်းသူတစ်ယောက်ဟာ မြင်နိုင်၊ ကြားနိုင်တဲ့ အပြုအမူတွေနဲ့ အထောက်အထားတွေကို ကြည့်ပြီး စနစ်တကျဆန်းစစ်ရမယ်လို့ ဟောထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီသုတ်ရဲ့မူရင်းရည်ရွယ်ချက်ကို မလျှော့ရဘူး။
မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို စူးစမ်းသိမြင်ခြင်းနဲ့ သဒ္ဓါတည်မြဲမှုဆိုင်ရာ နက်နဲတဲ့ဓမ္မ။
Customer research မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“ကိုယ်မသိနိုင်တာကို စိတ်ကူးနဲ့ မဖြည့်ဘဲ မြင်ကြားရတဲ့အထောက်အထားကို စစ်”
ဆိုတဲ့ အလေ့အကျင့်က လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အတွက် အရမ်းအသုံးဝင်တယ်။
Persona မှာ မကြာခဏ မှားတဲ့နေရာက—
သူ့စိတ်ထဲက motive ကို ကိုယ်ဖန်တီးလိုက်တာ။
ဥပမာ—
“ဒီ Customer က Brand ကိုပြချင်လို့ ဝယ်တယ်”
အထောက်အထားရှိလား?
မသေချာ။
“ဒီမိခင်က ကလေးအတွက် အကောင်းဆုံးပဲလိုချင်တယ်”
လူတိုင်း အဲဒီလိုပဲလား?
မသေချာ။
“အသက် ၂၀ လူငယ်တွေ attention span တိုတယ်”
လူတိုင်းလား?
မသေချာ။
“ဝင်ငွေမြင့်ရင် ဈေးမကြည့်ဘူး”
အထောက်အထား?
မသေချာ။
ဒီလိုစာကြောင်းတွေ Persona ထဲ ထည့်ထားရင် တဖြည်းဖြည်း assumption က fact ဖြစ်သွားတယ်။
Slide ဆယ်ခါပြရင် အဖွဲ့က ယုံလာတယ်။
နောက်ဆုံး ဘယ်သူမှ—
“ဒီဟာ ဘယ်ကရတာလဲ?”
မမေးတော့ဘူး။
ဒီဟာ အန္တရာယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona ရဲ့ သီလက—
Assumption ကို assumption လို့ရေးရဲခြင်း။
“Verified” မဟုတ်သေးရင်—
“စစ်ဆေးရန်”
လို့ထား။
ဒီအချက် Interview သုံးခုပဲရှိရင်—
“အဖွဲ့အားလုံးဒီလို”
လို့ မပြောနဲ့။
ဒီ behavior က user အများစုမှာ မတွေ့ရသေးရင်—
“pattern”
လို့ မခေါ်သေးနဲ့။
ဦးဇင်းတို့ Project မှာ အထောက်အထားမရှိတာကို အတည်မပြောရသလို Business research မှာလည်း တူတယ်။
အမှန်က မပြည့်လည်း အမှန်ပဲ။
လှပတဲ့အမှားထက် မပြည့်သေးတဲ့အမှန် ပိုကောင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Customer Persona ဖန်တီးတဲ့အခါ တော်တော်များများ အသက်၊ အလုပ်အကိုင်၊ လစာ၊ နေရာ၊ အိမ်ထောင်ရေး စတာတွေရေးကြတယ်။
ဒါတွေအားလုံး မလိုဘူးလို့ မပြောဘူး။
တချို့ Product အတွက် အရေးကြီးတယ်။
ဥပမာ ကလေးပစ္စည်းဆို မိသားစုအခြေအနေ သိရတယ်။
လူသွားလာရေးဝန်ဆောင်မှုဆို နေရာအခြေအနေ သိရတယ်။
Digital product ဆို device နဲ့ digital skill တချို့ အရေးကြီးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Persona မှာ အရေးကြီးဆုံးမေးခွန်းက တစ်ခါတလေ အသက်မဟုတ်ဘူး။
“သူဘာလုပ်ချင်နေတာလဲ?”
ဒီမေးခွန်း။
GOV.UK user-research guidance ကလည်း user need ကို လူတစ်ယောက်က ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုကနေ ဘာလုပ်ပြီး ဘယ်ရလဒ်ရချင်သလဲဆိုတဲ့ဘက်က နားလည်ဖို့၊ “ငါဒီလိုလုပ်ချင်တယ်၊ ဒါမှ ဒီရလဒ်ရနိုင်မယ်” ဆိုတဲ့ပုံစံနဲ့ ဖော်ပြနိုင်ကြောင်းရှင်းထားတယ်။ သူတို့က user need ကို solution ကိုကြိုထည့်မရေးဘဲ user ရဲ့ ပြဿနာနဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကို အခြေခံဖို့လည်း အလေးထားတယ်။
အဲဒီသဘောကို လုပ်ငန်းမှာဆင်းကြည့်။
Customer က drill ဝယ်ချင်တယ်။
သူ့ရည်ရွယ်ချက်က drill ပိုင်ချင်တာလား?
တစ်ခါတလေ—
နံရံမှာ အပေါက်ဖောက်ချင်တာ။
အဲဒီနောက်?
ပုံတစ်ပုံချိတ်ချင်တာ။
အဲဒီနောက်?
အိမ်လှချင်တာ။
ဒီလို လူ့ရည်ရွယ်ချက်ဘက်ဆင်းသွားရင် Product ထက် Problem ကို ပိုမြင်တယ်။
ဒါဟာ marketing သဘောတစ်ခုအနေနဲ့ analogy လုပ်တာ။
ဓမ္မမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် စိတ်အတွက် သင်ခန်းစာက—
နာမည်တပ်ထားတဲ့အရာထက် အောက်ကလိုအပ်ချက်ကို ကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona ကို Product ကိုရောင်းဖို့သာ သုံးလို့လည်း မပြီးဘူး။
တကယ့် customer need က—
မဝယ်ဖို့ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီစကားနည်းနည်း ထူးဆန်းတယ်နော်။
Customer လာတယ်။
ကိုယ့် Product ကိုမလိုဘူး။
Persona ကောင်းတယ်ဆိုရင် အဲဒါကို သိဖို့ကူညီရမယ်။
မဟုတ်ရင် Persona ကို customer ရဲ့အားနည်းချက်ရှာပြီး ပိုတိကျစွာရောင်းဖို့ သုံးနေပြီ။
ဒီနေရာမှာ နံနက်တရားနဲ့ ပြန်ချိတ်။
ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ်မြင်ရင်—
သူ့လိုအပ်ချက်က ကိုယ့် Product မဟုတ်တဲ့အခါ လက်ခံနိုင်ရမယ်။
“ကျွန်တော်တို့ဆီက မဝယ်လည်းရတယ်”
ဆိုတဲ့အမှန်ကို တချို့အချိန် ပြောနိုင်ရမယ်။
Persona ကောင်းရဲ့လားဆိုတာ ဘယ်မှာသိလဲ?
Customer ကို ပိုနားလည်လာသလား?
ဒါမှမဟုတ် ပိုထိန်းချုပ်နိုင်လာသလား?
ဒီမေးခွန်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စီးပွားရေးအမြင်နဲ့ Customer Persona တည်ဆောက်ရင် လိုအပ်ချက်ကို သိချင်တယ်။
ဓမ္မအမြင်နဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်ကြည့်ရင်—
ဘာကြောင့် ဒီလူအကြောင်းသိချင်တာလဲ?
မေတ္တာနဲ့လား?
တန်ဖိုးပေးချင်လို့လား?
ဒါမှမဟုတ် သူ့အတွင်းစိတ်ကို ပိုသိပြီး ကိုယ်လိုချင်တာလုပ်စေဖို့လား?
လူ့စိတ်ကို သိခြင်းဟာ စွမ်းအားတစ်မျိုးပဲ။
စွမ်းအားရှိရင် သီလလိုတယ်။
Customer က ဘာကြောက်လဲ သိတယ်။
အဲဒီကြောက်စိတ်ကို လျော့ပေးမလား?
ပိုကြောက်အောင်လုပ်ပြီး ရောင်းမလား?
Customer က ဘာမလုံခြုံဘူးလဲ သိတယ်။
အဲဒီမလုံခြုံမှုကို လေးစားမလား?
“မဝယ်ရင် နောက်ကျကျန်ခဲ့မယ်” ဆိုပြီး ပိုဖိမလား?
Customer က ဘယ်အချိန် စိတ်အလျင်စလိုဖြစ်လဲ သိတယ်။
သူ့အချိန်ကို ကူညီမလား?
အလျင်စလိုမှာ မစဉ်းစားနိုင်အောင် ပြုမူမလား?
ဒါကြောင့် Persona က—
ပညာကိရိယာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
လောဘကိရိယာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိရိယာက အပြစ်မရှိဘူး။
စိတ်နဲ့ အသုံးချမှုကို စစ်ရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီမှာ ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ရဲ့ လူ့ဆက်ဆံရေးအမြင်ကို ခဏကြည့်ရအောင်။
ဒီသုတ်က အိမ်ရှင်ဘဝထဲက မိဘသားသမီး၊ ဆရာတပည့်၊ လင်မယား၊ မိတ်ဆွေ၊ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမား စတဲ့ အပြန်အလှန်တာဝန်တွေကို အသေးစိတ်ဟောထားတယ်။ မိတ်ဆွေဆက်ဆံရေးအပိုင်းမှာ ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ခင်စကားပြောခြင်း၊ အကျိုးပြုခြင်း၊ မိမိကဲ့သို့သဘောထားဆက်ဆံခြင်းနဲ့ ကတိတည်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမားဆက်ဆံရေးမှာလည်း လူ့အင်အားနဲ့ သင့်လျော်တဲ့အလုပ်ပေးခြင်း၊ အစားအသောက်နဲ့ လစာပေးခြင်း၊ ဖျားနာမှုကိုကြည့်ရှုခြင်း စတဲ့ အပြန်အလှန်တာဝန်သဘော ပါတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ က Customer Persona မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်မှာ လူ့ဆက်ဆံရေးကို—
“ငါဘာရမလဲ” တစ်ဖက်တည်းနဲ့ မမြင်ဘူး ဆိုတာ ထင်ရှားတယ်။
ဆက်ဆံရေးဆိုရင် တစ်ဖက်လူရဲ့ အခြေအနေကိုလည်း သိရတယ်။
သူ့အပေါ် ကိုယ့်တာဝန်ကိုလည်း မြင်ရတယ်။
ဒါကြောင့် Persona ကို—
“ဒီလူဆီကဘယ်လိုယူမလဲ”
ဆိုတဲ့လမ်း မသွားစေချင်ဘူး။
“ဒီလူရဲ့အခြေအနေကို နားလည်ပြီး ဘယ်လိုအကျိုးပြုမလဲ”
ဆိုတဲ့ဘက် ပိုသွားစေချင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ ကို ပြန်သတိရ။
လူကိုသိချင်ရင် အချိန်လိုတယ်။
သတိလိုတယ်။
ပညာလိုတယ်။
ဒီသုံးချက်ကို Customer research ထဲသုံးကြည့်။
အချိန်။
တစ်ရက် survey လုပ်တာနဲ့ အရာအားလုံးသိပြီ မထင်နဲ့။
Season တစ်ခုမှာ behavior တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ချိန်ပြောင်းနိုင်တယ်။
သတိ။
Customer ပြောတဲ့စကားထဲက ကိုယ်နားကြားချင်တာပဲမယူနဲ့။
ကိုယ့် idea ကို ထောက်ခံတဲ့စာကြောင်းပဲ မရွေးနဲ့။
သူ့မျက်နှာ၊ တုံ့ပြန်မှု၊ လုပ်ရခက်တဲ့နေရာ၊ ပြန်ပြောတာတွေကို ဂရုစိုက်။
ပညာ။
Customer တစ်ယောက်ပြောတာကို အားလုံးရဲ့အဖြေအဖြစ် မယူနဲ့။
အချက်အလက်တွေကို ခွဲ။
Pattern နဲ့ exception ကို ခွဲ။
Fact နဲ့ interpretation ကို ခွဲ။
ဒီဟာ Persona ကောင်းဖို့ လောကီပညာ။
တစ်ချိန်တည်းမှာ—
အလျင်စလိုဆုံးဖြတ်မှု လျော့လာတဲ့အတွက် ကိုယ့်စိတ်ပညာလည်း တိုးလာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona ဆွဲတဲ့အခါ မေးသင့်တဲ့အချက်တွေကို ခေါင်းထဲစမ်းယူကြည့်။
သူ ဘယ်သူလဲ?
ဒါထက်—
သူဘာလုပ်ချင်လဲ?
ဘာအခက်အခဲကြုံလဲ?
အခု ဘယ်နည်းနဲ့ ဖြေရှင်းနေလဲ?
ဘာကြောင့် အဲဒီနည်းကို သုံးနေလဲ?
ဘာကိုကြောက်လဲ?
ဘာကိုအရေးကြီးလို့ယူလဲ?
ဘာက သူ့အတွက် အချိန်ကုန်လဲ?
ဘယ်အချက်မှာ စိတ်ပျက်လဲ?
ဘယ်အချက်က သူ့ယုံကြည်မှုကို တိုးစေလဲ?
ကိုယ်မသိသေးတာ ဘာလဲ?
ဒီလိုမေး။
နောက်ဆုံးမေးခွန်း—
“ငါတို့သိတယ်လို့ထင်နေတာထဲက ဘာက အမှန်မသေချာသေးတာလဲ?”
ဒီဟာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ခေတ်သစ် Persona တွေမှာ လူပုံတစ်ပုံ၊ နာမည်တစ်ခု၊ အသက်၊ အလုပ်အကိုင်၊ quotation တစ်ကြောင်း ထည့်ကြတတ်တယ်။
အဲဒါ presentation အတွက် အသုံးဝင်တယ်။
Team က သတိရလွယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
ဖန်တီးထားတဲ့အသေးစိတ်အချက်တွေက တကယ့်သုတေသနအဖြစ် ထင်သွားနိုင်တယ်။
ဥပမာ—
Persona နာမည် “ကိုအောင်”။
“အသက် ၃၂၊ ကော်ဖီကြိုက်၊ ခွေးမွေးထားတယ်၊ weekend မှာ football ကြည့်တယ်”
ရေးထားတယ်။
ဒီအချက်တွေ Product နဲ့ တကယ်သက်ဆိုင်လား?
Data ကလာတာလား?
ဒါမှမဟုတ် ပုံလှဖို့ ထည့်တာလား?
မသက်ဆိုင်တဲ့အချက်တွေ အများကြီးထည့်ရင် Persona က လူတစ်ယောက်လိုအသက်ဝင်ပေမယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အထောက်အကူမပြုဘူး။
ပိုဆိုးတာ—
Team က “ကိုအောင်က ဒီလိုပဲ” လို့ယုံလာတယ်။
ဒါကြောင့် Persona မှာ လူသားဆန်မှုရှိရမယ်။
ဒါပေမယ့် ဖန်တီးထားတဲ့အသေးစိတ်ကို evidence အဖြစ် မဖျောက်ရဘူး။
ဒီစည်းက အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
HubSpot ရဲ့ ၂၀၂၆ update buyer-persona guidance မှာလည်း Persona ကို research-based profile အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး real customers ဆီက data စု၊ patterns ရှာ၊ motivations နဲ့ pain points တို့ကို အခြေခံဖို့ ရှင်းထားတယ်။
ဒါကြောင့်—
လှတဲ့ Persona ထက် မှန်တဲ့ Persona က ပိုတန်ဖိုးရှိတယ်။
Poster လှတာထက် Customer နားလည်တာ အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona မှာ နောက်ထပ် အန္တရာယ်တစ်ခုက—
ပျမ်းမျှလူကို တကယ့်လူလို့ ထင်ခြင်း။
ဥပမာ Customer အများစုအသက်ပျမ်းမျှ ၃၅ ဆိုပါစို့။
ဒါဆို ၃၅ နှစ်လူတစ်ယောက်ကို ပြုလုပ်ပြီး—
“ဒါငါတို့ Customer”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမယ့် တကယ့်အုပ်စုက ၂၀ ဝန်းကျင်တစ်စု၊ ၅၀ ဝန်းကျင်တစ်စု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ပျမ်းမျှ ၃၅ ထွက်ပေမယ့် ၃၅ အရွယ် Customer တကယ်မရှိလောက်ဘူးတောင် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီဥပမာက statistics concept ကို နားလည်အောင်ပြောတာ။
Statistics က ဓမ္မကို သက်သေပြတာမဟုတ်ဘူး။
သင်ခန်းစာက—
Average က individual မဟုတ်ဘူး။
Persona က အုပ်စုရဲ့ pattern ကို နားလည်ဖို့။
တကယ့်လူတစ်ယောက်တွေ့တဲ့အခါ—
သူ့ကို Persona ထဲကစာကြောင်းနဲ့ မဖိနဲ့။
နားထောင်။
ဒီမှာ ညနေတရား “လူ၏လိုအပ်ချက်ကို နားထောင်တတ်ခြင်း” ဆီ တဖြည်းဖြည်းနီးလာပြီ။
ဒါပေမယ့် နေ့လယ်မှာ ထပ်မဝင်သေးဘူး။
အခုတော့ “ကြိုတင်သိတယ်လို့ မထင်ဖို့” ပဲ သေချာထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဥဒါန ၆.၂ မှာ ကောသလမင်းကြီးရဲ့ အကဲဖြတ်မှုအခြေအနေဟာ ဦးဇင်းတို့အတွက် သတိပေးချက်တစ်ခုရှိတယ်။
အပြင်ပန်းကြည့်ရုံနဲ့ အတွင်းအရည်အသွေးကို မသိနိုင်ဘူး။
Business မှာ အပြင်ပန်း label အများကြီးရှိတယ်။
“Premium customer”
“Low-value customer”
“Gen Z”
“High-income”
“Rural”
“Urban”
“Working mom”
“Student”
“SME Owner”
ဒီ labels အားလုံး အလုပ်အတွက် အသုံးဝင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Label ဟာ လူမဟုတ်ဘူး။
ဒီစကားမှတ်ထား။
“High-income” ဆိုတာ သူ့ရဲ့ဝင်ငွေအကြောင်း တစ်ခုသိတာ။
သူ့ပညာသိတာမဟုတ်ဘူး။
သူ့အကျင့်သိတာမဟုတ်ဘူး။
သူ့တန်ဖိုးထားမှုသိတာမဟုတ်ဘူး။
“Rural” ဆိုတာ နေရာသိတာ။
Technology skill မသိဘူး။
“Student” ဆိုတာ လက်ရှိအခန်းကဏ္ဍသိတာ။
ဝယ်ယူဆုံးဖြတ်မှုကို ဘယ်သူနဲ့တိုင်ပင်လဲ မသိဘူး။
ဒါကြောင့် Persona ရဲ့ label ကို ဘယ်တော့မှ လူ့အဖြစ်မှန်ထက်ကြီးမထားနဲ့။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ကိုယ့်စိတ်ထဲကို ပြန်ဆင်းကြည့်။
ဘာကြောင့် ဦးဇင်းတို့ stereotype လုပ်ချင်တာလဲ?
ဘာကြောင့် လူကို မြန်မြန်အုပ်စုခွဲချင်တာလဲ?
တစ်ခုက—
လွယ်လို့။
လူ့ဘဝက အရမ်းရှုပ်တယ်။
စိတ်က ရိုးရှင်းချင်တယ်။
“ဒီလူမျိုးဆို ဒီလို”
ဆိုလိုက်ရင် အတွေးမများတော့ဘူး။
ဒါပေမယ့် အလွယ်ယူထားတဲ့အမြင်က အမှန်မဖြစ်ချင်မှဖြစ်မယ်။
နောက်တစ်ခု—
ကိုယ့် Product ကို ကာကွယ်ချင်လို့။
Customer မကြိုက်ရင်—
“ဒီ Customer က target မဟုတ်ဘူး”
လို့ ပြောရတာ လွယ်တယ်။
“Product မှာ ဘာလိုနေသလဲ?”
ပြန်ကြည့်ရတာ ခက်တယ်။
နောက်တစ်ခု—
ကိုယ့်အယူကို အမှန်ဖြစ်စေချင်လို့။
“လူငယ်တွေ ဒီလိုပဲ”
ဆိုပြီး ကိုယ့်အယူနဲ့ကိုက်တဲ့ လူငယ်တစ်ယောက်တွေ့ရင် မှတ်ထား။
မကိုက်တဲ့ဆယ်ယောက်ကို မမြင်။
ဒီလို ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ဖက်တွယ်မှုကိုလည်း စစ်ရမယ်။
ဒါကြောင့် Persona က Customer Research တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ယူဆချက်ကို စစ်တဲ့မှန်လည်း ဖြစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့အတွက် Mind Practice တစ်ခု လုပ်ကြည့်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ Customer အုပ်စုတစ်ခုကို စိတ်ထဲယူ။
ပြီးရင် စိတ်ထဲက အလိုအလျောက်ထွက်လာတဲ့စာကြောင်းတွေကို ကြည့်။
“သူတို့က ဈေးပဲကြည့်တယ်।”
“သူတို့က quality မသိဘူး।”
“သူတို့က အမြဲ discount တောင်းတယ်।”
“သူတို့က အလွယ်ကြိုက်တယ်।”
“သူတို့က brand ကြိုက်တယ်।”
ဒီလို စာကြောင်းတွေ။
ပြီးရင် စကားတစ်ကြောင်းမေး—
“ဒီဟာကို ငါသိတာလား၊ ငါထင်တာလား?”
ခဏရပ်။
အထောက်အထားရှိရင်—
ဘာအထောက်အထား?
Customer ဆယ်ယောက် interview လုပ်ထားလား?
Sales data မှာ pattern ရှိလား?
Complaint မှာထပ်ခါတလဲလဲတွေ့လား?
Observation ရှိလား?
မရှိရင်—
“Assumption”
လို့ ပြန်ထား။
ဒီလိုလုပ်နိုင်တဲ့စိတ်က တော်တော်လေးနှိမ့်ချတယ်။
မသိတာကို မသိသေးဘူးလို့ထားနိုင်တာ ပညာရဲ့အစိတ်အပိုင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Customer Persona က တစ်ယောက်တည်းကို စိတ်ကူးဖန်တီးတာမဟုတ်ဘူးဆိုတော့—
အမျိုးမျိုးရှိတဲ့ Customer ကို ဘယ်လိုခွဲမလဲ?
ဒီနေရာမှာ ခေတ်သစ် user research က “typical user တစ်မျိုးတည်းကို မကြည့်ဘဲ အမျိုးမျိုးသောအသုံးပြုသူတွေရဲ့လိုအပ်ချက်ကို နားလည်ဖို့” အလေးထားတယ်။ အထူးသဖြင့် service design မှာ မသန်စွမ်းသူ၊ digital skill နည်းသူ၊ အထောက်အပံ့လိုသူတို့ကိုပါ သုတေသနထဲ ထည့်ဖို့ ပြောတယ်။
ဒီဟာ လုပ်ငန်းအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ကိုယ့် Product ကို အလွယ်သုံးနိုင်သူနဲ့ပဲ research လုပ်ရင်?
အခက်တွေ မမြင်ဘူး။
Website ကို အမြန်သုံးတတ်သူတွေပဲ စမ်းရင်?
စာဖတ်ခက်သူရဲ့အခက် မမြင်ဘူး။
မြို့ပေါ် Customer တွေနဲ့ပဲ စကားပြောရင်?
နယ်ဘက် delivery အခက် မမြင်ဘူး။
အမြဲဝယ်သူနဲ့ပဲပြောရင်?
ဘာကြောင့် မဝယ်တော့တဲ့သူကို မသိဘူး။
ဒါကြောင့် Persona မှာ—
တိတ်နေတဲ့လူကိုလည်းရှာ။
Complaint လုပ်တဲ့သူကို ကြားလွယ်တယ်။
ဘာမှမပြောဘဲ ထွက်သွားသူကော?
အရမ်းကျွမ်းကျင်သူကို တွေ့လွယ်တယ်။
သုံးမရလို့အစကတည်းက ထွက်သွားသူကော?
ဒီလူတွေကို မကြည့်ရင် Persona က ကိုယ့်ဆီကျန်နေတဲ့ Customer ပုံပဲရမယ်။
ဆုံးရှုံးသွားသူရဲ့ အမှန်ကို မမြင်ဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ ရဲ့ “စူးစမ်းစစ်ဆေးခြင်း” သဘောကို ပြန်ကြည့်။
အပြင်အချက်တစ်ခုတည်းနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ ဆက်စစ်တယ်။
လုပ်ငန်းမှာ Persona တည်ဆောက်ရာမှာလည်း ဒီစိတ်လိုတယ်။
“Customer က ဒီ feature လိုချင်တယ်”
ဆိုတယ်။
ဘယ်လိုသိ?
Survey မှာ မေးထားတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
တကယ်သုံးလား?
မသုံးဘူး။
ဒါဆို ဘာဖြစ်လဲ?
လူတွေပြောတာနဲ့ လူတွေလုပ်တာ တစ်ခါတလေ မတူနိုင်တယ်။
မလိမ်တာဖြစ်နိုင်တယ်။
သူတို့ကိုယ်တိုင်ထင်တာနဲ့ လက်တွေ့အခြေအနေမတူတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Interview လည်းကြည့်။
Behavior data လည်းကြည့်။
Observation လည်းကြည့်။
Customer support လည်းကြည့်။
ဒီဟာ modern research discipline။
ဓမ္မနဲ့ စိတ်ကူးမရော။
ဒါပေမယ့်—
အထောက်အထားမျိုးစုံကို ကြည့်ပြီး ကိုယ့်အယူကို ပြင်နိုင်တဲ့စိတ် က ပညာဘက်ကို ကူညီတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုထပ်သတိထား။
Persona က လူကို ခွဲခြားနားလည်ဖို့ သုံးတာ။
လူကို တန်ဖိုးခွဲဖို့ မဟုတ်ဘူး။
Customer A က အမြတ်များတယ်။
Customer B က အမြတ်နည်းတယ်။
Business decision မှာ အဲဒါအရေးကြီးနိုင်တယ်။
ဘယ် segment ကို service ပေးနိုင်မလဲ စဉ်းစားရမယ်။
ကုမ္ပဏီရဲ့အရင်းအနှီးက အကန့်အသတ်ရှိတယ်။
ဒါကို ဦးဇင်းတို့ မငြင်းဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“အမြတ်နည်းတဲ့ segment = လူ့တန်ဖိုးနည်း”
မဖြစ်ရဘူး။
မနက်တရားနဲ့ ပြန်ချိတ်။
Customer ကို အမြတ်ရင်းမြစ်မဟုတ် လူအဖြစ်မြင်တယ်ဆိုရင် Persona ရဲ့အလုပ်က—
သူ့အကျိုးကို ပိုမြင်ဖို့။
သူ့လူ့တန်ဖိုးကို ပိုင်းခြားဖို့မဟုတ်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ရဲ့ အပြန်အလှန်လူမှုတာဝန်သဘောက သတိရစရာကောင်းတယ်။ လူ့ဆက်ဆံရေးမှာ ကိုယ့်အကျိုးတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ တစ်ဖက်အကျိုးနဲ့တာဝန်ကိုပါ တွဲမြင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona တည်ဆောက်တဲ့အခါ Privacy ကိုလည်း သတိထားရမယ်။
တကယ့် Customer တစ်ယောက်ရဲ့ အချက်အလက်ကို စုတယ်။
သူပြောတဲ့ပြဿနာ။
ဝင်ငွေ။
မိသားစုအခြေအနေ။
အကျင့်။
ဘယ်လိုသုံးလဲ။
ဒီအချက်တွေဟာ လူ့ဘဝနဲ့ ဆိုင်တယ်။
Persona လုပ်မယ်ဆိုပြီး—
တကယ့်လူတစ်ယောက်ကို ဖော်ထုတ်လို့ရတဲ့အချက်တွေ အကုန် Team အတွင်းဖြန့်ရမလား?
မလိုအပ်ဘူး။
Customer ကို နားလည်ဖို့လိုတာနဲ့ Customer ရဲ့ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကို ဖျက်ဖို့ခွင့်ရတာ မတူဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ ဥပဒေဆိုင်ရာအသေးစိတ်မဝင်ဘူး။
နိုင်ငံတိုင်း privacy law မတူနိုင်တယ်။
သက်ဆိုင်ရာဥပဒေနဲ့ ပညာရှင်လိုရင် စစ်ရမယ်။
ဓမ္မဘက်က အခြေခံကတော့—
လူကို လေးစား။
သူ့ယုံကြည်မှုကို အခွင့်ကောင်းမယူ။
Research လုပ်တာတောင် မေတ္တာနဲ့ သီလမလွတ်ရဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သင်ကြားရေးအတွက် နောက်ထပ် hypothetical case တစ်ခုကြည့်။
အိမ်စားသောက်ကုန်ပို့တဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခုဆိုပါစို့။
Team က Customer Persona တည်ဆောက်တယ်။
အရင်က—
“အလုပ်များတဲ့ ရုံးဝန်ထမ်း၊ အသက် ၂၅–၃၅၊ ကျန်းမာရေးဂရုစိုက်သူ”
လို့ ရေးထားတယ်။
အဲဒီအပေါ် Product ဆောက်တယ်။
လှတယ်။
Healthy menu။
App လှတယ်။
ဒါပေမယ့် Order မတက်ဘူး။
Team က—
“Customer တွေ health မဂရုစိုက်ကြဘူး”
လို့ ပြောချင်တယ်။
နောက်မှ တကယ့်လူတွေနဲ့စကားပြောတော့—
ပြဿနာက health မဟုတ်ဘူး။
နေ့လယ်ထမင်းချိန် မတည်ငြိမ်ဘူး။
Meeting ရှိတတ်တယ်။
Delivery တိကျမှုအရေးကြီးတယ်။
Food arrive မယ့်အချိန် မသေချာလို့ မမှာကြတာ။
တချို့က company pantry ထဲ microwave မရှိလို့ အစားအသောက်အေးသွားရင် အဆင်မပြေ။
တချို့က order minimum များလွန်းလို့ တစ်ယောက်တည်းမမှာနိုင်။
အခု ကြည့်။
Team ရဲ့ Persona ထဲမှာ—
“ကျန်းမာရေးဂရုစိုက်သူ”
ရှိတယ်။
ဒါ မှားတာမဟုတ်ချင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အရေးကြီးဆုံး pain point ကို မထိဘူး။
ဘာကြောင့်?
စကားမပြောခဲ့လို့။
ဒီနေရာမှာ Product တိုးဖို့—
ပိုအရသာကောင်းစေသလား?
ပို healthy လုပ်သလား?
Marketing ပိုလုပ်သလား?
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
အချိန်တိကျမှုနဲ့ order flexibility က အရင်ပြဿနာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Persona က အလှဆင်စာရွက်မဟုတ်ဘူး။
Decision ပြောင်းစေဖို့ အမှန်တရားကို စုထားတဲ့ကိရိယာ ဖြစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona တစ်ခုရေးပြီး Product decision တစ်ခုမှ မပြောင်းဘူးဆိုရင်—
ဘာအတွက်ရေးတာလဲ?
Presentation အတွက်လား?
Wall ပေါ်ကပ်ဖို့လား?
Workshop ပြီးအောင်လား?
ဒီမေးခွန်း မေးရမယ်။
Research ဆိုတာ သုတေသနလုပ်ပြရုံမဟုတ်ဘူး။
အမှန်တွေ့လာရင် ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြင်နိုင်ရမယ်။
ဒီဟာပဲ မနေ့ကအကြောင်းအမြစ်တွေပြောခဲ့တာနဲ့ ချိတ်လာတယ်။
အကြောင်းတွေ့ပြီး မပြင်ရင် အသိက မပြည့်ဘူး။
Persona မှာလည်း—
Customer အမှန်သိပြီး ကိုယ့် Product စိတ်ကူးကို မပြင်နိုင်ရင်?
Persona က အလှဆင်ပစ္စည်းဖြစ်သွားမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Founder ကို တိုက်ရိုက်မေးမယ်။
ကိုယ့် Customer Persona မှာ—
ကိုယ့်ကို မကြိုက်တဲ့ Customer ပါသလား?
ဒါ စိတ်ဝင်စားစရာမေးခွန်း။
ကိုယ့် Product ကိုချစ်တဲ့လူတွေကိုပဲ research လုပ်တယ်။
အမြဲပြန်ဝယ်သူတွေကိုပဲမေးတယ်။
ဒါဆို ဘာရမလဲ?
Positive picture။
ဒါက အသုံးဝင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
မဝယ်သူ?
တစ်ခါဝယ်ပြီး ပြန်မလာသူ?
စမ်းပြီးပယ်သူ?
Complaint လုပ်သူ?
Competitor ရွေးသူ?
သူတို့ ဘာကြောင့်?
ဒီလူတွေက Persona ကို ချိုးဖောက်နိုင်တယ်။
အဲဒါကြောင့် အဖွဲ့မကြိုက်ဘူး။
ဒါပေမယ့် သူတို့ဆီက အမှန်အများကြီးရနိုင်တယ်။
ပညာရှိသူက—
ကိုယ့်အယူကို ထောက်ခံသူကိုပဲ နားမထောင်ဘူး။
အယူမှားနိုင်ကြောင်းပြတဲ့အချက်ကိုလည်း နားထောင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ မှာ “သတိရှိသူ၊ ပညာရှိသူ” ဆိုတဲ့အချက်ကို ထပ်မှတ်ထားပါ။
ဒီအချက်ဟာ အရမ်းကြီးတယ်။
Information ရတာနဲ့ သိပြီမဟုတ်ဘူး။
သတိမရှိရင် ဘာဖြစ်မလဲ?
ကိုယ်ကြိုက်တဲ့အချက်ပဲကြားမယ်။
ပညာမရှိရင်?
အချက်တစ်ခုကို အလွန်အကျွံအဓိပ္ပာယ်တပ်မယ်။
တစ်ယောက်ရဲ့စကားကို လူတိုင်းအဖြစ် ယူမယ်။
ဒါကြောင့် Researcher ရဲ့ tool တင်မကဘူး။
Researcher ရဲ့စိတ်အရည်အသွေးလည်း အရေးကြီးတယ်။
မေးတာကို ကိုယ်ဦးဆောင်နေသလား?
“ဒီ feature ကြိုက်တယ်မဟုတ်လား?”
ဒါမေးခွန်းလား?
အဖြေကို ကိုယ်ထည့်ထားတာလား?
“ဈေးနည်းရင် ဝယ်မှာပေါ့?”
ဒီလိုမေးရင် Customer က “ဟုတ်” ပြောလွယ်တယ်။
အဲဒီနောက် Team က—
“Customer price-sensitive”
လို့ Persona ထဲထည့်တယ်။
ဒါဆို Evidence လား?
ကိုယ်မေးတဲ့ပုံက မောင်းသွားတာလား?
ဒီလို research discipline တွေကို ပညာနဲ့ ထိန်းရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona မရေးခင် နောက်မေးခွန်းတစ်ခု။
“ဘယ်အချက်ကို သိဖို့လိုလဲ?”
အရာအားလုံးသိဖို့ မလိုဘူး။
Customer ကြိုက်တဲ့အစားအစာက ကိုယ့် accounting software နဲ့ဆိုင်လား?
မဆိုင်ချင်ဘူး။
သူ့အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်ရှိမရှိက insurance တစ်မျိုးအတွက်ဆိုင်နိုင်တယ်။
အခြား Product အတွက်မဆိုင်နိုင်ဘူး။
Customer ကို နားလည်တယ်ဆိုပြီး မလိုအပ်တဲ့အချက်အလက် အကုန်စုတာ ပညာမဟုတ်ဘူး။
သိရမယ့်အရာကို သိ။
မလိုတာကို မစူးစမ်း။
လူ့အကြောင်းကို သိနိုင်တာနဲ့ သိသင့်တယ်ဆိုတာ မတူဘူး။
ဒီဟာ ethical boundary။
Customer Persona က လူ့ဘဝကို စူးစမ်းခွင့်လက်မှတ် မဟုတ်ဘူး။
သူ့လိုအပ်ချက်နားလည်ဖို့ လိုသလောက်နဲ့ သင့်တော်သလောက်ပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Persona စာရွက်တစ်ခုကို ဘယ်လိုကြည့်မလဲဆိုတာ ရိုးရိုးလေးပြောမယ်။
အဲဒီစာရွက်မှာ နာမည်နဲ့ဓာတ်ပုံကို မကြည့်ခင်—
“ဒီ Persona ရဲ့အဓိကတာဝန်ဘာ?”
သိ။
သူဘာရလဒ်လိုချင်လဲ?
အခု ဘယ်လိုလုပ်နေလဲ?
ဘယ်မှာအခက်ဖြစ်လဲ?
ဘာတွေက အားပေး?
ဘာတွေကတား?
ဒီအချက်တွေ ဘယ် data ကလာ?
ဘယ်အချက်က assumption?
ဘယ်အချက်ကို ဆက်စစ်ရဦးမလဲ?
ဒီလို။
Persona လုပ်ငန်းက တကယ်က—
မသိတာကို လျော့အောင်လုပ်တဲ့အလုပ်။
သိတယ်ထင်တာကို များအောင်လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီစကားကို ဓမ္မနဲ့ချိတ်ရင် တော်တော်နက်တယ်။
မောဟရဲ့သဘောတစ်ခုက အဖြစ်မှန်ကို မမြင်ခြင်း။
လောကီ Customer Persona လုပ်တာဟာ မောဟပယ်ဖို့ အရိယမဂ္ဂင်မဟုတ်ဘူး။
ဒီကို မရောရဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်လုပ်ငန်းကိစ္စမှာ—
“ငါသိတယ်”
ဆိုတဲ့ အယူမှားကို evidence နဲ့ပြန်စစ်နိုင်တာက လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိဘက်က ကောင်းတဲ့အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုတောင် စူးစမ်းစစ်ဆေးဖို့ ဟောထားတဲ့အချက်က—
အာဏာရှိလို့ စစ်လို့မရဘူးဆိုတာမရှိ။
ဒါကို Business မှာ အလွန်နူးညံ့စွာယူ။
Founder ပြောလို့ အမှန်မဟုတ်သေးဘူး။
Marketing manager ပြောလို့ Customer truth မဟုတ်သေးဘူး။
Consultant ပြောလို့ အတည်မဟုတ်သေးဘူး။
Persona workshop လုပ်ပြီးလို့ အဆုံးမဟုတ်သေးဘူး။
စစ်။
သက်သေကြည့်။
တကယ့် Customer အသံနဲ့ပြန်တိုက်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Founder က—
“ကျွန်တော် Customer ပါ။ ဒါကြောင့် Customer ကို သိတယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါလည်း သတိထား။
ကိုယ်က Product ကို ကိုယ်တိုင်သုံးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Customer အားလုံး ကိုယ်မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ပညာအဆင့်။
ကိုယ့်ငွေကြေးအခြေအနေ။
ကိုယ့်အတွေ့အကြုံ။
ကိုယ့်နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှု။
ကိုယ့်မိသားစု။
မတူဘူး။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို Customer အားလုံးနဲ့ တစ်ထပ်တည်းမလုပ်နဲ့။
တစ်ဖက်မှာ—
“ငါ Customer မဟုတ်လို့ သူတို့ကို မသိနိုင်ဘူး”
ဆိုပြီးလည်း မပစ်နဲ့။
သုတေသနလုပ်။
စကားပြော။
Observe လုပ်။
နားထောင်။
ဒီလိုနဲ့ နားလည်မှုတိုးတယ်။
ဒါကြောင့် မေတ္တာဆိုတာ “ငါသာသူ့နေရာမှာဆို…” လို့ စတင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ—
“သူက ငါမဟုတ်ဘူး၊ သူ့အသံကို သူပြောပါစေ”
ဆိုတာလည်း လိုတယ်။
ဒီကွာခြားချက် အရမ်းလှတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Empathy ကိုတောင် သတိထားရတယ်။
“ငါသူ့နေရာမှာဆို ဒီလိုခံစားမယ်”
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် သူတကယ် ဒီလိုခံစားတာလား?
မသေချာ။
ဒါကြောင့်—
မေတ္တာ + မေးခြင်း။
ကရုဏာ + နားထောင်ခြင်း။
အတွေ့အကြုံ + evidence။
ဒီလိုတွဲ။
မဟုတ်ရင် empathy လို့ခေါ်ပြီး ကိုယ့်စိတ်ကို သူ့အပေါ် project လုပ်နေမယ်။
ခေတ်သစ် Psychology အမြင်တွေနဲ့ ဓမ္မစိတ်တရားကို တစ်ထပ်တည်း မပြောဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဥပမာအနေနဲ့ပဲပြောတာ။
အဓိကက—
သူ့အကြောင်းကို သူ့ဆီကသိဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona မှာ နာကျင်မှုတွေကို ရှာတယ်။
“Pain point” လို့ စီးပွားရေးသုံးစကားနဲ့ ခေါ်တတ်တယ်။
ဒီမှာ အရမ်းသတိထား။
လူ့နာကျင်မှုကို သိတာ ဘာအတွက်?
အဲဒီနာကျင်မှု လျော့အောင်ကူညီဖို့လား?
အဲဒီနာကျင်မှုကို ဖိပြီး ဝယ်အောင်လုပ်ဖို့လား?
ဥပမာ—
လူတစ်ယောက် အရွယ်အစားနဲ့ပတ်သက်ပြီး မလုံခြုံဘူး။
Company က သိတယ်။
ဒါဆို—
သူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမုန်းလာအောင် ကြော်ငြာပြီး Product ရောင်းမလား?
ဒါမှမဟုတ် မသင့်တဲ့စိတ်ဖိအားမဖြစ်အောင် dignity ထိန်းမလား?
လူတစ်ယောက် ကလေးအနာဂတ်အတွက် စိုးရိမ်တယ်။
သင်တန်းလုပ်ငန်းက သိတယ်။
“ဒီသင်တန်းမတက်ရင် သားသမီးနောက်ကျမယ်”
လို့ ကြောက်စိတ်ထပ်တိုးမလား?
ဒါမှမဟုတ် သင်တန်းရဲ့ အမှန်တကယ်အကျိုးနဲ့ အကန့်အသတ်ကို ရိုးသားစွာပြောမလား?
Persona က လူ့နာကျင်မှုကို မြင်စေတယ်။
ဓမ္မက ထပ်မေးတယ်—
“မြင်ပြီး ဘာလုပ်မလဲ?”
ဒီနေရာမှာ သီလလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Customer Persona ရဲ့ Right Livelihood Check ကို ဒီလိုလုပ်လို့ရတယ်။
ကိုယ့် Persona ထဲမှာ Customer ရဲ့—
ကြောက်စိတ်။
မလုံခြုံမှု။
ငွေကြေးအခက်။
အသိပညာမလုံလောက်မှု။
အချိန်ဖိအား။
လူမှုဖိအား။
ဒါတွေ သိထားတယ်ဆိုပါစို့။
ဒီအသိကို—
သူ့အကျိုးတိုးဖို့ သုံးသလား၊ သူ့အပေါ်အနိုင်ရဖို့ သုံးသလား?
မေး။
Customer research က အမြတ်ရဖို့ အသုံးဝင်နိုင်တယ်။
ဒါကို မငြင်းဘူး။
ဒါပေမယ့် Buddhist entrepreneur အတွက်—
“ပိုသိလို့ ပိုတာဝန်ရှိ”
လို့ ပြန်မြင်ရမယ်။
ပိုသိလေလေ—
ပိုမလှည့်စားဖို့။
ပိုရှင်းပြဖို့။
ပိုကာကွယ်ဖို့။
ပိုသင့်တော်တဲ့ offer ပေးဖို့။
ပိုမသင့်တာကို မရောင်းဖို့။
ဒီလိုဖြစ်ရမယ်။
အသိက လောဘရဲ့ဓား မဖြစ်ဘဲ မေတ္တာရဲ့မျက်စိ ဖြစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့လက်တွေ့လုပ်စရာတစ်ခု ပေးမယ်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းမှာ Customer Persona ရှိပြီးသားဆိုရင် မနက်ဖြန် Team meeting မှာ ယူလာ။
ပြီးရင် စာရွက်ပေါ်က စာကြောင်းတစ်ခုချင်းကို မေး—
“ဒီအချက် ဘယ်ကရ?”
Data?
Interview?
Observation?
Customer support?
Sales team experience?
ဒါမှမဟုတ် Founder assumption?
အရင်းအမြစ်ရေး။
မသိရင်—
“မသေချာ”
ရေး။
ဒါနဲ့ Persona ပျက်သွားမလား?
မပျက်ဘူး။
ပိုကောင်းလာမယ်။
အမှန်နဲ့ပိုနီးလာမယ်။
ဒုတိယ—
Persona ထဲက “လိုအပ်ချက်” နဲ့ “ကိုယ်ရောင်းချင်တဲ့ Solution” ခွဲ။
Customer က—
“အီးမေးလ်လိုတယ်”
လို့ တကယ်ပြောတာလား?
ဒါမှမဟုတ်—
“မမေ့အောင် သတိပေးချက်လိုတယ်”
ဆိုတာလား?
Solution ကို Need လို့ မမှားနဲ့။
တတိယ—
“ဒီ Persona ကို ဘယ်အချိန်ပြန်စစ်မလဲ?”
နေ့သတ်မှတ်။
New data ရလာရင် update။
Persona ကို ကျောက်စာလို မထားနဲ့။
စတုတ္ထ—
“Persona နဲ့မကိုက်တဲ့ Customer ဘယ်သူတွေရှိလဲ?”
ရှာ။
Exception ကို ပစ်မထားနဲ့။
တစ်ခါတလေ အနာဂတ် Customer segment အသစ် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီလေးခုလုပ်ကြည့်။
ဒါဟာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်း practice။
ပိဋကတ်ထဲက Persona method မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ ရဲ့ အချိန်၊ သတိ၊ ပညာနဲ့ လူကိုသိဖို့ဆိုတဲ့အမြင်နဲ့ အလွန်ကောင်းစွာ ကိုက်ညီတဲ့ လောကီလေ့ကျင့်မှု ဖြစ်နိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု နည်းနည်းနက်သွားမယ်။
Persona တည်ဆောက်တဲ့အခါ—
“သူတို့ဘယ်သူလဲ”
လို့ မေးတယ်။
ဓမ္မက နောက်ထပ်မေးတယ်—
“ကိုယ်က ဘယ်သူလို့ သူတို့ကို သတ်မှတ်နေတာလဲ?”
ဒါပဲ။
တစ်ခါတလေ Customer ထက် ကိုယ့်စိတ်ကို ပိုမြင်ရတယ်။
“ဈေးမတတ်နိုင်တဲ့သူ”
လို့ ငါမြင်နေသလား?
“မသိတဲ့သူ”
လို့ ငါမြင်နေသလား?
“လှည့်ရလွယ်တဲ့သူ”
လို့ ငါမြင်နေသလား?
“Troublesome”
လို့ သတ်မှတ်ထားသလား?
ကိုယ်တပ်ထားတဲ့နာမည်က ကိုယ့်ဆက်ဆံပုံကို မောင်းတယ်။
“Problem Customer”
လို့ ခေါ်ထားရင် စကားပြောတဲ့အသံတောင် ပြောင်းတတ်တယ်။
“အကူအညီပိုလိုနေတဲ့ Customer”
လို့မြင်ရင် နောက်တစ်မျိုးဖြစ်တယ်။
ဒါပေမယ့် စကားချိုလို့ လိမ်မထားရဘူး။
တကယ် abusive behavior ရှိရင် နယ်နိမိတ်ထားရမယ်။
အဓိကက—
လူကို label တစ်ခုနဲ့ အပြီးမပိတ်ဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ လူ့ဆက်ဆံရေးတွေကို အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုချင်းအလိုက် တာဝန်နှစ်ဖက်လုံးနဲ့ သတ်မှတ်ထားတာ သတိရစရာရှိတယ်။ “အလုပ်သမား” လို့ခေါ်ထားပေမယ့် သူ့အပေါ်လုပ်ရမယ့်တာဝန်ကို မဖျောက်ဘူး။ “မိတ်ဆွေ” လို့ခေါ်တာလည်း ကိုယ့်အကျိုးအတွက်သာ မဟုတ်ဘူး။
ဒီကနေ လုပ်ငန်းရှင်ယူရမယ့် သင်ခန်းစာက—
Category တစ်ခုက တာဝန်ကို လျော့မပေးဘူး။
“Customer” လို့ခေါ်လို့ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ လျော့မသွားဘူး။
“Low-value account” လို့ခေါ်လို့ မမှန်ပြောခွင့်မရဘူး။
“Difficult customer” လို့ခေါ်လို့ မထီမဲ့မြင်လုပ်ခွင့်မရဘူး။
“Premium customer” လို့ခေါ်လို့ အခြားသူထက် လူ့တန်ဖိုးပိုမရဘူး။
ဒါကြောင့် Persona ဟာ segmentation အတွက် အသုံးဝင်ပေမယ့်—
မေတ္တာကို segment မလုပ်နဲ့။
ဝန်ဆောင်မှုအဆင့်ကွာနိုင်တယ်။
Price plan ကွာနိုင်တယ်။
Product ကွာနိုင်တယ်။
ဒါ Business model။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကိုတော့ စီးပွားရေးအုပ်စုခွဲခြားမှုနဲ့ မသတ်မှတ်နဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona တစ်ခုက ကောင်းတယ်ဆိုရင် Team ရဲ့ဘာသာစကား ပြောင်းလာမယ်။
အရင်—
“Customer တွေ အရမ်းအရေးကြီးတယ်”
ဆိုတယ်။
နောက်—
“သူတို့က ငွေလွှဲချိန်မှာ confirmation မသေချာလို့ ကြောက်နေတယ်”
ဆိုလာတယ်။
အရင်—
“လူငယ်တွေ စိတ်မရှည်ဘူး”
ဆိုတယ်။
နောက်—
“Sign-up အဆင့်ခြောက်ခုထဲမှာ အဆင့်လေးမှာ အများဆုံးထွက်သွားတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲ စစ်ရမယ်”
ဆိုလာတယ်။
အရင်—
“အမေတွေ quality ကြိုက်တယ်”
ဆိုတယ်။
နောက်—
“Interview မှာ အများစုက ingredient နဲ့ safety information မရှင်းတာကို စိုးရိမ်တယ်”
ဆိုလာတယ်။
မြင်လား?
စကားက judgment ကနေ observation ဆီ ရွှေ့လာတယ်။
ဒီအလေ့အကျင့်က လုပ်ငန်းမှာ အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဦးဇင်းတို့ အခုနည်းနည်း ဓမ္မဘက်ပြန်ဆင်းမယ်။
လူကိုမြန်မြန်သတ်မှတ်ချင်တာ အောက်မှာ မောဟလည်းပါနိုင်တယ်။
ကိုယ့်အယူမှန်ချင်တာအောက်မှာ မာနပါနိုင်တယ်။
ကိုယ်ရောင်းချင်တာကို Customer လိုချင်တယ်လို့ ပြောင်းဆိုတာအောက်မှာ လောဘပါနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ယောက်တည်းရဲ့စိတ်ကို အထောက်အထားမရှိဘဲ “လောဘကြောင့်” လို့ မစွပ်စွဲရဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ကိုပဲ ကိုယ်စစ်။
Persona meeting လုပ်နေတုန်း—
“ငါ့ idea မှားတယ်လို့ ထွက်လာမှာကြောက်နေသလား?”
“Customer အမှန်ကို နားထောင်ချင်တာလား၊ ငါ့ Product ဝယ်မယ်ဆိုတဲ့အဖြေကိုပဲ လိုချင်တာလား?”
“မကိုက်တဲ့ Data ကို ထုတ်ပစ်ချင်နေသလား?”
ဒီလို။
သမ္မာသတိက Customer ကိုကြည့်တာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း ကြည့်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Persona ထဲမှာ Customer က “price sensitive” လို့ရေးထားတယ်။
ပြီးတော့ Company က အမြဲ discount ပေးတယ်။
ဒါပေမယ့် တကယ့် Customer က—
ဈေးမဟုတ်ဘဲ risk ကြောက်တာဖြစ်နိုင်တယ်။
ပစ္စည်းမှန်မမှန် မယုံလို့။
Return လုပ်ရခက်မှာကြောက်လို့။
Warranty မရှင်းလို့။
ဒါဆို discount ပေးတာ Customer need ဖြေရှင်းလား?
မပြည့်နိုင်ဘူး။
Trust ပြဿနာကို price နဲ့ကုနေတာ။
ဒီနေရာမှာ Persona ကောင်းရင်—
“စျေးသက်သာချင်သူ”
လို့ အပေါ်ယံမရေးဘဲ—
“ဝယ်ပြီးမှ အမှားဖြစ်သွားရင် အစားထိုးရန်ခက်မှာ စိုးရိမ်သည်”
ဆိုတဲ့ နက်တဲ့လိုအပ်ချက်ထွက်လာနိုင်တယ်။
ဒါဆို Business response ပြောင်းသွားမယ်။
Warranty ရှင်း။
Return policy ရှင်း။
Product comparison ရှင်း။
Staff training ပေး။
ဒါက Customer Persona ရဲ့ အသုံးဝင်မှု။
အပေါ်ယံလက္ခဏာကနေ လိုအပ်ချက်အကြောင်းဆီ ဆင်းစေတယ်။
မနေ့က Root Cause Analysis နဲ့လည်း အနည်းငယ်ချိတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ရဲ့ focus က ပြဿနာစနစ်မဟုတ်ဘူး။
လူ့လိုအပ်ချက်ကို မမှားဖတ်ဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Persona တစ်ခုနဲ့ မလုံလောက်နိုင်ဘူး။
Customer base ကြီးရင် အမျိုးမျိုးရှိနိုင်တယ်။
အဖွဲ့တစ်ခုက အားလုံးကို တစ်မျိုးတည်းကြည့်မယ်ဆို—
တစ်ချို့လူကို မကူညီနိုင်ဘူး။
ဥပမာ ဘဏ် app တစ်ခု။
Digital skill ကောင်းသူ။
ပထမဆုံး smartphone သုံးသူ။
စာလုံးသေးဖတ်ခက်သူ။
အင်တာနက်နှေးသူ။
စီးပွားရေးငွေလွှဲများသူ။
တစ်ခါတည်း အသုံးပြုသူ။
လိုအပ်ချက်ကွာတယ်။
ဒါကြောင့် Persona ခွဲတာဟာ လူတွေကို ခွဲခြားအနိုင်ယူဖို့မဟုတ်ဘူး။
ကွဲပြားမှုကို မြင်ဖို့။
ဒီလူက ဒီလိုလိုတယ်။
နောက်လူက တခြားလိုတယ်။
“အားလုံးတူတူ”
ဆိုတဲ့ မောဟနည်းသွားတယ်။
GOV.UK ရဲ့ user-research guidance ကလည်း typical user တစ်မျိုးကိုပဲ မကြည့်ဘဲ service လိုအပ်နိုင်တဲ့ လူအမျိုးမျိုး၊ အထူးအကူအညီလိုသူတွေကိုပါ သုတေသနလုပ်ဖို့ အလေးထားတယ်။
ဒါဟာ inclusion အတွက်လည်း အရေးကြီးတယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ ဒီနေရာမှာ Persona = compassion လို့ မပြောဘူး။
Persona က tool။
Compassion က စိတ်အရည်အသွေး။
Tool ကောင်းကို ကရုဏာနဲ့သုံးရင် လူအကျိုးပြုနိုင်တယ်။
လောဘနဲ့သုံးရင် ပိုတိကျစွာအသုံးချနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် စိတ်ကိုစစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သင်တန်းကျောင်းတစ်ခုကို ကြည့်။
Persona တစ်ခုက—
“အလုပ်လုပ်ရင်း အင်္ဂလိပ်စာတိုးချင်သူ”
ဆိုပါစို့။
Team က သူ့ကိုနားလည်လာတယ်။
သူည ၈ နောက်မှအချိန်ရတယ်။
တစ်ကြိမ် ၂၀ မိနစ်လောက်ပဲ သင်နိုင်တယ်။
လေ့ကျင့်ဖော်မရှိဘူး။
Public speaking ကြောက်တယ်။
အခု Company ဘာလုပ်မလဲ?
တစ်ဘက်မှာ—
သူ့ကြောက်စိတ်ကို သုံးပြီး—
“မသင်ရင် career ပျက်မယ်”
ဆိုတဲ့ fear marketing လုပ်နိုင်တယ်။
နောက်ဘက်မှာ—
၂၀ မိနစ် lesson။
Flexible schedule။
Safe practice။
Progress feedback။
ဒီလို အမှန်တကယ်လိုအပ်ချက်ဖြေရှင်းနိုင်တယ်။
တူတဲ့ Persona။
မတူတဲ့သီလ။
ဒါကြောင့် Persona သိရုံနဲ့ Ethical business မဖြစ်သေးဘူး။
သိပြီး ဘာလုပ်သလဲ က အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Customer Persona အတွက် စိတ်ထဲထားရမယ့် စည်းလေးတစ်ခု—
“သူ့အကြောင်းမသိတာကို သူ့အပေါ်မတင်နဲ့।”
မသိရင် မေး။
မသေချာရင် စစ်။
မရရင် မပြော။
ဒီလို။
ဒီစည်းကို Organization culture လုပ်နိုင်ရင် အရမ်းကောင်းတယ်။
Sales team က—
“Customer တွေ အဲဒါမကြိုက်ဘူး”
ဆိုရင် Manager မေး—
“ဘယ်လိုသိ?”
မပုတ်ခတ်ဘူး။
Source မေးတာ။
“ဘယ် Customer တွေ?”
“ဘယ်လောက်?”
“ဘယ်အခြေအနေ?”
“မကိုက်တဲ့သူရှိလား?”
ဒီလို။
အဲဒီအခါ Company language က ပိုတိကျလာတယ်။
“လူတိုင်း” ဆိုတဲ့စကားနည်းလာတယ်။
“တချို့ interview တွေမှာ”
“ဒီ segment ထဲမှာ”
“လက်ရှိ evidence အရ”
ဆိုတဲ့စကားတွေ တိုးလာတယ်။
ဒီစကားတွေက မသေချာမှုကို ဝန်ခံလို့ အားနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
အမှန်ကို အတိုင်းအတာနဲ့ပြောတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဲဒီအလေ့အကျင့်ကို ဓမ္မဘက်မှာလည်း အရမ်းတန်ဖိုးထားရမယ်။
ကိုယ်မသိတဲ့သူ့ကံကို မသိဘူးလို့ထား။
ကိုယ်မသိတဲ့သူ့စိတ်ကို မသိဘူးလို့ထား။
“သူဒီလိုလုပ်တာ မာနကြောင့်”
အထောက်အထားမရှိရင် မပြော။
“သူမဝယ်တာ ပိုက်ဆံမရှိလို့”
မသိရင် မပြော။
“သူ complaint လုပ်တာ attention လိုချင်လို့”
မသိရင် မပြော။
ဒါဟာ Business research တင်မဟုတ်ဘူး။
နှုတ်သီလကိုလည်း ကာကွယ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီမှာ အရမ်းစိတ်ဝင်စားစရာတစ်ခုရှိတယ်။
Customer Persona က အနာဂတ်ကို ခန့်မှန်းဖို့ မဟုတ်ဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းဖို့ နားလည်မှုပေးတာ။
Persona ရှိလို့—
“ဒီ Customer ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ဝယ်မယ်”
လို့ အလိုလိုမဆိုနိုင်ဘူး။
လူ့အပြုအမူက အကြောင်းအများကြီးပေါ်မူတည်တယ်။
Persona က Model။
Reality မဟုတ်ဘူး။
မြေပုံနဲ့ မြေပြင်လို။
မြေပုံအသုံးဝင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လမ်းမှာတံတားပျက်နေရင် မြေပုံဟောင်းကိုပြပြီး—
“မြေပုံထဲရှိတယ်”
ဆိုလို့မရဘူး။
တကယ့်မြေပြင်ကို ကြည့်ရမယ်။
ဒီ analogy က ဓမ္မ proof မဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းနားလည်ဖို့ပဲ။
Persona က မြေပုံ။ Customer က မြေပြင်။
မြေပုံကို ပြင်နိုင်ရမယ်။
မြေပြင်ကို မြေပုံနဲ့မတူလို့ အပြစ်မတင်ရဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Founder, Manager, Marketing team တွေအတွက် လက်တွေ့ meeting တစ်ခု စိတ်ကူးကြည့်။
Persona card ရှေ့မှာထား။
ပြီးရင် Customer call recording နားထောင်။
Complaint ဖတ်။
Sales note ကြည့်။
Website behavior ကြည့်။
မဝယ်သူ interview ကြည့်။
Team က စာရွက်တစ်ကြောင်းကိုပဲ ထပ်ထပ်မေး—
“ဒီ Persona က တကယ့်လူကို ကိုယ်စားပြုနေသေးလား?”
အဖြေ—
“ဟုတ်တယ်”
ဆိုရင် ထိန်း။
“တစ်ဝက်ပဲ”
ဆိုရင် ပြင်။
“မဟုတ်တော့ဘူး”
ဆိုရင် အသစ်ဆောက်။
ဒီလိုဆို Persona က အသက်ရှင်နေတယ်။
မဟုတ်ရင်—
Company က ဖောက်သည်ဟောင်းတစ်မျိုးကို စိတ်ထဲက ရောင်းနေတာ။
Market ထဲက တကယ့်လူတွေက ပြောင်းသွားပြီ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု အဓိကကျမ်းအခြေခံကို ပြန်စုကြည့်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ က—
လူ့အရည်အသွေးကို အချိန်တိုတိုနဲ့ မသိနိုင်ဘူး။
ဆက်ဆံမှုအတွင်း၊ အခက်အခဲအတွင်း၊ စကားပြောမှုအတွင်း၊ အချိန်ကြာကြာ၊ သတိနဲ့ပညာရှိမှ ပိုသိနိုင်တယ်။
ဥဒါန ၆.၂ ကလည်း အပြင်ပန်းမြင်ချက်ကို အလွယ်မယုံဘဲ လူတစ်ယောက်ကိုသိဖို့ အချိန်နဲ့သတိပညာလိုကြောင်း တူညီစွာ သတိပေးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ က—
စူးစမ်းသူတစ်ယောက်ဟာ မသိနိုင်တဲ့အတွင်းစိတ်ကို စိတ်ကူးနဲ့မဖြည့်ဘဲ မြင်ကြားနိုင်တဲ့အထောက်အထားတွေကနေ စနစ်တကျ ဆန်းစစ်ဖို့ ဟောထားတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ က—
လူ့ဆက်ဆံရေးကို တစ်ဖက်အကျိုးတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ အပြန်အလှန်အကျိုးပြုမှု၊ တာဝန်၊ လေးစားမှုတို့နဲ့ ကြည့်တဲ့ အိမ်ရှင်ဘဝဓမ္မကို ပေးတယ်။
ဒီလေးခုကို Customer Persona နဲ့ တစ်ထပ်တည်းမလုပ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် Persona ကို လူ့အမှန်နားလည်ဖို့ ကိရိယာ ဖြစ်စေပြီး လူကို stereotype လုပ်ဖို့ လက်နက် မဖြစ်အောင် ထိန်းပေးနိုင်တဲ့ ဓမ္မမျက်စိဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Right Livelihood Check တစ်ခါ ထပ်လုပ်မယ်။
Persona တည်ဆောက်ပြီးသွားပြီ။
Customer ရဲ့—
အသက်။
ဝင်ငွေ။
ဝယ်ယူမှု။
ကြောက်စိတ်။
လိုအပ်ချက်။
မလုံခြုံမှု။
ပြဿနာ။
အကုန်ပိုသိလာတယ်။
ဒီအချိန်မှာ ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ သီလပိုကောင်းလာသင့်တယ်။
ဘာကြောင့်?
မသိလို့မှားတာ လျော့သွားပြီ။
အခု သိလျက်နဲ့ အသုံးချရင် တာဝန်ပိုကြီးလာတယ်။
Customer က နားမလည်တဲ့စာချုပ်အချက်ကို သိတယ်။
ရှင်းပြမလား?
ဖုံးမလား?
သူက impulse buying လုပ်တတ်တာ သိတယ်။
ပိုဖိမလား?
စဉ်းစားချိန်ပေးမလား?
သူက ထိခိုက်လွယ်တဲ့အခြေအနေရှိတာ သိတယ်။
အဲဒါကို conversion အတွက် သုံးမလား?
Safeguard ထည့်မလား?
ဒီနေရာမှာ Persona က Ethics test ဖြစ်လာတယ်။
လူကိုသိလေလေ လူ့အကျိုးကို ပိုကာကွယ်နိုင်ရမယ်။
မဟုတ်ရင် သိမှုတိုး၊ လောဘတိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ Customer Persona ကို သင်တာ စျေးကွက်ပိုရဖို့တင်မဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းရှင်ရဲ့ အမြင်ပြင်ဖို့။
“ငါတို့ Customer က ဒီလိုပဲ”
ဆိုတဲ့မာနကနေ—
“ငါတို့လက်ရှိသိသလောက် ဒီလိုဖြစ်နေတယ်၊ ဆက်နားထောင်ရဦးမယ်”
ဆိုတဲ့ပညာဆီ။
ဒီကွာခြားချက်ပဲ။
တစ်ခုက ပိတ်ထားတယ်။
တစ်ခုက ဖွင့်ထားတယ်။
တစ်ခုက label တပ်တယ်။
တစ်ခုက လေ့လာတယ်။
တစ်ခုက အုပ်စုကို ဖိတယ်။
တစ်ခုက လူ့ကွဲပြားမှုကို လေးစားတယ်။
တစ်ခုက—
“ငါသိပြီးပြီ”
ဆိုတယ်။
နောက်တစ်ခုက—
“ငါ သိလာနေတုန်းပဲ”
ဆိုတယ်။
အဲဒီစိတ်က Founder အတွက် အလွန်အဖိုးတန်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဦးဇင်းတို့ ဘဝအဆင့်ဆီ ပြန်လာကြမယ်။
Customer Persona ပြုလုပ်ရာမှာ လူတစ်ယောက်ကို label မတပ်ဖို့ ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ လူတွေကို Persona လုပ်နေကြသလား?
“ဒီလူက ဒေါသကြီးတဲ့လူ।”
“ဟိုလူက ကပ်စေးနည်းတဲ့လူ।”
“ဒီဝန်ထမ်းက မတော်ဘူး।”
“ဟို Manager က အတ္တကြီးတယ်।”
“ငါ့သားက စကားမနားထောင်ဘူး।”
“ငါ့အိမ်သူက အမြဲဒီလိုပဲ।”
ဒီလို label တစ်ခုတပ်ပြီးနောက် တစ်ဖက်လူပြောင်းတာကိုတောင် မမြင်တော့ဘူး။
ဒါ အရမ်းအန္တရာယ်ရှိတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့တစ်နှစ်က မှားတာကို ဒီနေ့လူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်။
တစ်ခါဒေါသထွက်တာကို—
“ဒေါသသမား”
ဖြစ်သွားတယ်။
တစ်ခါမေ့တာကို—
“တာဝန်မရှိဘူး”
ဖြစ်သွားတယ်။
ဓမ္မက အပြုအမူနဲ့ လူ့အရည်အသွေးကို စူးစမ်းဖို့ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် အလျင်စလို အဆုံးဖြတ်ဖို့ မပြောဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ နဲ့ ဥဒါန ၆.၂ ရဲ့ အချိန်ကြာကြာ၊ သတိနဲ့ပညာရှိစွာ သိရမယ်ဆိုတဲ့သဘောဟာ ဒီနေရာမှာလည်း အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတစ်ယောက်ကို အပြီးသတ် label တပ်တာ လျော့လာရင်—
မေတ္တာအတွက် နေရာပိုရတယ်။
ဘာကြောင့်?
သူ့မှာ ပြောင်းနိုင်တဲ့အခွင့်ရှိတယ်လို့ မြင်လာလို့။
ကိုယ့်မှာလည်း ပြောင်းနိုင်တဲ့အခွင့်ရှိတယ်။
ဒီနေ့ Customer ကို နားမလည်တာ—
မနက်ဖြန် နားလည်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့ Staff ကို မှားသတ်မှတ်မိတာ—
ပြန်ပြင်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့ Persona မှားတာ—
Data အသစ်နဲ့ update လုပ်နိုင်တယ်။
ဒီအမြင်မှာ အနိစ္စသဘောရဲ့ လောကီ reflection လည်း ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Persona ပြောင်းတတ်တာကို အနိစ္စသစ္စာအပြည့်အဝနဲ့ တစ်ထပ်တည်း မလုပ်နဲ့။
အနိစ္စဟာ နက်နဲတဲ့ သင်္ခါရတရား၏သဘော။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ လောကီအကြောင်းအရာတစ်ခုရဲ့ ပြောင်းလဲနိုင်မှုကို နားလည်ဖို့သာ သတိပေးတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားရဲ့ လက်တွေ့အဆုံးမှာ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက် လုပ်နိုင်တဲ့အရာ သုံးခုကို စကားရှည်မဟုတ်ဘဲ စိတ်ထဲထား။
ပထမ — Persona ကို ထင်မြင်ချက်နဲ့မဆောက်၊ သက်သေနဲ့ဆောက်။
ဒုတိယ — Persona ကို အမှန်တရားမဟုတ်၊ ပြန်စစ်ရမယ့် model အဖြစ်ထား။
တတိယ — Persona သိလာတာကို လူကိုအသုံးချဖို့မသုံးဘဲ သူ့အကျိုးနဲ့ကိုယ့်အကျိုး နှစ်ဖက်တရားမျှတအောင်သုံး။
ဒီသုံးခု။
ဒါကို အလုပ်ထဲ ယူသွား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု တရားတော်ကို ပိုနက်တဲ့နေရာဆီ ဆင်းကြမယ်။
Customer Persona က အပြင်လူကို မှန်မှန်နားလည်ဖို့ အလုပ်လုပ်တယ်။
ဓမ္မက နောက်ဆုံးမှာ—
ကိုယ့်ကိုယ်ကို မှန်မှန်နားလည်ဖို့ ခေါ်တယ်။
ဦးဇင်းတို့ အပြင်လူကို တစ်ခါတလေ stereotype လုပ်သလို—
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုလည်း label တပ်တယ်။
“ငါက စီးပွားရေးသမား।”
“ငါက Founder।”
“ငါက ဆင်းရဲတဲ့လူ।”
“ငါက အောင်မြင်တဲ့လူ।”
“ငါက ပညာရှိ।”
“ငါက မတော်ဘူး।”
အဲဒီ label တွေကို ခိုင်ခိုင်ဖက်ထားတတ်တယ်။
ပြီးတော့ အဲဒီ identity ကို ကာကွယ်ဖို့ ဒုက္ခခံရတယ်။
Founder ဆိုတော့—
အမြဲအဖြေရှိရမယ်။
Manager ဆိုတော့—
အောက်လူရှေ့ မမှားရဘူး။
အောင်မြင်သူဆိုတော့—
မရှုံးရဘူး။
ပညာရှိသူဆိုတော့—
မသိဘူးမပြောရဘူး။
ဒီလို ကိုယ့်ကိုယ်ကို Persona တစ်ခုတည်ပြီး အဲဒီပုံထဲမှာ ကိုယ့်ကိုပိတ်ထားတတ်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မက Business tool ကိုကျော်သွားပြီ။
“ငါဆိုတဲ့အယူကို ဘယ်လောက်ဖက်ထားသလဲ?”
ဆီရောက်လာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးဆီ ဆင်းကြည့်ရအောင်။
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ သစ္စာလေးပါးကို အတင်းမကပ်ဘဲ တရားရဲ့အဓိကအဓိပ္ပာယ်နဲ့ ချိတ်ကြမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
လုပ်ငန်းအဆင့်မှာ Customer ကို မသိဘဲ ထင်ရာတပ်တဲ့အခါ ဒုက္ခအမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။
မလိုတဲ့ Product ထုတ်။
ငွေကုန်။
Customer အခက်မဖြေရှင်းနိုင်။
အရောင်းအဖွဲ့စိတ်ပင်ပန်း။
ဖောက်သည်စိတ်ပျက်။
လုပ်ငန်းရှင်အတွက် ဒါ လောကီဒုက္ခတွေ။
လူ့ဆက်ဆံရေးအဆင့်မှာလည်း—
လူကို တစ်ချက်နဲ့ဆုံးဖြတ်ပြီး label တပ်ထားရင် နားလည်မှုမရှိ၊ ပဋိပက္ခတိုး။
ဒါလည်း ဒုက္ခ။
ဒါပေမယ့် အရိယသစ္စာအဖြစ် ဒုက္ခဟာ ဒီလုပ်ငန်းပြဿနာလောက်နဲ့ မဆုံးဘူး။
ကိုယ်ချင်သလိုဖြစ်စေချင်တာ၊ မတည်မြဲတာကိုတည်စေချင်တာ၊ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာကို “ငါ၊ ငါ့ဟာ” လို့ ဖက်တွယ်တဲ့အထိ ပိုနက်တယ်။
Customer Persona မှာ “လူကို label မတပ်နဲ့” လို့ပြောရင်း—
နောက်ဆုံး ကိုယ့်ရုပ်နာမ်အပေါ်တပ်ထားတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ label ကိုပင် ပညာနဲ့ ဆက်စူးစမ်းရမယ်။
ဒါ ဓမ္မဘက်အနက်။
သမုဒယသစ္စာ။
Customer ကို ဘာကြောင့် အလွယ်ဆုံးဖြတ်ချင်တာလဲ?
လောကီအဆင့်မှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးရှိတယ်။
အချိန်မရှိလို့ဖြစ်နိုင်တယ်။
Research budget မရှိလို့။
Skill မရှိလို့။
Data မရှိလို့။
ဒီအကြောင်းတွေကို “တဏှာပဲ” လို့ မချုပ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ဒုက္ခကို ကြည့်တဲ့အခါ—
ကိုယ့်အယူမှန်ချင်မှု ရှိလား?
“ငါ့ Product ကကောင်းတယ်”
ဆိုတဲ့ identity ဖက်ထားသလား?
Customer က မလိုချင်ဘူးဆိုရင် ကိုယ့်အတ္တထိသလား?
“ငါသိတယ်”
ဆိုတဲ့မာန လွှတ်မရဘူးလား?
အမြတ်လိုချင်မှုကြောင့် Customer ကို တကယ်နားထောင်မယ့်အစား ကိုယ်လိုချင်တဲ့အဖြေထုတ်နေတာလား?
ဒီလို တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ မောဟတို့ကို ကိုယ့်အတွင်းမှာ မြင်ရမယ်။
အဲဒီသမုဒယကို မမြင်ရင်—
Persona tool ကောင်းလည်း ကိုယ့်ဖက်တွယ်မှုကိုပဲ အထောက်အကူပြုနိုင်တယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
လောကီအဆင့်မှာ—
“ငါသိပြီးပြီ”
ဆိုတဲ့စိတ်လျော့ပြီး Customer ကို နားထောင်လာရင် business misunderstanding တချို့ လျော့နိုင်တယ်။
Stereotype လျော့ရင် မတရားဆုံးဖြတ်မှု တချို့လျော့နိုင်တယ်။
Assumption ကိုစစ်ရင် Product decision ပိုကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါတွေ ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် နိရောဓသစ္စာရဲ့ အပြည့်အဝအဓိပ္ပာယ် မဟုတ်သေးဘူး။
နိရောဓက—
တဏှာချုပ်ငြိမ်းမှု။
ဖက်တွယ်မှု လွတ်မြောက်မှု။
“ငါ့အယူပဲမှန်ရမယ်” ဆိုတဲ့အမြစ်အထိ ချုပ်ငြိမ်းရာ။
Customer Persona က နိဗ္ဗာန်ဆီမပို့ဘူး။
ဒါ Business tool။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ဖက်တွယ်မှုကို သတိပြုဖို့ အခွင့်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့—
ထင်မြင်ချက်နဲ့ အဖြစ်မှန်ကို ခွဲ။
Data နဲ့ assumption ကို ခွဲ။
Persona နဲ့ တကယ့်လူကို ခွဲ။
မသိတာကို မသိသေးဘူးလို့ထား။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့—
Customer ကို ထိန်းချုပ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အကျိုးပြုဖို့ ရည်ရွယ်။
သူ့အားနည်းချက်ကို အမြတ်အတွက် ထိုးဖို့မဟုတ်ဘဲ အန္တရာယ်မဖြစ်အောင် ကြည့်။
လောဘနဲ့မောင်းတဲ့ research မဖြစ်အောင် စစ်။
သမ္မာဝါစာနဲ့—
Customer အကြောင်းမသိဘဲ မစွပ်စွဲ။
Team meeting ထဲမှာ—
“အားလုံးဒီလိုပဲ”
ဆိုတဲ့ အလွန်ကျယ်တဲ့စကား သတိထား။
“လက်ရှိ Data အရ…”
“အချို့ interview မှာ…”
“ဒီအချက်က မသေချာသေး…”
ဆိုပြီး အမှန်အတိုင်းအတိုင်းအတာနဲ့ ပြော။
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့—
Customer research ကနေ အမှန်သိလာရင် လက်တွေ့ Product၊ Service၊ Process ကို ပြင်။
သူ့ပြဿနာသိပြီး အသုံးချဖို့ မသုံး။
အကျိုးပြုတဲ့လုပ်ရပ် ဖြစ်အောင်လုပ်။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့—
Persona ရဲ့အချက်အလက်ကို လူ့မသိမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ အားနည်းမှုကို ပိုတိကျစွာ အမြတ်ထုတ်ဖို့ မသုံး။
တရားသဖြင့် အသက်မွေးမှုအတွင်း Customer understanding ကို တန်ဖိုးဖန်တီးရေးဘက် အသုံးချ။
သမ္မာဝါယာမနဲ့—
အထောက်အထားမရှိဘဲ လူကို label တပ်ချင်တဲ့စိတ် ပေါ်မလာအောင် သတိထား။
ပေါ်လာရင် ပြန်စစ်။
နားထောင်လိုစိတ်၊ သင်ယူလိုစိတ် မပေါ်သေးရင် ပေါ်အောင်အားထုတ်။
ရိုးသားတဲ့ စူးစမ်းစိတ်ရှိပြီးသားဆို ဆက်တိုး။
သမ္မာသတိနဲ့—
Interview လုပ်နေချိန် Customer ကိုပဲမကြည့်။
ကိုယ့်စိတ်ကိုပါ ကြည့်။
“ငါလိုချင်တဲ့အဖြေကို ဆွဲထုတ်နေသလား?”
“ငါ့ Idea ကို ကာကွယ်နေသလား?”
“ဒီလူ့စကားမကြိုက်လို့ ပယ်ချင်နေသလား?”
သိ။
သမ္မာသမာဓိနဲ့—
Data မကိုက်တဲ့အခါ စိတ်မရှုပ်ဘဲ တည်ငြိမ်စွာဆက်စူးစမ်း။
Customer က ကိုယ်ထင်တာနဲ့ မတူတဲ့အခါ Ego မတုန်ဘဲ အဖြစ်မှန်ကို ကြည့်နိုင်အောင် စိတ်တည်ဆောက်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီလိုသွားရင် Customer Persona ဟာ Marketing exercise တစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
ကိုယ့်အယူကို အဖြစ်မှန်ရှေ့မှာ နှိမ့်ချနိုင်တဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း ဖြစ်လာတယ်။
ဒီဟာ ဓမ္မကို Business tool လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
Business tool သုံးရင်း ကိုယ့်စိတ်ကို ဓမ္မမျက်စိနဲ့ပြန်ကြည့်တာ။
ဒီကွာခြားချက်ကို အမြဲထား။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့ Team ကို ပြန်ရောက်တဲ့အခါ Customer Persona တစ်ခုတည်ဆောက်မယ်ဆို စကားတစ်ကြောင်းနဲ့ အစပြုစေချင်တယ်။
“သူတို့ဘယ်လိုလူလဲလို့ ငါတို့ထင်တာကို မရေးခင်၊ သူတို့ဘာလိုတယ်လို့ သူတို့က ဘာပြောသလဲ အရင်နားထောင်ကြစို့।”
ဒါ။
နောက်ပြီး—
အသက်ကို မှတ်။
အလုပ်ကို မှတ်။
Location ကို မှတ်။
Behavior ကို မှတ်။
လိုတာကို မှတ်။
အခက်ကို မှတ်။
ဒါပေမယ့် စာကြောင်းတိုင်း အောက်မှာ—
“ဒါ ဘယ်ကရ?”
မေး။
ဒါ evidence discipline။
အချိန်ကြာလာရင် ပြန်စစ်။
ဒါ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ က သတိပေးတဲ့ အချိန်၊ အာရုံစိုက်မှု၊ ပညာနဲ့ သိရတယ်ဆိုတဲ့အမြင်ကို လောကီလုပ်ငန်းထဲ သင့်လျော်စွာပြန်ယူခြင်း။
Persona နဲ့ တကယ့်လူမကိုက်ရင် Persona ကို ပြင်။
ဒါ နှိမ့်ချမှု။
Customer က ကိုယ့် Product မလိုရင် အဲဒါကို သိရဲ။
ဒါ ရိုးသားမှု။
သူ့အားနည်းချက်ကို သိရင် ပိုအသုံးမချ။
ဒါ သီလ။
သူ့အခက်အခဲကို သိရင် ပိုကူညီ။
ဒါ မေတ္တာနဲ့ ကရုဏာ။
သူ့အကြောင်းကို မသိဘဲ မတီထွင်။
ဒါ သမ္မာဝါစာဘက်က ထိန်းချုပ်မှု။
ဒီလိုဆို Business tool တစ်ခုဟာ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း ကောင်းအောင်လေ့ကျင့်နိုင်တဲ့ နေရာဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ ရဲ့ အဓိကသတိပေးချက်ကို ပြန်သတိရကြစို့။
လူကို သိဖို့ အချိန်လိုတယ်။
သတိလိုတယ်။
ပညာလိုတယ်။
ဥဒါန ၆.၂ ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို သတိရ။
အပြင်ပန်းတစ်ချက်ကြည့်ပြီး လူ့အတွင်းအရည်အသွေးကို အပြီးမဆုံးဖြတ်နိုင်ဘူး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ ကို သတိရ။
မသိနိုင်တဲ့အရာကို စိတ်ကူးမဖြည့်ဘဲ မြင်ကြားနိုင်တဲ့အထောက်အထားနဲ့ စူးစမ်းနိုင်တဲ့စိတ် တည်ဆောက်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ကို သတိရ။
လူ့ဆက်ဆံရေးဟာ ကိုယ်ယူရမယ့်အရာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ အပြန်အလှန်အကျိုးပြုမှုနဲ့ တာဝန်ရှိတယ်။
ပြီးတော့ ခေတ်သစ် user research ရဲ့ အခြေခံစည်းကိုလည်း မှန်ကန်တဲ့နေရာမှာထား။
Persona ဟာ research-based ဖြစ်ရမယ်။
Opinion ကို fact မလုပ်ရဘူး။
User need ကို တကယ့်အသုံးပြုသူအပေါ် အခြေခံရမယ်။
အသစ်သိလာတာနဲ့ update လုပ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားရဲ့ အဆုံးမှာ Customer Persona စာရွက်တစ်ရွက်ထက် ပိုအရေးကြီးတဲ့ Persona တစ်ခုကို ပြန်ကြည့်စေချင်တယ်။
ကိုယ့်စိတ်ထဲက “ငါ” Persona။
“ငါက ဒီလိုလူပဲ।”
“ငါ့အမြင်က ဒီလိုပဲ।”
“ငါ Founder ဆိုတော့ ငါသိတယ်।”
“ငါအသက်ကြီးလို့ ငါ့အတွေ့အကြုံပိုမှန်တယ်।”
“ငါလူငယ်ဆိုတော့ အဟောင်းတွေမသိဘူး।”
ဒီလို ကိုယ့်ပုံကိုကိုယ် အပြီးသတ်မထားကြပါနဲ့။
Customer Persona ကို data အသစ်နဲ့ update လုပ်သလို—
ကိုယ့်အယူကိုလည်း ဓမ္မနဲ့ အဖြစ်မှန်ရှေ့မှာ ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
မကောင်းတဲ့အကျင့်ရှိရင်—
“ငါက ဒီလိုပဲ”
မပြောနဲ့။
ပြင်နိုင်တယ်။
မသိရင်—
“ငါမတတ်ဘူး”
လို့ အဆုံးမထားနဲ့။
သင်နိုင်တယ်။
အောင်မြင်ရင်—
“ငါအမြဲမှန်တယ်”
မယူနဲ့။
အကြောင်းပြောင်းရင် ရလဒ်ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒီသဘောတွေက လောကီ reflection။
နောက်ဆုံးဓမ္မမှာတော့—
ဖြစ်ပေါ်ပျက်စီးနေတဲ့ ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ပညာနဲ့ကြည့်ပြီး “ငါ၊ ငါ့ဟာ” ဆိုတဲ့ဖက်တွယ်မှုကို ဆက်လျော့ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဖောက်သည်တစ်ယောက်ကို စိတ်ကူးနဲ့မဖန်တီးဘဲ အမှန်ကို နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အသက်၊ အလုပ်၊ ဝင်ငွေ၊ နေရာကို သိရုံနဲ့ သူ့ဘဝကိုသိပြီလို့ မထင်ကြပါစေနှင့်။
တစ်ချက်မြင်ပြီး အပြီးမဆုံးဖြတ်ကြပါစေနှင့်။
တစ်ကြိမ်ဝယ်ပြီး Customer ကို တစ်သက်စာ label မတပ်ကြပါစေနှင့်။
Complaint တစ်ကြိမ်ကြောင့် လူကို “ခက်တဲ့လူ” လို့ မပိတ်ကြပါစေနှင့်။
မဝယ်တာကြောင့် “ဝယ်အားမရှိ” လို့ မယူကြပါစေနှင့်။
Data ရှိရင် Data အတိုင်းပြော။
မရှိရင် မသိသေးဘူးလို့ ပြော။
Assumption ရှိရင် စမ်းသပ်။
အမှားတွေ့ရင် ပြင်။
တကယ့်လူရဲ့အသံကို ကိုယ်ဖန်တီးထားတဲ့ Persona ထက် အမြဲတန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
ပိုသိလာလေလေ ပိုမေတ္တာရှိလာကြပါစေ။
ပိုသိလာလေလေ ပိုမလှည့်စားကြပါစေနှင့်။
ပိုသိလာလေလေ ပိုတာဝန်ရှိလာကြပါစေ။
Customer ရဲ့လိုအပ်ချက်ကို သိလေလေ သူ့အားနည်းချက်အပေါ် အမြတ်ယူတာ နည်းလာကြပါစေ။
သူ့နာကျင်မှုကို သိလေလေ ထိုနာကျင်မှုကို ပိုကြီးအောင်လုပ်ပြီးရောင်းတာ မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
သူ့ကြောက်စိတ်ကို သိလေလေ ကြောက်စိတ်ကိုငွေရှာရာအဖြစ် မသုံးကြပါစေနှင့်။
လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်တို့—
Persona ကို Poster ပေါ်မှာပဲ မထားကြပါစေနှင့်။
ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲမှာ ထည့်။
ပြီးတော့ Persona ထက် တကယ့် Customer အသံကို ပိုနားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
Marketing အဖွဲ့တို့—
Customer ကို segment အဖြစ်မြင်လည်း လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို segment မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
Sales အဖွဲ့တို့—
Customer ရဲ့ pain point ကို သိလာလျှင် အဲဒီ pain ကို ပိုဖိဖို့မဟုတ်ဘဲ အမှန်တကယ်ဖြေရှင်းရာမှာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
Product အဖွဲ့တို့—
ကိုယ်ကြိုက်တဲ့ feature ထက် Customer ရဲ့တကယ့်ရည်ရွယ်ချက်ကို ပိုမြင်နိုင်ကြပါစေ။
Manager တို့—
“Customer က ဒီလိုပဲ”
ဆိုတဲ့စကားကြားရင် “ဘယ်လိုသိတာလဲ” လို့ ရန်မဖြစ်ဘဲ ပညာနဲ့မေးနိုင်ကြပါစေ။
Founder တို့—
ကိုယ့်အမြင်နဲ့ Customer reality မကိုက်တဲ့အချိန် Customer ကို မပြင်ဘဲ ကိုယ့်အယူကို ပြင်ရဲကြပါစေ။
ဒါ အရေးကြီးတယ်။
အမှန်ရှေ့မှာ Idea ကို လွှတ်ရဲခြင်းဟာ Founder ပညာတစ်မျိုး။
သူတော်ကောင်းတို့…
လူ့ဘဝမှာလည်း ကိုယ်တပ်ထားတဲ့ label တွေကို ပြန်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုဝင်ကို label မတပ်ကြပါစေနှင့်။
လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ကို အတိတ်အမှားတစ်ခုနဲ့ တစ်သက်မဆုံးဖြတ်ကြပါစေနှင့်။
မိမိကိုယ်ကိုလည်း မကောင်းတဲ့အကျင့်တစ်ခုနဲ့ အပြီးမသတ်မှတ်ကြပါစေနှင့်။
သတိနဲ့ကြည့်။
ပညာနဲ့ကြည့်။
အချိန်နဲ့ကြည့်။
အဖြစ်မှန်နဲ့ကြည့်။
လူတစ်ယောက်ဟာ ကိုယ့်စိတ်ထဲက Persona ထက် အမြဲပိုကျယ်တယ်ဆိုတာ သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခသစ္စာကို မှန်မှန်သိနိုင်ကြပါစေ။
မိမိရဲ့အယူအမြင်ကို ဖက်တွယ်ခြင်း၊ ငါသိတယ်ဆိုတဲ့မာန၊ လူကို ကိုယ်လိုသလိုဖြစ်စေချင်တဲ့တဏှာတို့ကို သမုဒယအဖြစ် ကိုယ့်အတွင်းမှာ သိနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနဲ့ဖက်တွယ်မှု ချုပ်ငြိမ်းရာရှိကြောင်း နိရောဓသစ္စာကို နားလည်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် အမှန်နဲ့အယူကို ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် သူတစ်ပါးကို အသုံးချလိုသောစိတ်ထက် အကျိုးပြုလိုသောစိတ်ကို တိုးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါစာဖြင့် လူအကြောင်း မသိဘဲ မစွပ်စွဲကြပါစေနှင့်။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် သိထားသောလိုအပ်ချက်ကို လူ့အကျိုးပြုရာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် လူ့အားနည်းချက်ကို အမြတ်ရင်းမြစ်မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် stereotype၊ လောဘ၊ မောဟတို့ကို လျော့ချနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် Customer ကိုလေ့လာနေချိန် ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် ကိုယ့်အယူနဲ့မကိုက်တဲ့အမှန်လာသော်လည်း စိတ်တည်ပြီး လက်ခံနိုင်ကြပါစေ။
Customer ကို ပိုသိလာကြပါစေ။
ဒါထက်ပိုပြီး—
ကိုယ့်မောဟကို ပိုသိလာကြပါစေ။
Customer ရဲ့လိုအပ်ချက်ကို ပိုနားလည်လာကြပါစေ။
ဒါထက်ပိုပြီး—
ကိုယ့်တဏှာကို ပိုနားလည်လာကြပါစေ။
Persona ကို ပိုမှန်အောင် ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ဒါထက်ပိုပြီး—
“ငါ” ဆိုတဲ့အယူကို ဓမ္မပညာနဲ့ ပိုမှန်အောင် စူးစမ်းနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကောင်းတစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ဖောက်သည်ကို လူအဖြစ် လေးစားနိုင်ကြပါစေ။
အချက်အလက်ကို ပညာနဲ့ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
လူ့နာကျင်မှုကို အမြတ်ထုတ်ခြင်းမှ ရှောင်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အယူမှားကို အမှန်ရှေ့မှာ ပြင်ရဲကြပါစေ။
တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မသိမှုလျော့၍ ပညာတိုးကြပါစေ။
လောဘလျော့၍ အလောဘတိုးကြပါစေ။
ဒေါသလျော့၍ မေတ္တာတိုးကြပါစေ။
လူကို အုပ်စုအမည်နဲ့မပိတ်ဘဲ သတ္တဝါတစ်ဦးချင်း၏ အခြေအနေကို ပညာနဲ့ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးတွင် ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အဖြစ်မှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်၍ တဏှာဥပါဒါန်တို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
ကျမ်းအခြေခံမှတ်စု
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ သည် ဒီတရား၏ အဓိက canonical anchor ဖြစ်သည်။ လူတစ်ယောက်၏ သီလ၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ခံနိုင်ရည်နှင့် ပညာတို့ကို လက်ငင်းအပြင်ပန်းကြည့်ရုံဖြင့် မဆုံးဖြတ်ဘဲ အတူနေထိုင်မှု၊ ဆက်ဆံမှု၊ အခက်အခဲနှင့် ဆွေးနွေးမှုတို့အတွင်း အချိန်ကြာကြာ၊ သတိနှင့်ပညာရှိစွာ သိရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ Customer Persona ကို ဗုဒ္ဓဟောစီးပွားရေးနည်းလမ်းအဖြစ် မတင်ဘဲ “လူကို အလျင်စလိုမဆုံးဖြတ်ရန်” ဓမ္မကျောရိုးအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
ဥဒါန ၆.၂ တွင်လည်း လူတစ်ယောက်၏အရည်အသွေးကို အပြင်ပန်းမြင်ချက်ဖြင့် အလွယ်မသိနိုင်ကြောင်း၊ အတူနေ၊ ဆက်ဆံ၊ အခက်အခဲကြုံ၊ ဆွေးနွေးသည့်အခြေအနေများအတွင်း အချိန်၊ အာရုံစိုက်မှုနှင့်ပညာလိုကြောင်း ထပ်မံတွေ့ရသည်။ ယခုတရားတွင် demographic label နှင့် တကယ့်လူကို မရောရန် supporting canonical source အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ တွင် သူတစ်ပါးစိတ်ကို တိုက်ရိုက်မသိနိုင်သော စူးစမ်းသူသည် မြင်ကြားနိုင်သည့် အပြုအမူနှင့် အထောက်အထားများမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်စစ်ဆေးရမည့် သဘောကို ဖော်ပြထားသည်။ မူရင်းမှာ တထာဂတ၏ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်မှုကို စူးစမ်းရာ ဓမ္မအကြောင်းဖြစ်ပြီး Customer research မဟုတ်ပါ။ ယခုတရားတွင် “မသိနိုင်သော motive ကို စိတ်ကူးဖြင့် မဖြည့်ရန်” ဟူသော အကန့်အသတ်ရှိ reflection အဖြစ်သာ သုံးထားသည်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ တွင် အိမ်ရှင်ဘဝ၏ လူမှုဆက်ဆံရေးများကို အပြန်အလှန်တာဝန်၊ အကျိုးပြုမှုနှင့် လေးစားမှုတို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် Customer ကို “ယူရမည့်အရင်းအမြစ်” တစ်ဖက်တည်းအဖြစ် မမြင်ဘဲ လူ့ဆက်ဆံရေး၏ တာဝန်ရှိမှုကို နားလည်ရန် indirect canonical support အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
ခေတ်သစ် Customer Persona အပိုင်းတွင် GOV.UK Service Manual က user need များကို တကယ့် user research အပေါ်အခြေခံရန်၊ အသုံးပြုသူဘယ်သူ၊ ဘာလုပ်လို၊ လက်ရှိဘယ်လိုလုပ်၊ ဘာပြဿနာကြုံ၊ ဘာလိုအပ်ကြောင်း interview, observation နှင့်ရှိပြီးသား evidence များဖြင့် လေ့လာရန် ရှင်းထားသည်။ အသုံးပြုသူဆီကမလာသော ထင်မြင်ချက်များကို အတည်ပြုရမည့် assumption အဖြစ်ယူရန်လည်း ဖော်ပြထားသည်။
Local Government Association က Persona development ကို user research ဖြင့် service အသုံးပြုသူများ၏ လိုအပ်ချက်၊ အပြုအမူ၊ ရည်ရွယ်ချက်နှင့်အခက်အခဲတို့ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့်လုပ်ငန်းအဖြစ် ရှင်းပြီး Persona ကို အသစ်ရသောအချက်အလက်နှင့် ဆက်လက်ပြင်ဆင်ရန် အလေးထားသည်။
HubSpot ၏ ၂၀၂၆ update buyer-persona guide သည်လည်း Persona ကို research-based profile အဖြစ်ဖော်ပြပြီး real customers ဆီက data စုဆောင်းခြင်း၊ patterns ရှာခြင်းနှင့် motivation/pain points တို့ကို စနစ်တကျသတ်မှတ်ရန် အလေးထားသည်။ ဤရင်းမြစ်ကို canonical evidence မဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ် marketing practice ကို သတ်မှတ်ဖို့သာ အသုံးပြုထားသည်။